occitanparis.com

Joan Fourié sus Joan-Ives Casanòva

Un article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige novembre/decembre de 2010.

Agait sus Joan-Ives Casanòva

A la fin de 2009 las edicions Jorn publiquèran un recuelh de tèxtes poetics de Joan-Ives Casanòva atal nomenat ... enfra lei trèus... (limbs). N'avèm parlat dins aquesta revista. Le solaç estivenc me balhèt l'ocasion d'anar mai al rescontre d'aquel autor a travèrs doas autras de sas òbras paregudas en decembre de 2007 : A l'esperduda dau silenci e Trèns per d'aubres mòrts. Una descobèrta que daissa pas de vos far perpensar e de solicitar tan l'intelligéncia que la sensibilitat prigonda de l'arma umana.

Occitània, filha d’Euròpa - Patrici Roques

Aquí çai jos l'editorial de Patrici Roques publicat dins La beluga (jornal del Club Occitan de Noisy le Grand) de març de 2017.

Occitània, filha d’Euròpa

Qual(a) poiriá pretendre que la cultura occitana, dempuèi l’epòca dels Trobadors, seriá pas ligada d’un biais intim a la cultura comuna dels autres paises d’Euròpa ? Lo sosten fisèl dels organismes culturals de la Comunautat Europenca a las culturas « regionalas » e/o minoritàrias n’es una pròva de mai.

Bofam sus un fuòc d'avenir - Robèrt Lafont

Un article de Robèrt Lafont publicat dins los Cahiers pédagogiques de l'Institut d'études occitanes, numèro 45, 3en trimestre de 1969, paginas 1-3. Reedicion Lenga e país d'òc, numèro 50, pagina 53 (04/2011). Ortografia modernizada.

Probable que i a dins totei leis esfòrç que fasèm dempuèi d'annadas per que l'occitan aga sa plaça justa dins l'Escòla, una languison de normalitat. Normau seriá un ensenhament coma leis autres, que se deguèsse pas conquistar a l'intrada de cada an e totei leis oras puèi, a la poncha d'una lucha còntra l'ostilitat, la mesfisança ò lo desinterès de l'Administracion, la concurréncia dei "matèrias assetadas", la pigresa escolara costumiera e l'immènsa inhorança entretenguda. Un ensenhament integrat ais emplecs dau temps, ai servicis, pagat dignament, sanccionat per d'espròvas d'examens. Integrat, òc ! Per aquò siam lèsts encara a d'annadas de paciéncia, de batèstas, d'amabilitats.

Leis idèas dins la batesta - Robèrt Lafont

Extraches de l'article de Robèrt Lafont publicat dins la revista OC, numèro 208-209-210, abrial-decembre de 1959. Es estat tornarmai publicat en 2011 dins Lenga e país d'òc, numèro 50, pagina 9. Ortografia modernizada

Leis idèas dins la batesta

La Renaissença demòra en espèra dau grand dialòg amb un pòble. Podèm pas faire sensa. E l'espèra se fai despachativa. [...]

Vesent montar non pas l'endolible dau poeta, mai la jovença d'ara, pense aquesta passa que dins vint ans la partida serà jogada : lei darriers parlaires de l'occitan seràn venguts tan rars e tan vièlhs au mitan de la molonada que nosautres escriurem una lenga mòrta. Bèla victòria, nòstra bibliotèca occitana pariera a la de Guillaume Budé ! Lei quauquei combats ganhats seràn de paure pes d'aquela ora d'ailà. La lei d'ensenhament de 1951, siam segurs que lo vièlh centralisme la laissèt passar fin finala perque se jutjava qu'arribava tròp tard. D'efiech son pas nòstrei resultats preciós, daverats au pretz de tant d'esfòrç e de passion qu'an butat dins lo servici de la lenga lei millions de jovents que nos faudriá.

Sus Andrieu Lagarde, Zefir Bòsc e Miquèl Tintou

Un article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige septembre/octobre de 2006

Al rescontre de tres escrivans felibres

Totjorn lo Felibrige siaguèt ric en autors de tota mena. De publicacions recentas nos permetan, non pas d’anar a la descoberta d’unes — son ja pro coneguts —, mas d’anar un bricon a lor rescontre e de tornar sus l’espandida e lo contengut de lor òbra.

Lo primièr es Andrieu Lagarde dont una polida cordelada de manifestacions amistosas marquèt l’an passat sos 80 ans. Nascut a Belestar, dins le Plantaurèl ariegés, la sieuna familha èra sortida de Rivelh, dins le Kercòrb audenc, vilatjòt de mièja montanha, brèç ufanós del canonge Josèp Salvat, de l’istorian e poèta occitan Casemir Pont, de Cezelha Cuxac e de l’abat Vidal que fosquèt un crane predicaire en lenga nòstra.

Castanhas, castanhièrs, castanhals

castanhasSus las castanhas, un article de Robèrt Sauvezon de l'Ostal de la Castanha e del Castanhièr, a Sant Martin de Bobau en Losera dins l'Armanac de Mesclum de 2004.

La respelida de la castanha

Respelida de la castanha... Respelida de la Cevena... Respelida de la lenga d'Òc ? Lo títol es emfatic. Es permés de pantaisar. E pasmens i devèm crèire. Se l'òm parla de respelida - e dirai mai prosaïcament, de renovacion - de la castanhareda, es que dempuèi un sègle pauc o mens, lo castanhièr a pas jamai quitar de s'aborrir.

Roland a Saragossa - Poèma epic

c-rolandSul poèma epic en occitan del XIVen Roland a Saragossa. Un article de Juli Veran dins l'Armana Prouvènçau de 1921, pagina 23. Ortografia modernizada. Las nòtas son de Òc París.

Una cançon de Roland provençala

De temps en temps, e pas pron sovent, dau fons d'un vièlh placard, d'un canton d'un granier que se vai demolir, d'una esconduda de bibliotèca, d'un gròs libre barrat despuèi de sègles, espelís quauque tresaur inconegut de nòstra lenga, de nòstra literatura.

Es ansin que, i a quauque temps1, en furnant dins leis archius de mèstre Pendicq, notari en Ate, M. Sauve, qu'es un saberut, secretari de la comuna d'Ate e pereu archivaire adjunt dau Prince de Monegue meteguèt la man sus un poèma dei mai preciós.

Pisto - Pissaladiera - Caçolet

Sul lexic occitan de la cosina, un article de Andrieu Abbe dins l'Armanac de Mesclum de 2004.

Avèm intrat dins lo tresen millenari e pasmens la part màger deis especiers e dei restaurators son encara per nomenar « tapenada » un esquichum compausat unicament de pasta d'oliva e d'òli. Per que siguèsse una tapenada convendriá que l'i aguèsse tanben dins l'esquichum de tapenas. Lei dichas tapenas èran apondudas, dins lo temps, per escondre una pasta d'oliva de marrida qualitat.

Per un art poetic occitan - Michel Miniussi

Un article de Michel Miniussi dins la revista Amiras n° 19, 1989.

Per un art poetic occitan

Una granda beutat de la literatura d’Òc es sa cara de país inacabat, de Far-West e rara pioniera. Tantei escasenças mancadas, tantei causas perdudas ò delembradas que l’escrivan s’atròba sovent coma constrench de la rebastir tota. Una grand beutat e un màger perilh : jamai nos estonarem de’n veire tant trabucar, abandonar l’òbra entamenada, se perdre dins lei desèrts dau provincialisme ò bachassar dins lei paluns de l’enuei... A nòstra lenga demòra pauc de temps per se sauvar, e nòstreis energias, nòstra afeccion e afan quora se perdon fan paur o pietat.

Voudriam, en quauquei paginas qu’an ges d’autra valor e amira que de primiera indica, dessenhar l’esbòç d’una carta d’aquest país de letras e esperança - mostrar ai joveis escivans occitans, tan valerós que numerós, un panorama de son terraire, e subretot denonciar a son atencion una tiera de dangiers, avencs e carrièras bòrnias que riscan de li far perdre temps e vòlha. Avertissem de quauquei perilhs, e ren de mai ; quitam a l’inspiracion deliura de cadun, puei, a son engeni, quitament, çò que serà e farà son òbra, en tota estima e dignitat.

Sus Léon Géry

leon-geryÇai jos dos articles sus Léon Géry.

I - Un article del jornal Lo Diari numèro 26, estiu de 2015.

Léon Géry, estela del teatre popular occitan tolosenc a la Bèla epòca

En 1933, lo jornal L'Express du Midi consacra qualques linhas necrologicas a un cèrt Léon Géry, « qui, sous le nom de Garrélou, se fit autrefois une petite notoriété dans les faubourgs toulousains, où il jouait des farces de sa composition en dialecte populaire... Son nom et son oeuvre n’étaient-ils plus qu’un lointain souvenir ». D’aquí comença una longa enquèsta menada pels bibliotecaris del CIRDÒC en cèrca d’aquel personatge mesconegut de l’istòria teatrala occitana, autor de mai de vint pèças e que coneguèt un succès popular incredible a la fin del sègle XIX.

Just François Marie Raynouard

raynouardSus Just François Marie Raynouard, segon Andrieu Jaubert, Armana Prouvençau de 1937.

Un grand romanista : J. F. M. Raynouard (1761-1836)

Lo 18 de setembre de 1761, naissiá a Brinhòla, dins un ostal de la plaça Sant Pèire — qu'es ara la plaça Sadi Carnot — aquel que se deviá marcar dins los òmes illustres de son país.

Joan Fourié sus Josselin Gruvèl

joselin-gruvelUn article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige novembre/decembre de 2010.

Al rescontre del Josselin Gruvèl

Longtemps la lenga d'òc, dins sa plena expression populara, tenguèt tot son ample dins la declamacion orala. Les exemples son nombroses d'aqueles trobaires acampesits, cantaires de fèstas, clamaires de fièras, orators improvisats, menestrèls passejaires e poètas de carrièras, locutors e vectors d'una cultura ont lo vèrbe e la personalitat tenián pro sovent lòc d'engèni e de sapiénça. Pensi aquí mai que mai al brave Charloun Rieu del Paradou. Auguste Fourés ne recampèt en son temps una tièra que mancava pas de pintoresc. Gaston Jourdanne tanben. Se'n pòt encara destriar la traça dins revistas e jornals uèi completament debrembats e gaire pas inventoriats. Vos convidam al rescontre d'un d'aqueles portaires de paraulas, vertadièr parangon d'una cèrta tradicion, per dire pas d'una raça uèi despareguda, esperit libertari estacat a son individualisme fonse e que mudèt son expression occitana en una mena d'art.

Pèire Bayle (1647-1706)

pierre-bayleUn article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige genièr/febrièr de 2007.

Un umanista occitan, Pèire Bayle

A la debuta de l’estiu passat, la Pòsta francesa emetèt un timbre en l’onor de l’escrivan e filosòf Pèire Bayle per marcar lo tresen centenari de la despartida d’aquel grand umanista que siaguèt un dels esperits màgers de son temps e un saberut d’espandi universal dins la linhada d’un Leonard de Vinci, d’un Galilèu, d’un Peiresc, d’un Pascal, d’un Gassendi, d’un Descartes o d’un Erasme. Articles biò-bibliografics i siaguèran consacrats dins de revistas istoricas. Aquò dit e escrit, d’unes se van demandar perqué charrar d’aquel personatge, uèi gaireben desconegut e desbrembat, dins la revista del Felibrige. Tot simplament perqué Bayle – e son patronima ne pòrta bèlament testimòni – èra un enfant del miègjorn, un bon occitan, que parlava correntament la lenga de son brèç e que demòra una de las glòrias d’en çò nòstre.

Pèire-Celestin Delrieu sus Enric Mouly

Un article del Grelh Roergàs - Decembre de 1997 - Pagina 23

Çò que Pèire-Celestin Delrieu disiá d'Enric Mouly

P.-C. Delrieu, elegit Majoral en 1982, reculhiguèt la Cigala de Gasconha, veusa d'Enric Mouly. Es donc el que faguèt lo laus de Mouly a la Santa Estèla d'Espaliu per Pentacosta de 1983. Aquí cossí s'acabava lo sieu laus :

I auriá cent còps mai a dire de l'òbra d'Enric Mouly, del roman sobretot. E ieu ai plan consciéncia d'aver pas tot dich, d'aver pas tot aprés del "Mèstre Roergàs". Es clar qu'aqueste, dins sa longa vida, a tot escrich de çò que sèm, de çò que devèm faire, nosautres, òmes d'òc. Devèm donc pas quitar de legir e de tornar legir sos libres, per n'aprigondir la significacion.

La literatura coma sistèma de representacion

literatura-representacionsUn tèxt de Claudi Molinièr. Sorsa Lo cap dins la ressalha IEO 1989, pagina 115.

La literatura coma sistèma de representacion

Un còp èra, èra aisit d'embarrar l'autor amb son òbra dins la carrièra bòrnia de la reaccion o de lo delargar sul camin de l'engatjament progressista.

Aquela remarca fa plan sentir que i a pas descritura purificada. La literatura banha dins la realitat politica de son temps. Que l'autor siá per o contre lo poder politic del moment aquò l'empacha pas d'assumir la representacion del monde ont viu e mai de se prestar al psicodrama que se debana mai que mai darrièr lo ridèu de la scèna.

Partença

partencaUn pauc de pròsa. Sorsa : Armana Prouvençau de 1933, pagina 92. Autor : Louis Bayle.

Lo tèxt, Partença, sembla un exercici literari, una contrafacta, escriura a la mòda de... Qual ? Qualque autor romantic francés de la debuta del sègle XIX ? De notar que sembla, en plen Armana Prouvençau, coma un can dins un jòc de quilhas, entre nhòrlas, recèptas de cosinas versificadas, sornetas de ma grand la bòrnha, galejadas e autras asenadas. Una incongruitat de notar e de legir pel plaser.

Presentam lo tèxt en provençal modèrne.

Sul milhàs

Un tèxt de la revista Canta Grelh numèro 102, pagina 16.

Lo Milhàs - Al jorn de uèi, lo masèl se fa pas gaire dins lo campèstre, mas se prepara encara los confits de guits [o rits] o d'aucas. Es l'escasença de far lo milhàs dins de pairòls ont an cuèch los talhons de guit, un biais de netejar lo pairòl e de far mai onchós lo milhàs.

Ives Roqueta sus Frederic Mistral

tresorUn article de Ives Roqueta (junh de 1998). Sorsa : Lo Lugarn numèro 86/87, 2004.

Ives Roqueta analisa aicí las òbras que Mistral compausèt a la fin de sa vida : Lou Tresor dóu Felibrige, Calendau, La Countesso.

 

Sus la prononciacion de la r apicala.

rrrrrr-Un article de Jacme Taupiac dins Lo Diari numèro 26, estiu de 2015.

Un jove occitanista qu’aviá l’ambicion de "reconquistar l’empèri de sa lenga" - coma disiá Mistral - e que i es arribat magnificament, del moment que parla e escriu un plan bon occitan, me disiá, a Tolosa, lo dimècres 12 de novembre de 2014, que s’i perdiá dins la realizacion de l’èrra apicala. Sabiá que i a l’èrra apicala simpla que se fa amb un sol batement del cap de la lenga e l’èrra apicala multipla que se far amb tres o quatre, coma en catalan e castelhan. Mas, sabiá pas exactament quora se fa l’èrra simpla, coma dins lo mot ara, e quora se fa l’èrra multipla, coma dins lo mot la tèrra. Aicí la realitat de la distribucion de las doas menas d’èrra dins un grand airal plan central en Occitània.

Sus la lenga occitana - Paul Voet

Aquí çò que Paul Voet, dins son conte Lo Catonièra (Grelh Roergàs, 1980, Rodés), fa dire a Flavin lo cantalés, un dels personatges :

« Vesètz, Pièril, la lenga d'òc es ma lenga mairala. M'a bressat quand èri enfant, m'a tengut la man dins la dralha de còps escalabrosa de ma vida, e ara, dins lo vielhum, me rescalfa lo còr. Cresi de bon que, per un occitan, lo francés es la lenga oficiala, la lenga dels afars, la lenga de l'argent, la que cal apréner a l'escòla per s'enauçar e venir qualqu'un. Mas, que siague ric o paure, banquièr o pelhaire, un occitan pòt pas èstre aürós se renèga sa lenga. Al contrari, quand a enveja d'un pauc de bonaür, dubrís sa fenèstra per respirar l'aire reviscolant del país e tòrna a sa lenga mairala. Òc, la lenga nòstra es lo grelh que canta dins lo campèstre, es la catonièra ont passam per nos escapar e cambadejar, l'èime regaudit, luènh de las fotraladas d'un monde de cabordissa e de misèria. »

Patric Revellat sus Paul Gayraud

lo-libre-del-causseUn article de Patric Revellat sus l'òbra de Paul Gayraud extrach de la revista Canta Grelh numèro 36, de junh 1998. Tèxt reeditat dins lo libre Los bilhets del repotegaire Grelh Roergàs, 2013, pagina 21.

Lo 23 de març de 1994, a l'encontrada de la prima, nos quitava pels Aliscamps paradisencs un dels melhors escrivans en lenga d'òc d'aquela fin de sègle, nòstre amic Paul Gayraud, mèstre d'òbra del Felibrige.

Nascut a Severac lo Castèl, en 1898, d'un paire peirièr e d'una maire modista-capelièira, manjava doncas sos 96 ans ; totjorn drech coma un I e l'esperit ponchut coma un fus, sonque l'ausida e, mai que mai, la vista lo fasián patir. Pr'aquò, èra estat grèvament macat dins sa carn a la guèrra de 1914-1918 ; i perdeguèt lo braç drech, remplaçat per una protèsa que lo faguèt escaissar : "Pata de fèrre" dins l'encontrada de Severac e de Vimenet ont teniá un ostal, lo de sa mameta mairala. L'avián ben chafrat, tanben "Lo Repotegaire" rapòrt qu'èra bravament recapi e franc de paraula. Aquò l'empachèt pas de tornar préner las armas pendant la guèrra de 1939-1945, dins la Resisténcia e lo quite Maquís, amb de joves, afogat que n'èra tanben, coma eles ; tal ponch la guèrra acabada, publiquèt Le Commandant René, maquisard de l'Aveyron, en 1945, puèi La Guèrra du Brassard, Maquis du Rouergue, en 1946, en dos libronèls ont caupon fòrças entresenhas a prepaus de la Resisténcia en Roergue.

Sus la 'Cançon de Santa Fe'

cancon-de santa-feUn article de la revista La Cigalo Narbouneso (abril de 1927, pagina 49). Autor : P. Albarel. Ortografia modernizada.

La cançon de Santa Fe d'Agen

La Cançon de Santa Fe d'Agen es un dels pus ancians monuments de nòstra lenga miègjornala que remonta al mitan del sègle XI. La primièra mencion d'aquel poèma se trapa dins un libre del sègle XVI, de Claude Fauchet : Recueil de l'origine de la langue et poésie françoise, ryme et roman (París, 1581). Claude Fauchet ne dona qualques vèrses que Raynouard a mesís dins son libre : Choix des Poésies originales des Troubadours, en 1817. Es en 1901 que lo manuscrit siaguèt descobèrt per M. lo doctor Leite de Vasconcellos, conservador de la Bibliotèca Nacionala de Lisbona, dins la Biblotèca de l'Universitat de Leyde. M. Antòni Thomas, de París, a estudiat aquela cançon e n'a donat una edicion amb traduccion francesa1. M. Ernest Hoepffner, professor a l'Universitat de Strasborg, en collaboracion amb M. P. Alfaric, ven de ne faire un novèl estudi que sarà complèt dins dos gròsses volums dont, pel moment, lo primièr sol a espelit2.

Arsèni Vermenosa per C. Rapin

A prepaus d'Arsèni Vermenosa un article de Cristian Rapin - Lo Lugarn - Numèro 102 - 2011

Arsne-VermenouzeArsèni Vermenosa nasquèt en 1850 a Vièlhas d’Itrac dins lo país cantalés e i moriguèt en 1910. Negociant de son mestièr foguèt lo fondator e lo primièr president de l’Escòla Auvernhata e en 1900, las instàncias del Felibritge lo faguèron Majoral. Aquo’s de cap a 1879 que mandèt a L’Avenir du Cantal sos primièrs ensages occitans. Sos principals recuèlhs poetics en occitan son Flour de Brousso (Flor de Brossa) paregut en 1896 e Jous la cluchado (Jos la clujada) que sortiguèt en 1909.

Vermenosa mestrejava perfèctament sa lenga mas ne tirava pas de segur, tot çò qu’un public modèrne ne podiá esperar. Son òbra es facha d’un ensemble de tablèus convencionals, de contes d’almanac, de tèmas felibrencs. Se destaca ça que la de la produccion de l’epòca e de son discípol Loís Delhostal (1877- 1933) per una preocupacion latenta tocant a l’avenir de son pòble, de sa lenga, del país d’òc. Se sentís que li arriba de rebutar sas aspiracions a mai de libertat, non pas per crenta del nacionalisme francés que las ideologias parisencas n’èran embegudas, mas puslèu perque se sentissiá pas a l’unisson dels poètas nombroses que se fasián ausir en lenga nòstra e que volián pas o sabián pas traspassar l’encastre de la pichona patria e de la somission a París. Aquò empacha pas que, de temps en temps, daisse parlar son còr e que vòlga promòure çò que sona la libertat. Mas quina libertat ? Es aquela libertat abstracha e fosca pregada pels primadièrs ? Es la libertat individuala de l’anarquisme o la libertat sociala tala coma la concebián los tenents de la Sociala ?

Lenga : un òm que se pòt evitar

om- Un article de Patrici Pojada dins la revista Lo Diari (numèro 14, junh de 2012) sus l'emplec en occitan de l'indefinit òm.

Un òm que se pòt evitar - S’ausís plan sovent l’indefinit òm ont lo francés emplega precisament on. Ex. : “òm a pas jamai vist aquò” (quitament “òm a jamai vist aquò”) (francés : on n’a jamais vu ça) ; “òm dintra e òm se lava las mans” (francés : on entre et on se lave les mains). Òm existís plan en occitan mas cresi que son utilizacion exagerada es deguda a l’influéncia del francés. En efièit, se òm es occitan (existís tanben en catalan hom), la lenga d’òc possedís mai d’un biais, que los occitanofòns sabon emplegar, per fargar de frasas ont lo francés utilizariá solament lo pronom on. Podèm distingir qualques torns.

Frederic Mistral sul nom de las carrièras en Occitània

nom-rue-provencalSul procèssus d'aculturacion dels occitans per las institucions francesas e subretot sul cambiament dels noms de lòcs, aquí un article de Frederic Mistral dins l'Armana Prouvençau de 1889, pagina 52. Lo tèxt es presentat en provençal modèrne, avèm daissada l'ortografia originala dels noms de lòcs citats per l'autor.

Lei noms de carrieras - Un amable erudit, M. Octavi Teissier, fasiá, i a quauque temps, ressortir dins un jornal lo necitge deis administracions marselhesas qu'an remplaçat lei vièlhs noms provençaus de fòrças carrieras per d'apelacions novèlas qu'an ni rima ni reson. Es ansin que leis andronas de la Cambo d'araire, de Roumpe-cuou e de la Pisseto, son devengudas bestiament lei « rues de l'Araignée, de Beauregard et de la Piquette ».

Sus l'òbra romanesca de Robèrt Martí

Sus l'òbra romanesca de Robèrt Martí (Lo balestrièr de Miramont, IEO-A Tots, 2006, 134p. e L'ombra doça de la nuèch, IEO-A Tots, 1981, 90 p.), un article de Joan-Claudi Forêt (revista OC - Numèro 81 - 2006 - Pagina 41)

Retorn en val de Viaur - Dins la plega IEO-A Tots de 2006 ven de sortir Lo balestrièr de Miramont de Robèrt Martí. En 1981 pareissiá dins aquela colleccion L'ombra doça de la nuèch, del meteis autor. Entre los dos, un quart de sègle se cava, moblat per d'autres libres (un roman erotic, de recuèlhs de cronicas) e per d'activitats sens nombre (presidéncia de l'IEO, viradas del contaire Padena). Mas las doas òbras se respondon per dessús lo temps, coma se la segonda fasiá resson a la primièra de l'autre band de Viaur o de la vida. Las doas istòrias pòdon semblar desparièras, mas trèvan un sol luòc, los penjals rascanhuts de la ribièra, e son contadas dins la meteissa vena de fantastic negre, oniric dins la primièra, istoric dins la segonda. Un fantastic que sembla l'eiretatge de las paurs immemorialas congreadas per aquel relarg obsedent e pivelaire, maldich e benaimat a l'encòp. Comprene lo Balestrièr obliga donc a lo metre en perspectiva amb aquel primièr roman que sembla ne conténer lo grelh.

Lo sens dels mots : unic/unenc e uman/omenenc

unic-Un comentari de Pèire Pessamessa dins la revista OC (numèro 84 - pagina 42). Extrach :

[...] Lo principi de realitat dins nòstra lenga auriá d'èstre primordiau, mai la reneissença provençala dau sègle passat patiguèt tre l'origina d'una malautiá infantila, de vouguer marcar sa diferença amb la lenga dominanta en escartant de nombrós mots comuns a totei lei lengas latinas per la sola rason que semblavan au francés e a lei remplaçar per de termes provençaus desvirats de son sens commun o ben per de neologismes azardós.

Lo patrimòni immaterial

Sul lexic occitan e sa salvagarda : un article del Magazine del Conselh general d'Avairon (Genièr-Febrièr de 2015 - Pagina 17).

Patrimònis - La salvagarda del patrimòni material mobiliza las energias d’un fum de benevòls e la generositat de mecènas. Lo trabalh manca pas ça que la e lo trabalh fach per de particulièrs, d’associacions, coma Salvagarda de Roergue, o de collectivitats deu èsser reconegut e valorizat. Caldriá tanben trapar lo bon biais de valorizar la salvagarda del patrimòni lingüistic.

Sus Antonin Perbòsc

Sus Antonin Perbòsc, un article de La Beluga (Tarn e Garona) - Numèro 4 - Octobre de 2008 - Pagina 18  :

Antonin Perbòsc - Nascut lo 25 d’octòbre de 1861 dins una bòrda de Labarta de Carcin, Antonin Perbòsc passa son enfança al mièg del monde païsan : lo trabalh dels camps, lo contacte de las bèstias li balhan un imatge permanent del campèstre, e sustot la preséncia de la lenga d’òc parlada o cantada...

Actes del collòqui de Seteme de Provença

Sus los actes del collòqui de Seteme de Provença (02/02/2013) : A l'entorn de l'accion occitana, Paul Ricard, Jorgi Reboul, Carles Camproux, Max Rouquette. Un article de Joan-Guilhem Roqueta dins La Setmana numèro 962.

Lo punt de partença es lo rescòntre entre 3 marselheses : Jòrdi Rebol, poèta e fondador dau Calen, Carles Camprós, nascut dins lo barri popular de la Bèla-de-Mai, resistent, qu'a la Liberacion serà creada per el la cadièra d'occitan de l'Universitat de Montpelhièr, e Pau Ricard, l'industrial inventor dau pastis que pòrta son nom, rejonchs dins l'accion occitana per Max Roqueta.

J.-C. Forêt sus Robèrt Lafont e Joan Bodon

Resumit de la presentacion de Joan-Claudi Forêt (Universitat de Montpelhièr 3 - Paul Valéry) al congrès de l'AIEO de 2014 :

Eroïsme problematic e antieroïsme - Robèrt Lafont e Joan Bodon

La Vida de Joan Larsinhac (1951) es lo primièr roman occitan « modèrne » per l'escritura e lo subjècte. A 28 ans, Robèrt Lafont, tornant sus la guèrra que s'acabèt sièis ans mai lèu, expausa pel biais d'un doble romanesc l'experiéncia que n'aguèt. Coma tot personatge de roman, Joan Larsinhac es e es pas son autor.

Perqué la letra ? - Claudi Molinièr

Extrach del libre de Claudi Molinièr Lo cap dins la ressalha - IEO - Ensages - 1989 :

Perqué la letra ?

Es pas talament que l'escrich siá imperible o al mens que dure mai de temps que la paraula, mas es lo miralh de la pensada e permet aital l'exercici de la reflexion. Lo rescontre amb lo tèxt se fa totjorn per un esfòrç de compreneson e d'aquí naisson questions e mesas en relacion : la pensada en accion.

Joan-Maria Pieire sus Paul Gayraud

Un article de Joan-Maria Pieire dins la revista Canta-Grelh numèro 36, junh de 1998 :

Sèm fièrs de nòstre Gayraud !

Sèm contents e fièrs d'aver un escrivan de la mena de Paul Gayraud qu'escriu las epopèas grandas de las familhas roèrgassas, cossí se margan aquelas familhas e çò que se passa endejós d'aquelas familhas.

Tres libres suls catars

Un article de J.-B. Seguin dins la revista Letras d'Òc, Revista Literària de l'Institut d'Estudis Occitans - Numèro 1 - 1965 suls tres libres :

  • Le Phénomène Cathare - Renat Nelli - PUF Privat - 1964 - 198 paginas
  • Les Cathares - R. Nelli, Fernand Niel, Jean Duvernoy, Déodat Roché - Paris - Editions de Delphes - 1964 - 461 paginas
  • L'Histoire Spirituelle de la France - Paire Rayez - Paris - Beauchesne - 1964 - XIV - 391 paginas

Mercadatge - Un article de Patric Sauzet - 2004

Un article de Patric Sauzet dins la revista OC - Estiu de 2004 - Pagina 2013

Mercadatge

Mercadatge, mercatica o marketing, aquí, pensam, la fòrça d'accion sus l'opinion. Aquí l'agre que lèva lo mond. Qual s'es pas pres a pensar a la necessitat de campanhas de reclama coma se disiá a la mitat del sègle passat, de publicitat, o melhor de comunicacion coma ara se ditz, per far passar un messatge occitanista ? De campanhas per exemple per valorizar la lenga, encoratjar sa pratica e son aprendissatge. Menar de campanhas aital fa partida de çò que los poders publics, particularament las Regions poirián far pro lèu e sens gaire de dificultat per l'occitan. O volguèsson !