Istòria de las vias de comunicacion en Òlt e Garona - Un article del magazine del conselh general d'Òlt e Garona - p30 - Septembre de 2011 :

A la debuta. De memòria perduda l’Homo Sapiens sentiguèt lo besonh de se desplaçar, a pé per començar, de l’Africa, son continent d’origina, cap a Euròpa. 8 000 ans abans Jèsus-Crist, l’òme de Sauvatèrra de Lemança caçava los cèrvis, los cabiròls, los singlars amb l’arc e las sagetas.

Abans los romans. 300 ans abans nòstra edat, los Nitiobròges ocupavan l’oppidum de l’Ermitatge. Fasián de comèrci entre la mar mediterranèa e l’Atlantic amb de batèus que navegaban sus Garona, Òlt, Dròpt e Baïsa.

La pax romana. Quand los romans arribèron e installèron l’empèri, espandiguèron lo malhum de vias romanas. Aginnum creada en 50 abans Jèsus-Crist èra un caireforc ont se crosavan lo camin de Tolosa a Bordèu e d’Aush a Peiriguèrs. Los viatjaires èran sonque de soldats e de mercadièrs. S’arrestavan per far etapa e cambiar de cavals dins de tavèrnas.

La decadéncia e l’inseguretat. Aprèp la casuda de l’empèri e fins al sègle XIX, lo monde d’Agenés coma endacòm mai demoravan en çò sieu. Èra lo temps de las invasions barbaras. Agenés s’encastelèt. Los partidaris dels angleses e dels franceses creèron de bastidas e s’acarèron. La guèrra entre catolics e protestants seguiguèt. Los camins èran pauc segurs e las diligéncias èran atacadas per d’arlandièrs coma ne pòrta testimòni la Font dels lairons al Nòrd d’Agen.

La revolucion industriala. L’invencion de la maquina de vapor facilitèt lo desplaçament per batèu e per camin de fèrre. Las linhas de batèus de vapor sus Garona e sul canal lateral foguèron lèu concurrenciadas pel camin de fèrre. Caliá pas que tres oras per anar d’Agen a Bordèu en trin.

L’epòca modèrna. L’arribada de l’autostrada Tolosa-Bordèu dins las annadas 1970 desenclavèt un departament demorat longtemps luènh del desvolopament d’Euròpa. Foguèt completada pel primièr TGV en gara d’Agen en 1990.

  

libres

Pèire Godolin - Edicion comentada e traduccion integrala

Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.

Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.

Lo cap del camin - Pèire Gogaud

Lo cap del camin es un pichon roman de Pèire Gogaud (Brenac 1912, Carcassonna 1988). Una òbra d'una granda sensibilitat. Sortiguèt en 1973.

L'autor manifèsta aquí una ambicion literaria plan rara en occitan, s'assaja per moment a distòrdre la narracion al servici de son subjècte e capita. Sap, amb intelligéncia, defugir trapèlas e luòcs comuns que son sempre a man de sorgir.

 
 

cultura, opinions...

Sus l'unitat de la lingüistica occitana

En julhet de 2017, a Albi dins l'encastre del XIIen congrès de l'AIEO, Patric Sauzet s'interrogava sus l’unitat de la lingüistica occitana.

Resumit (sorsa AIEO) : Los estudis occitans e particularament la lingüistica occitana son uèi pausats coma un camp especific. L’AIEO i a contribuït centralament e n’a promoguda la qualitat. Nòstra disciplina es pas per tant dispensada de s’interrogar sus son estatut.

Albi - Ligams entre l'occitan e lo catalan

Lo 17 de febrièr lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) d'Albi organiza una vesprada dedicada als ligams entre la lenga occitana e la lenga catalana. Presentacion del COR :

Vos convidam lo dissabte 17 de febrièr a 5 oras del vèspre al Centre Occitan Ròcaguda per una descobèrta dels ligams lingüistics e culturals entre l’occitan e lo catalan.

 
 

sciéncias e tecnicas

Espaci - Falcon Heavy - An capitat !

Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.

Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.

Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 
 

politica, economia...

Lemòtges - Signatura de la convencion per l'ensenhament de l'occitan

Es estada signada a Lemòtges lo 2 de febrièr de 2018 la convencion per lo desvolopament e l'estructuracion de l'ensenhament de l'occitan dins l'acadèmia.

Los signataris son : Daniel Auverlot, rector de l'acadèmia, Alain Rousset, president del conselh regional de Nòva Aquitània e Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l'Ofici public de la lenga occitana.

Manifestacions del 3 febrièr de 2018

Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :

La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.

Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.