Çò que disètz, çò que pensatz - La setmana n° 796 - Genièr de 2011 - Contribucion de Enric Latièra

Mèfi los mots

Soventas fes, legissi dins las proclamacions occitanistas de la premsa las expressions "lenga e cultura" o "lenga regionala" o "lenga de França"... Atencion que los mots sons dangieroses e tròp de monde, occitanistas o pas, se daissan prendre a aquel jòc.

De prima, un lenga es una lenga e i a a ges de nivèl entre elas. Es a dire qu'una lenga parlada per un milion de locutor val pas mai o mens qu'una autra que n'a dètz còps mens o mai. Doncas, existisson pas que de lengas, totas egalas. Una lenga es l'expression d'una cultura. Aquò vòl dire que la cultura de tal airal dins lo monde es la resulta de l'emplec de tala lenga. Es donc fals de dire e de jónher "lenga e cultura francesa".

Se i aviá pas de lenga francesa i auriá pas de cultura francesa. Una lenga, de'n primièr, es pas una aisina de comunicacion mas una faiçon de veire lo monde. Valent a dire que lo cervèl conceptualiza quicòm e l'exprimís puèi amb de paraulas.

Sabiái pas que França aviá de lengas, d'estajants n'a. E tornam a la remarca faita çai-dessús : una lenga nais, viu e morís, sens relacion amb qualque frontièra que siá. Aquelas tres expressions que son "lenga e cultura" o "lenga regionala" o lenga de França" son emplegadas per un poder administratiu e politic que se carra de far maissar sos ciutadans. E es aicí que los mots venon dangieroses, quand qualqu'un fa l'ase per aver de bren e que lo d'en fàcia dintra dins son jòc, sens se'n mainar.

Quand una lenga viu, per que lo pòble la parla, i a tot simplament una civilizacion viscuda. Los ciutadans de França, per exemple los occitans, se trachan que visca la civilizacion occitana ? Ne soi pas segur e son, tanplan, benlèu, totjorn e encara embrenat per la dialectica del poder francés.

Mas d'efièit, seriam pas totes venguts franceses dins l'èime ? Es plan de se sovenir a cada còp dels "mila ans" e dels trobadors, mas basta pas de romiar aquò coma un tròç de fromatge enregdesit. Benlèu que nos cal sortir de la nòstra alienacion sens tombar dins la trapèla dels que nos vòlon pas de ben, quitament quand se dison "progressistas". Alavetz, gara a la semantica e mèfi.

Enric Latièra

Sul libre 'Le couteau sur la langue' de Renat Merle

couteau-sur-la-langue-merle Un article de Cristian Rapin. Sorsa : Lo Lugarn numèro 82.

Le couteau sur la langue de Renat Merle es un roman escrit, coma lo títol o revèla, en francés. Es un bon roman, rondament menat, de bon legir que s’apièja sus de donadas vertadièras e que las utiliza amb umor.

En bon coneisseire de l’istòria de l’occitanisme politic, l’autor s’apièja sus de tròces d’istòria viscuda.

 

Tres libres suls catars

Un article de J.-B. Seguin dins la revista Letras d'Òc, Revista Literària de l'Institut d'Estudis Occitans (Numèro 1, 1965) suls tres libres :

  • Le Phénomène Cathare - Renat Nelli - PUF Privat - 1964 - 198 paginas
  • Les Cathares - R. Nelli, Fernand Niel, Jean Duvernoy, Déodat Roché - Paris - Editions de Delphes - 1964 - 461 paginas
  • L'Histoire Spirituelle de la France - Paire Rayez - Paris - Beauchesne - 1964 - XIV - 391 paginas
 

L'eTrek, mòto electrica occitana

L'entrepresa Electric Motion basada a Càstrias prèp de Montpelhièr desvolopa dempuèi qualques ans de trails electrics per las competicions esportivas.

Dempuèi 2017 l'eTrek, concebut per un usatge urban, ven completar la gama.

L'idèa del constructor es de propausar al mond una mòto polivalenta per un usatge quotidian en vila. Es en venda al prètz de 8 500 èuros (fòra ajuda).

 

Barrutlada en Irlanda e en Gallas - Sèrgi Viaule

irlanda-gallas Barrutlada en Irlanda e en Gallas de Sèrgi Viaule (Editions des regionalismes, 2014, 188 paginas, 16,50 èuros).

En junh e julhet de 2013, Sèrgi Viaule partís amb son autocaravana sus las rotas d'Irlanda. Que plòga, que vente o que faga bèl temps, cada jorn notarà sas impressions e sas « aventuras » sus un quasernet.

 

Sul libre : Las vacanças de Pascas

Sul libre de Sèrgi Gairal : Las vacanças de Pascas. Una critica de Gèli Comba dins Le Tarn libre del 23 d'agost de 2013 :

De vacanças agitadas !

Rasseguratz vos, braves legeires, es pas d’aquestas vacanças d’estiu que se debanan per l'ora que vos vòli parlar. E mai se, aicí o alà, pòdon èsser, elas tanben, agitadas per d’eveniments aüroses o malaüroses. Non, la tòca del mieu bilhet aquesta setmana es de vos presentar lo roman novèl nascut de Sèrgi Gairal, paregut dins la colleccion A tots d’IEO Edicions e titolat Las vacanças de Pascas. Los que coneisson plan l’òbra literària de Sèrgi Gairal se sovenon de son primièr roman paregut en 1996, Lo barracon. Dins aquel roman, una dròlla desapareissiá pendent un mes e mièg abans d’èsser retrobada a la fin de l'istòria mas sens balhar cap d’explicacion a sa familha. Dètz-e-sèt ans après, la dròlla, venguda femna, nos ven contar dins Las vacanças de Pascas las condicions de sa desaparicion, a l’atge de dètz ans. Coma a l’acostumada Sèrgi Gairal nos descriu dins lo detalh los sentiments que pòdon animar los personatges que met en scèna dins son roman. Òm retròba aquí son extraordinària capacitat a far dintrar lo legeire dins la pèl de sos eròis. Una qualitat remarcabla per un autor e que Gairal mestreja a meravilha, tant amb de personatges femnas coma òmes, dròlles o joves coma vièlhs.

 

CIRDÒC - Còrpus dels Trobadors

Genièr de 2018 lo CIRDÒC comunica.

L’Union academica internacionala (UAI) dirigís dempuèi 1961 lo projècte de constitucion d’un còrpus d’edicion de referéncia dels poèmas dels trobadors de l’Edat Mejana, titolat « Còrpus dels Trobadors ».

 

Niça - Congrès del Forum d'òc - 2018

Se tendrà dissabte 17 de novembre de 2018 a Niça lo congrès del Forum d'òc.

Aqueste creat en 2014 pel Felibrige, l'IEO e d'associacions d'ensenhants de la lenga occitana, recampa mai de quatre cent associacions, collectivitats territorialas, elegits, entrepresas o grops artistics. La siá tòca es de promòure la lenga occitana en region Provença Alps e Còsta d'Azur.