Çò que disètz, çò que pensatz - La setmana n° 796 - Genièr de 2011 - Contribucion de Enric Latièra

Mèfi los mots

Soventas fes, legissi dins las proclamacions occitanistas de la premsa las expressions "lenga e cultura" o "lenga regionala" o "lenga de França"... Atencion que los mots sons dangieroses e tròp de monde, occitanistas o pas, se daissan prendre a aquel jòc.

De prima, un lenga es una lenga e i a a ges de nivèl entre elas. Es a dire qu'una lenga parlada per un milion de locutor val pas mai o mens qu'una autra que n'a dètz còps mens o mai. Doncas, existisson pas que de lengas, totas egalas. Una lenga es l'expression d'una cultura. Aquò vòl dire que la cultura de tal airal dins lo monde es la resulta de l'emplec de tala lenga. Es donc fals de dire e de jónher "lenga e cultura francesa".

Se i aviá pas de lenga francesa i auriá pas de cultura francesa. Una lenga, de'n primièr, es pas una aisina de comunicacion mas una faiçon de veire lo monde. Valent a dire que lo cervèl conceptualiza quicòm e l'exprimís puèi amb de paraulas.

Sabiái pas que França aviá de lengas, d'estajants n'a. E tornam a la remarca faita çai-dessús : una lenga nais, viu e morís, sens relacion amb qualque frontièra que siá. Aquelas tres expressions que son "lenga e cultura" o "lenga regionala" o lenga de França" son emplegadas per un poder administratiu e politic que se carra de far maissar sos ciutadans. E es aicí que los mots venon dangieroses, quand qualqu'un fa l'ase per aver de bren e que lo d'en fàcia dintra dins son jòc, sens se'n mainar.

Quand una lenga viu, per que lo pòble la parla, i a tot simplament una civilizacion viscuda. Los ciutadans de França, per exemple los occitans, se trachan que visca la civilizacion occitana ? Ne soi pas segur e son, tanplan, benlèu, totjorn e encara embrenat per la dialectica del poder francés.

Mas d'efièit, seriam pas totes venguts franceses dins l'èime ? Es plan de se sovenir a cada còp dels "mila ans" e dels trobadors, mas basta pas de romiar aquò coma un tròç de fromatge enregdesit. Benlèu que nos cal sortir de la nòstra alienacion sens tombar dins la trapèla dels que nos vòlon pas de ben, quitament quand se dison "progressistas". Alavetz, gara a la semantica e mèfi.

Enric Latièra

Dins los tudèls - Recuèlh de nòvas

Febrièr de 2018, lo recuèlh Dins los tudèls, obratge collectiu que recampa las nòvas del concors litterari organizat per Lo Lector del Val, l'associacion de las Bibliotècas del Lauragués, es sortit.

Conten 158 paginas. La mitat dels tèxtes son en francés, l'autra mitat en occitan.

Vidas - Philippe Martel

Es sortit al mes de junh de 2018 a las edicions Lambert-Lucas lo libre vidas de Philippe Martel.

L'autor presenta aquí divèrs itineraris biografics de personalitats dels sègles XIX e XX. Causiguèt de personas que se son, tot al long de lors vidas, mobilizadas per la lenga occitana.

 

Sus la literatura occitana contemporanèa - Joan-Ives Casanòva

A l'escasença del XIen congrès de l'AIEO en 2014, Joan-Ives Casanòva balhèt un conferéncia titolada : Mirau de l'escritura e escritura dau mirau : la literatura occitana de uei.

Tornam publicar aicí un extrach d'aquela dicha. Un tèxt en rompedura amb las visions sovent beatas, superficialas, pauc documentadas de la critica occitana. Sa vision pr'aquò de l'òbra de Joan Bodon, limitada a un aspècte purament formals (la longor de las frasas), sembla un pauc ninòia.

 

Tecnologias e vestits

Los aparelhs electronics portables son de mai en mai pichons e podrián far còrs amb los vestits que vendrián alara intelligents : podrián comunicar, mesura, localizar, sonhar...

Demòra pel moment, lo problèma de l'alimentacion : las batariás son pesugas, resistan mal als tusts, a l'aiga e se pòdon pas plegar.

L'abotiment recent (agost de 2017) de recèrcas menadas a l'Universitat de Manchester podriá ajudar lo desvolopament d'aquel tipe de vestit.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 

Commemoracion del 25 de junh de 1218

Alara que la vila de Tolosa s'aprèsta a commemorar lo 800 ans de la victòria de 1218 contra los crosats e la liberacion de la vila que seguiguèt, lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) comunica.

Omenatge a la Resisténcia Occitana los 23, 24 e 25 de junh à Tolosa

800 ans fa, lo 25 de junh de 1218, Simon de Montfòrt, cap de l'armada francesa que dempuèi 1209 degalhava las tèrras dels Comtes de Tolosa e de lors aliats jol pretèxt d'una Crosada contra los eretges albigeses, èra tuat del temps que son armada assetjava Tolosa.

Region Occitània - Per mai d'occitan sus França 3

Après las accions del 6 de junh de 2018 davant los locals de França Television a Nimes, Montpelhièr, Rodés, Carcassona, Tolosa e Albi, Joan-Lois Blenet per lo Collectiu Occitan far lo punt.

Una accion que pòrta fruchas

Los aperitus-revindicatius del Collectiu Occitan èran pensats per marcar simbolicament la continuitat de l'accion entamenada lo 8 de novembre passat e qu'a decidida d'èstre capuda illustrant lo provèrbi clapassièr :

Val mai levar lo coide
Que de tombar los braces