unic-Un comentari de Pèire Pessamessa dins la revista OC (numèro 84 - pagina 42). Extrach :

[...] Lo principi de realitat dins nòstra lenga auriá d'èstre primordiau, mai la reneissença provençala dau sègle passat patiguèt tre l'origina d'una malautiá infantila, de vouguer marcar sa diferença amb la lenga dominanta en escartant de nombrós mots comuns a totei lei lengas latinas per la sola rason que semblavan au francés e a lei remplaçar per de termes provençaus desvirats de son sens commun o ben per de neologismes azardós.

Lei juòcs floraus d'Ate (1862) pòdon èstre considerats coma lo punt de partença d'aquesta desviacion e un adversari dei felibres, l'atesenc Artaud, ne faguèt la demonstracion crudèla dins un libre polemic que, maugrat d'errors e d'otranças vuèi, encara ei valable. Leis escrivans occitans sovent siam estats victimas d'aquesta pèrda de realitat lengüistica que vos ne balharai un parèu d'exemples pus flagrants amb "unenc" e "omenenc" que prenon illegitimament la plaça de "unic" e "uman". En primier luòc, rendrem omenatge a Mistral lexicograf que dins son Tresor nos dona lei definicions correctas.

  • A "unenc" trobam lo sens de uniforme, unanime, unitaire : aquéu blad es unenc : ce blé est de taille uniforme , e a "unencamen" : uniformèment, unanimement amb un exemple dau tolosan Doujat : Pertout reboufo unencamen d'esprit e de bon jujamen. Pus luenh trobaretz "unicamen" : uniquement, e "unique, unic" : unique, seul, seule.
  • A "oumenen, co" mistral balha aquesta definicion : d'homme, qui appartient à l'homme, viril, amb d'exemples explicits : a lou parla oumenen : elle a une voix d'homme, uno oumenenco : une fille garçonnière. Pus luenh, trobaretz uman, umano : humain, aine, qui concerne l'homme, doux, ce, secourable, lou cors uman, le corps humain, la raço umano l'espèce humaine.

Malurosament, leis eiritiers lexicografics de Mistral desconectaràn coma Xavier de Fourvières amb son Pichot tresor e "unenc, oumenenc" prenon luòc e plaça "d'unic e d'uman" que dispareisson de son diccionari e de l'escrich. E non pas de la lenga parlada. Ieu, me vesi mau dire a una femna : "Tu, siás l'unenca frema de ma vida" perqué primierament seriá pas verai e segondament seriáu pas comprés. [...]

  

libres

Memòrias d'un vailet de bòria - Zefir Bòsc

En 2016 lo jornal Centre Presse presentava lo libre de Zefir Bòsc Memòrias d'un vailet de bòria. Extrach de l'article :

Zefir Bòsc : lo temps dels vailets

Mièg sègle après, Zefir Bòsc a furgat sos tiradors e trobat de tròces d'escritura e de nòtas escrichas a una epòca ont començava a prene consciéncia de sa lenga mairala (l'occitan plan segur).

Memòrias de paures - Autobiografias occitanas en vèrs

Mémoires de pauvres - Autobiografias occitanas en vèrs del sègle XIX. Jos la direccion de Philippe Gardy e Philippe Martel (Garae, 2010, 576 paginas , illustrat, 15 x 22 cm, bilingüe francés/occitan).

Nasquèron entre Ròse e Garona, entre lo primièr e lo segond Empèri.

Son partits de pas res, levat l'Agenés Jasmin consacrat, el, grand poèta per París. Son pas arribats plan naut.

 
 

cultura, opinions...

Felibres e Cigalièrs de París

Francesca Celi dins una nòta [ligam] publicada per l'Institut Florian de Cèus detalha los que presidèron las fèstas felibrencas de París de 1879 a 1908.

Propausa d'extraches de las dichas, e per caduna una analisa.

L'institut Florian de Cèus que nos balha aquela presentacion es istoricament ligat a l'associacion dels Amics de la lenga d'òc creada per Joseph Loubet. Aquel, originari de Montpelhièr, la creèt en 1920, amb per ambicion d'amassar los occitans de París altorn de l'estudi de lor lenga. Çò que capitèt de far, e uèi encara en 2017 l'associacion es viva.

Occitanica - Sus 'Lo Fablièr occitan' de Prosper Estieu

fablier-occitanLo site occitanica.eu presenta una nòta d'estudi sul libre de Prospèr Estieu Lo Fablièr occitan. Estampat en 1930 aquel libre recampa de fablas del mond entièr, traduchas en occitan. Segon occitanica, emai siá pas estat pensat aital, apareis coma una emanacion originala de l’idèa de « convivéncia » dins la literatura occitana de la debuta del sègle XX.

 
 

sciéncias e tecnicas

Aviacion - Propulsion electrica

La societat americana Wright Electric en collaboracion amb EasyJet trabalha sul desvolopament d'avions a propulsion electrica. Las companhiás an presentat lor partenariat en setembre de 2017.

Preveson de poder assegurar de ligasons regularas d'aicí 20 ans entre de vilas pro pròchas, per exemple París e Londres o Nòva Yòrk e Boston.

Montpelhièr - Tolosa - Iperloop

Après la decision de la societat HTT de s'installar a Tolosa per desvolopar un sistèma de transportacion iperloop, es lo grop canadian TransPod que manifèsta son interés per la region Occitània.

Son basats carrièra dels Briquetiers a Blanhac, al còr de l'Aerospace Valley, d'aquí desvolopan lors projèctes per la region.

 
 

politica, economia...

Collòqui País Nòstre del 25 de novembre de 2017 a Narbona

Lo CIRDÒC comunica : Lo 25 de novembre que ven es organizat a l’Ostal de la Comuna de Narbona (11) lo 3en collòqui regional de l’associacion País Nòstre. L’associacion País Nòstre s’es balhada per amira d’animar lo debat d’idèa a l’entorn dels enjòcs de la lenga e de la cultura occitanas dins la societat actuala. L’associacion organiza en particular un collòqui annadièr sus un tèma grand de l’accion publica.

Region Occitània - Apréner la lenga d'òc

Dins sa revista d'octobre e novembre de 2017 la region Occitània comunica en occitan sus los mejans d'apréner la lenga occitana.

Apréner la lenga d'òc

La transmission de l’occitan es l’enjòc de nòstre temps : la lenga es dins una situacion dificila dins un mond ont, cada jorn, la pluralitat lingüistica es mesa a mal. Cal plan realizar que (segon l’UNESCO) una lenga desapareis cada doas setmanas e que, se fasèm pas res, 90 % de las lengas van probablament s’escafar avant la fin del sègle.