Editorial - Revista Lo Lugarn - n° 61 - 1997 - per Jean-Pierre Hilaire :

Deman l'independéncia

Los referendums que, i a pauc, se debanèron en Granda Bretanha foguèron sonque feblament cobèrts per la premsa francesa. I cal veire un signe ? Pasmens l’analisi mai somària revèla pel mens un ganh de democracia.

La Granda Bretanha - malgrat de signes enganaires coma lo torneg de las Cinc Nacions pel rugbí - aviá fins a ièr lo trist privilègi d’èstre un dels Estats mai centralisats de l’Union Europèa. I aviá pas l’ombra d’una assemblada regionala eligida, exceptat la, plan aconsomida, d’Irlanda del Nòrd, que venguèsse temperar lo poder absolut de Londres e del sud d’Anglatèrra sul Reialme Unit. Aqueste poder ja èra estat considerablament enfortit pendent las annadas Thatcher. La plan jacobina republica francesa aviá quitament sos conselhs regionals elegits al sufragi universal dempuèi 1982.

Tant i a ! Dins l’espaci de qualques mesadas, la conjoncion del reformisme radical de Tony Blair e dels nacionalismes escocés e gallés a borrolat lo paisatge institucional e politic d’Otra-Mancha. Escòcia e lo país de Gallas van aver lors parlaments elegits en 1999. Aquò es, per l’Euròpa e pus particularament per las nacions sens estats de l’Euròpa, un eveniment d’una importància caporala. Es estat preparat, d’annadas enlà, pel Partit Nacionalista Escocés e pel Plaid Cymru gallés als quals rendèm omenatge. Plan segur, s’agís pas d’independéncia e Tony Blair a solinhat çò que el apèla lo trionf de la tresena via que se situa entremièg lo separatisme e lo statu quo. Amb aquò, Escòcia aurà son executiu e son parlament, de mejans financièrs considerables (140 milliards de francs cada an) e de competéncias en matièra de fiscalitat. Al País de Gallas, per contra, lo resultat positiu es estat aquerit d’un pichon pel, causa que presenta res d’estonant donat que d’amplas zònas anglicisadas o pobladas d’angleses a l’èst e a l’oèst an massisament votat pel non. Mantunes nacionalistas del Plaid Cymru reconeissián, a aquela escasença, que lo nacionalisme gallés, en s’enfoscant tròp exclusivament dins la lenga e la cultura, aviá benlèu mancat d’obertura. Lo resultat, ça que la, es aquí e se tròba faissugament superior al del referendom de 1979 qu’aviá provocat la casuda del govèrn trabalhista.

S’analisam lo fenomèn dins una amira europèa, podèm destriar un corrent que, en partissent de Catalonha e del Bascoat de l’Estat espanhòl, se gandís cap a las Illas Britanicas. Lo Partit Nacionalista Basc, tant coma Convergencia i Unió, qu’es una coalicion de partits nacionalistas catalans menada per Jòrdi Pujòl, e mai lo Partit Nacionalista Escocés, an per tòca comuna l’independéncia al dintre d’Euròpa obtenguda per la via pacifica e democratica. Cresèm, per quant a nosautres, qu’aquela dralha es la sola empruntable e que ETA, al Bascoat, en prolongant la lucha armada, s’enfanga dins un camin sens eissida. Aqueste corrent que venèm de definir, serà capable d’atraire los autres pòbles dominats notadament dins l’Estat francés e dins l’Estat italian ? La question val d’èsser pausada. De segur, los grases de consciéncia nacionala son plan variables : se presentan en posicion fòrta demest los basques e los catalans (alevats dins l’Estat francés) e demesisson fins a la flaquesa, extrèma de còps que i a, en Occitània abocinada en regions tecnocraticas artificialas. Dins nòstre país, la consciéncia nacionala, qu’es pas brica inexistenta, se manifèsta mai que mai sul plan cultural e tras que pauc sul plan politic : es la rason de la feblesa dels movements politics occitans. Maldespièt aiçò, una melhora circulacion de l’informacion, gràcias subretot a l’excellent setmari La Setmana, mòstra que la situacion es luènh d’èstre cotada. Ne volèm per pròva sonque quatre exemples : la creacion de l’associacion pel retorn de la finala de rugbí a XV dins lo sud e d’un autre latz, l’obertura del primièr collègi de las Calandretas a Montpelhièr, l’Espaci occitan dins las Valadas Occitanas de l’estat italian, e l’emergéncia d’una generacion novèla de joves nacionalistas occitans amb lo CRÒC. Es a l’encòp pauc e bèlcòp. I a pas rason de s’ensorrar dins la desesperança. Cresèm que, pauc a cha pauc, al sègle XXIen, las nacions sens Estat de l’Euròpa occidentala s’emanciparàn de la tutèla dels Estats colonizaires sens qu’aqueles s’i pòscan opausar. Serà l’independéncia dins l’interdependéncia perque lo retorn a un mitic camp barrat es pas de considerar. Occitània serà probablament pas la primièra d’aquelas nacions a se liberar mas ça que la se liberarà tard o d’ora. Als sautaments d’espatlas dels dobtaires respondèm per una question : qui, a despart de Francés Fontan, aviá predit l’espetament de l’URSS plan abans que avenguèsse ?

Los occitans espinchan lo mond, qu’es a bolegar a lor entorn. Un jorn espelirà que, e mai eles, se bolegaràn, e aquò serà una etapa decisiva dins l’aventura passionanta de l’Euròpa dels pòbles.

Jean-Pierre Hilaire - Agen lo 26/09/97

 

Libres


Faulas dau fabulós Esòp

esop-gui-matieuFaulas dau fabulós Esòp - Adaptacion de Gui Matieu
IEO-CREO Provença - 2016 - 46 paginas - 10 èuros
ISBN : 978-2-9530712-5-2

Lo CREO-Provença presenta una adaptacion de las Faulas d'Esòp.

Quatrena de cobèrta : Amb sei fablas Esòp en Grècia durbiguèt una draia que de molons de bablejaires anavan segre e seguisson totjorn 2500 ans après. Autors deis isopets de l'Atge-Mejan e poètas mai tardiers coma La Fontaine pesquèron dins aquelei tèxts moraus que nos vènon d'un temps que lei bèstias parlavan.

Sul libre 'Le couteau sur la langue' de Renat Merle

couteau-sur-la-langue-merleUn article de Cristian Rapin. Sorsa : Lo Lugarn numèro 82.

Le couteau sur la langue de Renat Merle es un roman escrit, coma lo títol o revèla, en francés. Es un bon roman, rondament menat, de bon legir que s’apièja sus de donadas vertadièras e que las utiliza amb umor.

En bon coneisseire de l’istòria de l’occitanisme politic, l’autor s’apièja sus de tròces d’istòria viscuda.

 

Cultura, opinions...


2017 : Total Festum a 12 ans !

Dins sa revista numèro 7 dels meses de mai e junh de 2017 lo conselh regional de la region Occitània presentava lo festenal Total Festum.

En junh de 2017, Total Festum (la fèsta de la catalanitat e de l’occitanitat) festejarà sos 12 ans. Tot comencèt en 2006, dins l’anciana region Lengadòc-Rosselhon, amb una volontat politica de crear un eveniment fòrt, regulièr : un rendez-vos annadièr per la mesa en valor de las lengas del territòri regional. La data de la sant Joan es estada causida coma simbòl de renaissença e de jovença.

Qualques remembres - Ives Roquetas

Un pauc d'istòria. Dins la revista Lo Lugarn numèro 69 (automne de 1999) Ives Roqueta balhava qualques unes de sos remembres. Torna sus qualques tempses fòrts, coma las garrolhas al dintre de l'IEO, los primièrs libres editats. Aquelas nòtas, anecdòtas, uèi nos assabentan sus l'occitanisme dels tres decennis que van de 1950 entrò a 1980. De legir per melhor comprene las posicions de cadun.

 

Sciéncias e tecnicas


La resisténcia bacteriana als antibiotics

potingas13/01/17 - Fernand Vedel sul site de l'ADEO presenta lo problèma de la resisténcia bacteriana als antibiotics. Resisténcia venguda amb lo temps una vertadièra menaça per la santat.

L'autor definís sucessivament las familhas d'antibiotics e la nocion d'antibioresisténcia bacteriana, abans de donar la posicion, fàcia al problèma, d'un organisme coma l'ONU.

Montpelhièr - ESA - Nanosatellits

robusta12/05/17 - Lo Centre Espacial Universitari de Montpelhièr (CSU) ven d'èsser seleccionat per l'ESA (European Space Agency) per rejónher lo sieu programa Fly your Satellite.

La candidatura de l'ISAE-Supaero de Tolosa es pas estada retenguda.

 

Politica, economia...


Eleccions legislativas de 2017 - Partit Occitan

partit-occitan-legislatives-2017Lo Partit Occitan presenta sos candidats e los candidats que sosten per las eleccions legislativas de 2017.

Aquí çai sos la lista amb lo nom dels relevaires, la circonscripcion e lo departament.

Eleccions legislativas de 2017 lo PNO comunica

pno-legislatives-2017Comunicat de premsa : Lo Partit de la Nacion Occitana presenta Jeròni Picas coma candidat a las eleccions legislativas del 11 e 18 de junh de 2017 dins la 8ena circonscripcion de Nauta Garona amb coma relevaira Dominique Darrozes.