Editorial - Revista Lo Lugarn - n° 61 - 1997 - per Jean-Pierre Hilaire :

Deman l'independéncia

Los referendums que, i a pauc, se debanèron en Granda Bretanha foguèron sonque feblament cobèrts per la premsa francesa. I cal veire un signe ? Pasmens l’analisi mai somària revèla pel mens un ganh de democracia.

La Granda Bretanha - malgrat de signes enganaires coma lo torneg de las Cinc Nacions pel rugbí - aviá fins a ièr lo trist privilègi d’èstre un dels Estats mai centralisats de l’Union Europèa. I aviá pas l’ombra d’una assemblada regionala eligida, exceptat la, plan aconsomida, d’Irlanda del Nòrd, que venguèsse temperar lo poder absolut de Londres e del sud d’Anglatèrra sul Reialme Unit. Aqueste poder ja èra estat considerablament enfortit pendent las annadas Thatcher. La plan jacobina republica francesa aviá quitament sos conselhs regionals elegits al sufragi universal dempuèi 1982.

Tant i a ! Dins l’espaci de qualques mesadas, la conjoncion del reformisme radical de Tony Blair e dels nacionalismes escocés e gallés a borrolat lo paisatge institucional e politic d’Otra-Mancha. Escòcia e lo país de Gallas van aver lors parlaments elegits en 1999. Aquò es, per l’Euròpa e pus particularament per las nacions sens estats de l’Euròpa, un eveniment d’una importància caporala. Es estat preparat, d’annadas enlà, pel Partit Nacionalista Escocés e pel Plaid Cymru gallés als quals rendèm omenatge. Plan segur, s’agís pas d’independéncia e Tony Blair a solinhat çò que el apèla lo trionf de la tresena via que se situa entremièg lo separatisme e lo statu quo. Amb aquò, Escòcia aurà son executiu e son parlament, de mejans financièrs considerables (140 milliards de francs cada an) e de competéncias en matièra de fiscalitat. Al País de Gallas, per contra, lo resultat positiu es estat aquerit d’un pichon pel, causa que presenta res d’estonant donat que d’amplas zònas anglicisadas o pobladas d’angleses a l’èst e a l’oèst an massisament votat pel non. Mantunes nacionalistas del Plaid Cymru reconeissián, a aquela escasença, que lo nacionalisme gallés, en s’enfoscant tròp exclusivament dins la lenga e la cultura, aviá benlèu mancat d’obertura. Lo resultat, ça que la, es aquí e se tròba faissugament superior al del referendom de 1979 qu’aviá provocat la casuda del govèrn trabalhista.

S’analisam lo fenomèn dins una amira europèa, podèm destriar un corrent que, en partissent de Catalonha e del Bascoat de l’Estat espanhòl, se gandís cap a las Illas Britanicas. Lo Partit Nacionalista Basc, tant coma Convergencia i Unió, qu’es una coalicion de partits nacionalistas catalans menada per Jòrdi Pujòl, e mai lo Partit Nacionalista Escocés, an per tòca comuna l’independéncia al dintre d’Euròpa obtenguda per la via pacifica e democratica. Cresèm, per quant a nosautres, qu’aquela dralha es la sola empruntable e que ETA, al Bascoat, en prolongant la lucha armada, s’enfanga dins un camin sens eissida. Aqueste corrent que venèm de definir, serà capable d’atraire los autres pòbles dominats notadament dins l’Estat francés e dins l’Estat italian ? La question val d’èsser pausada. De segur, los grases de consciéncia nacionala son plan variables : se presentan en posicion fòrta demest los basques e los catalans (alevats dins l’Estat francés) e demesisson fins a la flaquesa, extrèma de còps que i a, en Occitània abocinada en regions tecnocraticas artificialas. Dins nòstre país, la consciéncia nacionala, qu’es pas brica inexistenta, se manifèsta mai que mai sul plan cultural e tras que pauc sul plan politic : es la rason de la feblesa dels movements politics occitans. Maldespièt aiçò, una melhora circulacion de l’informacion, gràcias subretot a l’excellent setmari La Setmana, mòstra que la situacion es luènh d’èstre cotada. Ne volèm per pròva sonque quatre exemples : la creacion de l’associacion pel retorn de la finala de rugbí a XV dins lo sud e d’un autre latz, l’obertura del primièr collègi de las Calandretas a Montpelhièr, l’Espaci occitan dins las Valadas Occitanas de l’estat italian, e l’emergéncia d’una generacion novèla de joves nacionalistas occitans amb lo CRÒC. Es a l’encòp pauc e bèlcòp. I a pas rason de s’ensorrar dins la desesperança. Cresèm que, pauc a cha pauc, al sègle XXIen, las nacions sens Estat de l’Euròpa occidentala s’emanciparàn de la tutèla dels Estats colonizaires sens qu’aqueles s’i pòscan opausar. Serà l’independéncia dins l’interdependéncia perque lo retorn a un mitic camp barrat es pas de considerar. Occitània serà probablament pas la primièra d’aquelas nacions a se liberar mas ça que la se liberarà tard o d’ora. Als sautaments d’espatlas dels dobtaires respondèm per una question : qui, a despart de Francés Fontan, aviá predit l’espetament de l’URSS plan abans que avenguèsse ?

Los occitans espinchan lo mond, qu’es a bolegar a lor entorn. Un jorn espelirà que, e mai eles, se bolegaràn, e aquò serà una etapa decisiva dins l’aventura passionanta de l’Euròpa dels pòbles.

Jean-Pierre Hilaire - Agen lo 26/09/97

  

libres

Lenga de pelha - Joan-Pau Verdier

Lo libre-CD de Joan-Pau Verdier Lenga de pelha recampa 22 cronicas radiofonicas en version tèxt e àudio.

L'edicion e de la difusion son assegurada per Novelum - IEO Perigòrd al prètz de 12 èuros.

L'autor anima dempuèi vint ans l'emission Meitat-chen, meitat-pòrc cada dimenge sus France-Bleu Perigòrd. Aquí denóncia, en occitan, los absurditats, incoeréncias e autras bestisas de nòstre temps

'La technique ou l'enjeu du siècle' de Jacques Ellul

Jacques Ellul foguèt un dels pensaire màger del fenomèn tecnic al sègle XX. Es dins lo libre La Technique ou l'enjeu du siècle que pel primièr còp presentava sas idèas.

Luènh lo limitar lo fenomèn al las maquinas e a sos aspèctes materials, als espleches, a l'automatizacion dins l'industria, lo prend dins sa globalitat.

Es per el caporal de considerar las tecnicas d'organizacion, d'informacion, de propaganda. Vei lor ròtle sul mond, sus las societats, suls òmes coma fondamental. La tecnica es per el un tot que motla los aparelhs d'Estat, l'economia, las societats e los òmes  ; una clau, l'encastre indefugible per capitar e donc se manténer.

 
 

cultura, opinions...

Puègnautièr - Las Ivernalas de Cabardés

Se debanaràn lo divendres 26 e lo dissabte 27 de genièr Las Ivernalas de Cabardés. L'eveniment es organizat per l'IEO-Aude e lo Servici Cultural de Puègnautièr.

Tres rendètz-vos son al programa  :

Cultura - Tolosa - Convivéncia

Dins sa revista à Toulouse d'octobre/novembre de 2017 la vila de Tolosa presentava, en occitan, una entrevista d'Alem Surre-Garcia. L'article :

« Tolosa foguèt totjorn dubèrta ».

Per melhorar la coesion sociala en vila, la Comuna de Tolosa se vòl apuejar sus las valors portadas per la cultura d’òc. Es lo plan Convivéncia. L’escrivan Alem Surre-Garcia nos detalha son contengut.

 
 

sciéncias e tecnicas

Gastronomia - Manjar d'insèctes

La societat Micronutris basada a Sant Orenç de Gamevila a costat de Tolosa produsís e comercializa dempuèi qualques ans d'insèctes per la consomacion umana.

Mai d'un trentenat de produches son disponibles sus lor botiga en linha aquí. Tre la debuta se son posicionats sus una dralha respectuosa de l'environament. Ciblan los magazins biòs e las espicariás finas.

Automobila - Alpine - La berlineta A110 torna

La marca automobila Alpine, mitica dins las annadas seisantas e setantas, se reviscola amb la produccion d'una novèla A110. Es estada presentada al mes de decembre de 2017.

Los qualques 2 000 exemplaris que preveson de fabricar per lo lançament son estats venduts en tres jorns.

 
 

politica, economia...

Manifestacions del 3 febrièr de 2018

Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :

La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.

Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.

Eleccions en Catalonha - Lo PNO comunica

Après las eleccions del 21 de decembre de 2017 en Catalonha, lo Partit de la Nacion Occitana comunica :

Eleccions en Catalonha

Lo dijòus 21 de decembre de 2017 unes 5 780 775 electors emai electrices catalans ciutadans de la Generalitat de Catalunya o residents a l’estrangièr èran cridats a las urnas per designar lors deputats al Parlament de Catalonha.

Aquestas eleccions convocadas en aplicacion de l’article 155 de la constitucion coloniala espanhòla de 1978 venián apuèi la declaracion Unilaterala d’Independéncia de Catalonha proclamada lo 27 d’octòbre de 2017 per la majoritat sobeiranista eissida de las eleccions de setembre de 2015.