Editorial - Revista Lo Lugarn - n° 61 - 1997 - per Jean-Pierre Hilaire :

Deman l'independéncia

Los referendums que, i a pauc, se debanèron en Granda Bretanha foguèron sonque feblament cobèrts per la premsa francesa. I cal veire un signe ? Pasmens l’analisi mai somària revèla pel mens un ganh de democracia.

La Granda Bretanha - malgrat de signes enganaires coma lo torneg de las Cinc Nacions pel rugbí - aviá fins a ièr lo trist privilègi d’èstre un dels Estats mai centralisats de l’Union Europèa. I aviá pas l’ombra d’una assemblada regionala eligida, exceptat la, plan aconsomida, d’Irlanda del Nòrd, que venguèsse temperar lo poder absolut de Londres e del sud d’Anglatèrra sul Reialme Unit. Aqueste poder ja èra estat considerablament enfortit pendent las annadas Thatcher. La plan jacobina republica francesa aviá quitament sos conselhs regionals elegits al sufragi universal dempuèi 1982.

Tant i a ! Dins l’espaci de qualques mesadas, la conjoncion del reformisme radical de Tony Blair e dels nacionalismes escocés e gallés a borrolat lo paisatge institucional e politic d’Otra-Mancha. Escòcia e lo país de Gallas van aver lors parlaments elegits en 1999. Aquò es, per l’Euròpa e pus particularament per las nacions sens estats de l’Euròpa, un eveniment d’una importància caporala. Es estat preparat, d’annadas enlà, pel Partit Nacionalista Escocés e pel Plaid Cymru gallés als quals rendèm omenatge. Plan segur, s’agís pas d’independéncia e Tony Blair a solinhat çò que el apèla lo trionf de la tresena via que se situa entremièg lo separatisme e lo statu quo. Amb aquò, Escòcia aurà son executiu e son parlament, de mejans financièrs considerables (140 milliards de francs cada an) e de competéncias en matièra de fiscalitat. Al País de Gallas, per contra, lo resultat positiu es estat aquerit d’un pichon pel, causa que presenta res d’estonant donat que d’amplas zònas anglicisadas o pobladas d’angleses a l’èst e a l’oèst an massisament votat pel non. Mantunes nacionalistas del Plaid Cymru reconeissián, a aquela escasença, que lo nacionalisme gallés, en s’enfoscant tròp exclusivament dins la lenga e la cultura, aviá benlèu mancat d’obertura. Lo resultat, ça que la, es aquí e se tròba faissugament superior al del referendom de 1979 qu’aviá provocat la casuda del govèrn trabalhista.

S’analisam lo fenomèn dins una amira europèa, podèm destriar un corrent que, en partissent de Catalonha e del Bascoat de l’Estat espanhòl, se gandís cap a las Illas Britanicas. Lo Partit Nacionalista Basc, tant coma Convergencia i Unió, qu’es una coalicion de partits nacionalistas catalans menada per Jòrdi Pujòl, e mai lo Partit Nacionalista Escocés, an per tòca comuna l’independéncia al dintre d’Euròpa obtenguda per la via pacifica e democratica. Cresèm, per quant a nosautres, qu’aquela dralha es la sola empruntable e que ETA, al Bascoat, en prolongant la lucha armada, s’enfanga dins un camin sens eissida. Aqueste corrent que venèm de definir, serà capable d’atraire los autres pòbles dominats notadament dins l’Estat francés e dins l’Estat italian ? La question val d’èsser pausada. De segur, los grases de consciéncia nacionala son plan variables : se presentan en posicion fòrta demest los basques e los catalans (alevats dins l’Estat francés) e demesisson fins a la flaquesa, extrèma de còps que i a, en Occitània abocinada en regions tecnocraticas artificialas. Dins nòstre país, la consciéncia nacionala, qu’es pas brica inexistenta, se manifèsta mai que mai sul plan cultural e tras que pauc sul plan politic : es la rason de la feblesa dels movements politics occitans. Maldespièt aiçò, una melhora circulacion de l’informacion, gràcias subretot a l’excellent setmari La Setmana, mòstra que la situacion es luènh d’èstre cotada. Ne volèm per pròva sonque quatre exemples : la creacion de l’associacion pel retorn de la finala de rugbí a XV dins lo sud e d’un autre latz, l’obertura del primièr collègi de las Calandretas a Montpelhièr, l’Espaci occitan dins las Valadas Occitanas de l’estat italian, e l’emergéncia d’una generacion novèla de joves nacionalistas occitans amb lo CRÒC. Es a l’encòp pauc e bèlcòp. I a pas rason de s’ensorrar dins la desesperança. Cresèm que, pauc a cha pauc, al sègle XXIen, las nacions sens Estat de l’Euròpa occidentala s’emanciparàn de la tutèla dels Estats colonizaires sens qu’aqueles s’i pòscan opausar. Serà l’independéncia dins l’interdependéncia perque lo retorn a un mitic camp barrat es pas de considerar. Occitània serà probablament pas la primièra d’aquelas nacions a se liberar mas ça que la se liberarà tard o d’ora. Als sautaments d’espatlas dels dobtaires respondèm per una question : qui, a despart de Francés Fontan, aviá predit l’espetament de l’URSS plan abans que avenguèsse ?

Los occitans espinchan lo mond, qu’es a bolegar a lor entorn. Un jorn espelirà que, e mai eles, se bolegaràn, e aquò serà una etapa decisiva dins l’aventura passionanta de l’Euròpa dels pòbles.

Jean-Pierre Hilaire - Agen lo 26/09/97

  

libres

Pèire Godolin - Edicion comentada e traduccion integrala

Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.

Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.

Lo cap del camin - Pèire Gogaud

Lo cap del camin es un pichon roman de Pèire Gogaud (Brenac 1912, Carcassonna 1988). Una òbra d'una granda sensibilitat. Sortiguèt en 1973.

L'autor manifèsta aquí una ambicion literaria plan rara en occitan, s'assaja per moment a distòrdre la narracion al servici de son subjècte e capita. Sap, amb intelligéncia, defugir trapèlas e luòcs comuns que son sempre a man de sorgir.

 
 

cultura, opinions...

Sus l'unitat de la lingüistica occitana

En julhet de 2017, a Albi dins l'encastre del XIIen congrès de l'AIEO, Patric Sauzet s'interrogava sus l’unitat de la lingüistica occitana.

Resumit (sorsa AIEO) : Los estudis occitans e particularament la lingüistica occitana son uèi pausats coma un camp especific. L’AIEO i a contribuït centralament e n’a promoguda la qualitat. Nòstra disciplina es pas per tant dispensada de s’interrogar sus son estatut.

Albi - Ligams entre l'occitan e lo catalan

Lo 17 de febrièr lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) d'Albi organiza una vesprada dedicada als ligams entre la lenga occitana e la lenga catalana. Presentacion del COR :

Vos convidam lo dissabte 17 de febrièr a 5 oras del vèspre al Centre Occitan Ròcaguda per una descobèrta dels ligams lingüistics e culturals entre l’occitan e lo catalan.

 
 

sciéncias e tecnicas

Espaci - Falcon Heavy - An capitat !

Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.

Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.

Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 
 

politica, economia...

Lemòtges - Signatura de la convencion per l'ensenhament de l'occitan

Es estada signada a Lemòtges lo 2 de febrièr de 2018 la convencion per lo desvolopament e l'estructuracion de l'ensenhament de l'occitan dins l'acadèmia.

Los signataris son : Daniel Auverlot, rector de l'acadèmia, Alain Rousset, president del conselh regional de Nòva Aquitània e Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l'Ofici public de la lenga occitana.

Manifestacions del 3 febrièr de 2018

Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :

La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.

Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.