Sus Antonin Perbòsc, un article de La Beluga (Tarn e Garona) - Numèro 4 - Octobre de 2008 - Pagina 18  :

Antonin Perbòsc - Nascut lo 25 d’octòbre de 1861 dins una bòrda de Labarta de Carcin, Antonin Perbòsc passa son enfança al mièg del monde païsan : lo trabalh dels camps, lo contacte de las bèstias li balhan un imatge permanent del campèstre, e sustot la preséncia de la lenga d’òc parlada o cantada...

Lo jove Antòni-Crespin (aquel segond pichon nom es lo del sant del jorn de sa naissença) va a l’escòla publica de Vaserac, puèi a la pension Gasc de Lafrancesa per preparar lo concors d’entrada a l’Escòla Normala de Montalban, que capita en 1878. Après tres annadas d’estudis, le mèstre d’escòla es nomenat un an a Sant Nicolau de la Grava. Après son maridatge amb una regenta, Maria Vidalhac, se’n van totes dos cap al Roergue : Arnac, Lacapèla-Livron e La Guépia de 1887 à 1893. Lo pòste ont demòran lo mai es a Combarogièr, en Lomanha, duscas en 1908, e après qualques annadas a La Vila Dieu del Temple. Montalban acuèlha en 1912 l’aimador de libres que botarà en plaça vertadièrament pendent vint ans la bibliotèca municipala, e que acabarà sa vida, duscas en 1944, dins son ostal « Hispalia » de la rota de Bordèu.

Tot aquò seriá ordinari se sabiam pas tota l’òbra bèla que nos foguèt daissada amb, tanben, un autre document confidencial : s’agis de sa correspondéncia, pas encara publicada, amb son amic, Prosper Estieu, regent d’Aude. I trobam tot lo trabalh de restauracion linguistica, amai sa pensada la mai prigonda. Totes dos s’encontran en 1891, per l’entèrrament del mèstre August Forés al qual Antonin Perbòsc va succedir coma majoral del Felibritge e eiretar de sa Cigala de la Libertat. Totes tres son de poètas que revindican un « felibritge roge » per oposicion a l’institucion creada per Frederic Mistral en 1854, jutjada tròp provençala e un pauc passeista. Perbòsc va commençar amb Estieu un escambi epistolari que va demesir après la Granda Guèrra, per s’acabar a la mòrt d’Estieu en 1939.

Atal legissèm tot çò que fa Perbòsc en defòra de l’escòla : trabalha son òrt, vendémia, se passeja a bicicleta e, amb lo sègle nòu, s’interèssa a la fotografia. Amb Estieu s’escambián los retraches de Cladel, Jansemin, Forés o del sieu gat.

Lo regent es encargat del secretariat de la comuna, balha tanben de corses del ser als adultes, mas es al prèp dels escolans que trabalha fòrça a l’espelison de la lenga d’òc. Ja a La Guépia, un inspector li aviá demandat de balhar pas mai de devers de patoés ! Perbòsc aviá sentit que lo bilingüisme èra un utís de desvolopament intellectual, coma pensava Jaurés. Es a Combarogièr que comença d’organizar sa classa en « Societat tradicionista » : un talhièr de pedagogia activa ont los joves recampan sul papièr l’oralitat ausida a l’ostal, lo ser, al canton : contes, istòrias, provèrbis e un fum de causas de tota mena.

D’un autre biais, ensaja de crear escòlas novèlas, modèrnas, « bartassièras ont se pòt far quicòm d’util », atal de l’Escòla Carsinòlo. L’idèa de revistas es aquí amb Mont-Segur o sa rubrica del Cantou felibrenc dins lo Quercy. Totjorn lo problèma màger que se pausa es lo de la grafia : li cal tornar los « a » de la fin dels mots, coma del temps dels Trobadors, per fargar una lenga unenca : « cent parlars que ne fan qu’un ». Es la vision del « Paire de l’Occitan » per Occitània tota, e la modernitat d’un moviment que balha naissença a la revista OC, en 1924, amb Camilha Solà e Ismaël Girard, e a la fondacion de la Societat d’Estudis Occitans que devendrà en 1944 l’Institut d’Estudis Occitans : « La fe sens òbras mòrta es » !

Norbèrt Sabatièr

  

libres

Pèire Godolin - Edicion comentada e traduccion integrala

Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.

Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.

Lo cap del camin - Pèire Gogaud

Lo cap del camin es un pichon roman de Pèire Gogaud (Brenac 1912, Carcassonna 1988). Una òbra d'una granda sensibilitat. Sortiguèt en 1973.

L'autor manifèsta aquí una ambicion literaria plan rara en occitan, s'assaja per moment a distòrdre la narracion al servici de son subjècte e capita. Sap, amb intelligéncia, defugir trapèlas e luòcs comuns que son sempre a man de sorgir.

 
 

cultura, opinions...

Sus l'unitat de la lingüistica occitana

En julhet de 2017, a Albi dins l'encastre del XIIen congrès de l'AIEO, Patric Sauzet s'interrogava sus l’unitat de la lingüistica occitana.

Resumit (sorsa AIEO) : Los estudis occitans e particularament la lingüistica occitana son uèi pausats coma un camp especific. L’AIEO i a contribuït centralament e n’a promoguda la qualitat. Nòstra disciplina es pas per tant dispensada de s’interrogar sus son estatut.

Albi - Ligams entre l'occitan e lo catalan

Lo 17 de febrièr lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) d'Albi organiza una vesprada dedicada als ligams entre la lenga occitana e la lenga catalana. Presentacion del COR :

Vos convidam lo dissabte 17 de febrièr a 5 oras del vèspre al Centre Occitan Ròcaguda per una descobèrta dels ligams lingüistics e culturals entre l’occitan e lo catalan.

 
 

sciéncias e tecnicas

Espaci - Falcon Heavy - An capitat !

Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.

Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.

Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 
 

politica, economia...

Lemòtges - Signatura de la convencion per l'ensenhament de l'occitan

Es estada signada a Lemòtges lo 2 de febrièr de 2018 la convencion per lo desvolopament e l'estructuracion de l'ensenhament de l'occitan dins l'acadèmia.

Los signataris son : Daniel Auverlot, rector de l'acadèmia, Alain Rousset, president del conselh regional de Nòva Aquitània e Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l'Ofici public de la lenga occitana.

Manifestacions del 3 febrièr de 2018

Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :

La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.

Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.