Un article de Robèrt Lafont publicat dins los Cahiers pédagogiques de l'Institut d'études occitanes, numèro 45, 3en trimestre de 1969, paginas 1-3. Reedicion Lenga e país d'òc, numèro 50, pagina 53 (04/2011). Ortografia modernizada.

Probable que i a dins totei leis esfòrç que fasèm dempuèi d'annadas per que l'occitan aga sa plaça justa dins l'Escòla, una languison de normalitat. Normau seriá un ensenhament coma leis autres, que se deguèsse pas conquistar a l'intrada de cada an e totei leis oras puèi, a la poncha d'una lucha còntra l'ostilitat, la mesfisança ò lo desinterès de l'Administracion, la concurréncia dei "matèrias assetadas", la pigresa escolara costumiera e l'immènsa inhorança entretenguda. Un ensenhament integrat ais emplecs dau temps, ai servicis, pagat dignament, sanccionat per d'espròvas d'examens. Integrat, òc ! Per aquò siam lèsts encara a d'annadas de paciéncia, de batèstas, d'amabilitats.

Mon idèa es pas de refusar aquela rega d'accion, aquela endralhada d'espèrs que podèm pas dire que sián pas d'un biais fruchosas. Dau biais de l'integracion, sai que.

Cau pasmens entre nosautres parlar un lengatge de veritat e de clartat. Sotmete a la reflexion dei pedagògs occitanistas un vejaire categoric, ganhat au fiu de la paciéncia.

Vejaire primier sus l'integracion. Integracion a qué ? A un sistèma d'ensenhament tengut per estadís, justificat a la basa e pas ges contestat. Se pòt pas desirar una integracion e dau meteis temps pas reconéisser l'encastre ont òm se vòu integrar. D'aquí, per exemple, que lo militant occitanista, en demandant una espròva valedoira au Bachalairat, rasona segon una estabilitat dau Bachalairat. Sa revindicacion lo condamna teoricament e practicament a se plaçar dau costat de l'òrdre, a se laissar trespassar per lei reformas. O vegueriam l'an passat, pron clar.

Sus aquò, ges d'illusion. A la fòrça, nos podrem integrar dins de sistèmas que trantalhan, lo temps qu'an pas encara cabussat. E la plaça que nos acordaràn serà totjorn una plaça pichòta, laterala, que nos portarà pas la solucion vertadiera de nòstre grand problèma.

Lo grand problèma, vaquí coma lo vese : la lucha de doas amiras istoricas. La primiera, la que s'es facha l'Escòla francesa coma una aisina quasi perfiecha a son usança. Amira nacionalista : monòlingüisme absolut, geografia exagonalista, istòria pastada de finalisme, celebracion de l'imperialisme (imperialisme de la lenga après lo deis armas). Amira tanben borgesa, ò pichòt borgesa : tria dins la quita literatura francesa per fòrabandir lei revòutats màgers ò, çò pus fin, leis aprivadar ; moralisme laïc ; silenci fach sus totei lei motius, politics, filosofics, sexuaus de metre la societat en boloversa. Per cementar l'edifici, lo pragmatisme que tot lo mond ne son consents : l'Escòla es la d'una societat, que dona de plaças a aquelei que s'engatjan a la servir. Lo pensament dau mestier de daverar, dau concors de capitar, es aquò que fai virar la mecanica.

Dise aquí rèn d'originau. Aquela critica s'es tan talament legida qu'a perdut sa fòrça, sèmbla. Mai la fòrça se reviuda se metèm en parallèl l'amira occitanista dins sa puretat de fenomèn d'istòria. Un pòble qu'a perdut sa lenga, negada en tant que lenga, conchada de mespretz o desgaunhada en pintorèsc folcloric. Un pòble alienat, desculturat a caud ò a freg, que li an levat lo signe de l'identitat. Un pòble relenquit a son èstre de pòble, que sa borgesiá l'a traït d'un biais contunhós. Un pòble que se pòt reconquistar la vida qu'en se pausant categoricament còntra l'òrdre culturau, còntra l'òrdre economic, còntra l'òrdre sociau. Un pòble que non pòt qu'èstre revolucionari sus totei li plans ò s'escafar dins li plecs de la França immobila, satisfacha, au Musèu.

Un pòble en lucha d'existéncia contra l'enueg.

Lo dire aqueu es pas ni mai originau. O sèmbla e semblarà extremista simplament perque avèm la costuma de prene la tactica per una finalitat e li relais deis escaliers per una apoteòsi.

Es ben evident pasmens que se volèm desalienar un pòble e non pas renovar lei classas de latin, i a qu'una plaça legitima per l'occitan dins l'Escòla en Occitània : la primiera. E que per qu'aquò siá possible, acceptat e mai vougut, cau que l'occitan vènga a l'Escòla la clau d'una desalienacion economica, sociala. Caudriá dire enfin que nòstra pedagogia es una ideologia ! Totei ne son.

Evident tanben que nòstrei victòrias a miejas son la resulta de rapòrts de fòrça, ont sovent la flaquiera de l'autre nos ajuda mai que nòstrei progrès. Dempuei 1951 avèm progressat perque l'assèti ideologic francés servit per l'Escòla s'escrancava. L'Escòla racionalista, mai tanben progressista a son ora, qu'un Estieu, qu'un Perbòsc podián servir, èra venguda un ostau desertat de voler, de mai en mai contestat, de mai en mai clarament coercitiu, e qu'au temps d'exigéncias mai grandas, jogava de pus mau en pus mau son ròtle de promocion sociala. L'ideologia racionala, secotida per la descolonizacion, quichada per lo succès de l'imperialisme anglo-saxon, preniá lo biais d'un vestit desmodat. La via nòstra èra dessenhada : l'occitanisme perdiá sei tissas de folclòre, preniá talent d'istòria a dicha que se levava en fàcia la languison d'una epòca eroïca, un felibrisme folcloric qu'exprimís tanben un Gaston Bonheur.

Aquò siá dich per nos botar davant nòstrei responsabilitats. Çò que se fai ara dins una classa d'occitan es ò deu èstre çò mai important qu'un pedagòg pòsca faire : dins una lenga que sèmbla anodina, sus de tèxts que sèmblan ren que bèus, amb d'auditòris que l'Administracion jutja encara pichòts, bofam sus un fuòc d'avenir. Es lo contrari d'una integracion, maugrat totei lei prudéncias. Precisament, siám pas coma leis autres.

Ajonhirem jamai qu'una normalitat. La nòstra. La dau movement. L'integracion vertadiera serà totjorn au davant de nosautres. Leis autrei son tacticas.

Robèrt Lafont

 

libres


Beluguet e lo Drac - Robert Perrotto-André

beluguet-e-lo-drac Beluguet e lo Drac - Robert Perrotto-André
Lacour-Ollé - 2005 - 152 paginas - 21 x 15 cm - 15.00 €

Una novèla aventura e una novèla quista per lo Beluguet. Après qu'aguèsse desliurada la Luna, vaquí qu'es a caçar lo Drac qu'a raubat la clau d'aur de Bauma Santa e lo tresaur dei Nanets.

Amb l'ajuda de sei dos collègas Morrenegre et Morrefreg, dei bèstias amigas, e bòn astre, e maugrat un molon d'empachas e de tracanars, benlèu que capitarà ?

Pour la langue d'oc à l'école - Yan Lespoux

langue-d-oc-ecole Pour la langue d'oc à l'école es un obratge de Yan Lespoux que conta las primièras realizacions de la reivindicacion modèrna en favor de l’ensenhament de la lenga occitana.

De las annadas 30, amb la pujada de las reivindicacions per la lenga e son ensenhament, a las victòrias que seguiguèron après la segonda guèrra mondiala dins un encastre de batèstas entre occitanisme e Felibritge, de debats intèrnes sus la pedagogia e de discussions a l'entorn de la lei Deixonne, es tota un part de l'istòria de la lenga nòstra qu'es aicí espepissada.

 

cultura, opinions...


CIRDÒC - Besièrs - Jornadas Europèas del patrimòni

Lo 15 e lo 16 de setembre de 2017 en ligam amb las Jornadas Europèas del Patrimòni e per favorizar l'encontre del public jove amb las òbras, los artistas e las culturas d’Occitània, lo CIRDÒC de Besièrs dobrís sas pòrtas.

Ensenhament de l'occitan en Catalonha

Jordi Ortiz de Antonio per la Generalitat de Catalonha presentava al XIIen congrès de l'AIEO a Albi (julhet de 2017) una reflexions a l’entorn d’una pedagogia propedeutica sus la lenga occitana pels professors de primari e segondari en Catalonha.

Nos assabenta sus l'estat de l'ensenhament de la lenga en Catalonha. Aquí lo resumit de sa presentacion (sorsa AIEO) :

L’occitan, lenga pròpria d’Aran e oficiala en Catalonha tota, se regulariza a l’ora d’ara, dins lo domeni educatiu, sonque pel biais del Currículum der aranés (1998), un plan d’estudis oficial restacat a l’airal geografic e dialectal aranés, e en aranés, en questions de lenga e literatura.

 

sciéncias e tecnicas


Tolosa - Competicion - Drònes

Se tendrà a Tolosa del 18 al 21 de setembre de 2017 una sèria d'eveniments al torn dels drònes : de conferéncias, un salon d'entrepresas, de competicions.

Aquò farà de Tolosa per qualques jorn la capitala mondiala del dròne. Mai de tres cent cercaires son esperats a aquel eveniment : l'IMAV per International Micro Air Vehicle conference and flight competition.

L'eTrek, mòto electrica occitana

L'entrepresa Electric Motion basada a Càstrias prèp de Montpelhièr desvolopa dempuèi qualques ans de trails electrics per las competicions esportivas.

Dempuèi 2017 l'eTrek, concebut per un usatge urban, ven completar la gama.

L'idèa del constructor es de propausar al mond una mòto polivalenta per un usatge quotidian en vila. Es en venda al prètz de 8 500 èuros (fòra ajuda).

 

politica, economia...


Dintrada de 2017 - Forum occitan - Narbona

Se tendrà a Narbona lo dissabte 16 de setembre de 2017 (Palais del Trabalh) La Dintrada.

Es un vertadièr forum ciutadan occitan que los organizators vòlon crear.

L'objectiu es de tornar pensar l'occitanisme politic en coerencia amb la societat civila per melhor respondre a las evolucions recentas :

Narbona - Dintrada de País Nòstre

L'associacion basada a Narbona, País Nòstre comunica :

L'amassada de dintrada de País Nòstre es prevista lo dijòus 7 de setembre de 2017 a 18 oras a l'Ostal occitan de Narbona, carrièra Joan Jaurés.

Una dintrada activa, amb forças punts :

  1. Lançament de la campanha d'adesions "Venètz refortir País Nòstre" e organizacion del movement dins la Region Occitanie.
  2. Proposicion d'una accion unitària occitanista al Forum ciutadan occitan del dissabte 16 de setembre al Palais del trabalh de Narbona.
  3. Preparacion del collòqui País Nòstre "Occitània fòrça culturala occitana" del 25 de novembre.