Un article de Robèrt Lafont publicat dins los Cahiers pédagogiques de l'Institut d'études occitanes, numèro 45, 3en trimestre de 1969, paginas 1-3. Reedicion Lenga e país d'òc, numèro 50, pagina 53 (04/2011). Ortografia modernizada.

Probable que i a dins totei leis esfòrç que fasèm dempuèi d'annadas per que l'occitan aga sa plaça justa dins l'Escòla, una languison de normalitat. Normau seriá un ensenhament coma leis autres, que se deguèsse pas conquistar a l'intrada de cada an e totei leis oras puèi, a la poncha d'una lucha còntra l'ostilitat, la mesfisança ò lo desinterès de l'Administracion, la concurréncia dei "matèrias assetadas", la pigresa escolara costumiera e l'immènsa inhorança entretenguda. Un ensenhament integrat ais emplecs dau temps, ai servicis, pagat dignament, sanccionat per d'espròvas d'examens. Integrat, òc ! Per aquò siam lèsts encara a d'annadas de paciéncia, de batèstas, d'amabilitats.

Mon idèa es pas de refusar aquela rega d'accion, aquela endralhada d'espèrs que podèm pas dire que sián pas d'un biais fruchosas. Dau biais de l'integracion, sai que.

Cau pasmens entre nosautres parlar un lengatge de veritat e de clartat. Sotmete a la reflexion dei pedagògs occitanistas un vejaire categoric, ganhat au fiu de la paciéncia.

Vejaire primier sus l'integracion. Integracion a qué ? A un sistèma d'ensenhament tengut per estadís, justificat a la basa e pas ges contestat. Se pòt pas desirar una integracion e dau meteis temps pas reconéisser l'encastre ont òm se vòu integrar. D'aquí, per exemple, que lo militant occitanista, en demandant una espròva valedoira au Bachalairat, rasona segon una estabilitat dau Bachalairat. Sa revindicacion lo condamna teoricament e practicament a se plaçar dau costat de l'òrdre, a se laissar trespassar per lei reformas. O vegueriam l'an passat, pron clar.

Sus aquò, ges d'illusion. A la fòrça, nos podrem integrar dins de sistèmas que trantalhan, lo temps qu'an pas encara cabussat. E la plaça que nos acordaràn serà totjorn una plaça pichòta, laterala, que nos portarà pas la solucion vertadiera de nòstre grand problèma.

Lo grand problèma, vaquí coma lo vese : la lucha de doas amiras istoricas. La primiera, la que s'es facha l'Escòla francesa coma una aisina quasi perfiecha a son usança. Amira nacionalista : monòlingüisme absolut, geografia exagonalista, istòria pastada de finalisme, celebracion de l'imperialisme (imperialisme de la lenga après lo deis armas). Amira tanben borgesa, ò pichòt borgesa : tria dins la quita literatura francesa per fòrabandir lei revòutats màgers ò, çò pus fin, leis aprivadar ; moralisme laïc ; silenci fach sus totei lei motius, politics, filosofics, sexuaus de metre la societat en boloversa. Per cementar l'edifici, lo pragmatisme que tot lo mond ne son consents : l'Escòla es la d'una societat, que dona de plaças a aquelei que s'engatjan a la servir. Lo pensament dau mestier de daverar, dau concors de capitar, es aquò que fai virar la mecanica.

Dise aquí rèn d'originau. Aquela critica s'es tan talament legida qu'a perdut sa fòrça, sèmbla. Mai la fòrça se reviuda se metèm en parallèl l'amira occitanista dins sa puretat de fenomèn d'istòria. Un pòble qu'a perdut sa lenga, negada en tant que lenga, conchada de mespretz o desgaunhada en pintorèsc folcloric. Un pòble alienat, desculturat a caud ò a freg, que li an levat lo signe de l'identitat. Un pòble relenquit a son èstre de pòble, que sa borgesiá l'a traït d'un biais contunhós. Un pòble que se pòt reconquistar la vida qu'en se pausant categoricament còntra l'òrdre culturau, còntra l'òrdre economic, còntra l'òrdre sociau. Un pòble que non pòt qu'èstre revolucionari sus totei li plans ò s'escafar dins li plecs de la França immobila, satisfacha, au Musèu.

Un pòble en lucha d'existéncia contra l'enueg.

Lo dire aqueu es pas ni mai originau. O sèmbla e semblarà extremista simplament perque avèm la costuma de prene la tactica per una finalitat e li relais deis escaliers per una apoteòsi.

Es ben evident pasmens que se volèm desalienar un pòble e non pas renovar lei classas de latin, i a qu'una plaça legitima per l'occitan dins l'Escòla en Occitània : la primiera. E que per qu'aquò siá possible, acceptat e mai vougut, cau que l'occitan vènga a l'Escòla la clau d'una desalienacion economica, sociala. Caudriá dire enfin que nòstra pedagogia es una ideologia ! Totei ne son.

Evident tanben que nòstrei victòrias a miejas son la resulta de rapòrts de fòrça, ont sovent la flaquiera de l'autre nos ajuda mai que nòstrei progrès. Dempuei 1951 avèm progressat perque l'assèti ideologic francés servit per l'Escòla s'escrancava. L'Escòla racionalista, mai tanben progressista a son ora, qu'un Estieu, qu'un Perbòsc podián servir, èra venguda un ostau desertat de voler, de mai en mai contestat, de mai en mai clarament coercitiu, e qu'au temps d'exigéncias mai grandas, jogava de pus mau en pus mau son ròtle de promocion sociala. L'ideologia racionala, secotida per la descolonizacion, quichada per lo succès de l'imperialisme anglo-saxon, preniá lo biais d'un vestit desmodat. La via nòstra èra dessenhada : l'occitanisme perdiá sei tissas de folclòre, preniá talent d'istòria a dicha que se levava en fàcia la languison d'una epòca eroïca, un felibrisme folcloric qu'exprimís tanben un Gaston Bonheur.

Aquò siá dich per nos botar davant nòstrei responsabilitats. Çò que se fai ara dins una classa d'occitan es ò deu èstre çò mai important qu'un pedagòg pòsca faire : dins una lenga que sèmbla anodina, sus de tèxts que sèmblan ren que bèus, amb d'auditòris que l'Administracion jutja encara pichòts, bofam sus un fuòc d'avenir. Es lo contrari d'una integracion, maugrat totei lei prudéncias. Precisament, siám pas coma leis autres.

Ajonhirem jamai qu'una normalitat. La nòstra. La dau movement. L'integracion vertadiera serà totjorn au davant de nosautres. Leis autrei son tacticas.

Robèrt Lafont

  

libres

Pèire Godolin - Edicion comentada e traduccion integrala

Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.

Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.

Lo cap del camin - Pèire Gogaud

Lo cap del camin es un pichon roman de Pèire Gogaud (Brenac 1912, Carcassonna 1988). Una òbra d'una granda sensibilitat. Sortiguèt en 1973.

L'autor manifèsta aquí una ambicion literaria plan rara en occitan, s'assaja per moment a distòrdre la narracion al servici de son subjècte e capita. Sap, amb intelligéncia, defugir trapèlas e luòcs comuns que son sempre a man de sorgir.

 
 

cultura, opinions...

Sus l'unitat de la lingüistica occitana

En julhet de 2017, a Albi dins l'encastre del XIIen congrès de l'AIEO, Patric Sauzet s'interrogava sus l’unitat de la lingüistica occitana.

Resumit (sorsa AIEO) : Los estudis occitans e particularament la lingüistica occitana son uèi pausats coma un camp especific. L’AIEO i a contribuït centralament e n’a promoguda la qualitat. Nòstra disciplina es pas per tant dispensada de s’interrogar sus son estatut.

Albi - Ligams entre l'occitan e lo catalan

Lo 17 de febrièr lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) d'Albi organiza una vesprada dedicada als ligams entre la lenga occitana e la lenga catalana. Presentacion del COR :

Vos convidam lo dissabte 17 de febrièr a 5 oras del vèspre al Centre Occitan Ròcaguda per una descobèrta dels ligams lingüistics e culturals entre l’occitan e lo catalan.

 
 

sciéncias e tecnicas

Espaci - Falcon Heavy - An capitat !

Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.

Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.

Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 
 

politica, economia...

Lemòtges - Signatura de la convencion per l'ensenhament de l'occitan

Es estada signada a Lemòtges lo 2 de febrièr de 2018 la convencion per lo desvolopament e l'estructuracion de l'ensenhament de l'occitan dins l'acadèmia.

Los signataris son : Daniel Auverlot, rector de l'acadèmia, Alain Rousset, president del conselh regional de Nòva Aquitània e Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l'Ofici public de la lenga occitana.

Manifestacions del 3 febrièr de 2018

Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :

La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.

Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.