Sul libre de Sèrgi Gairal : Las vacanças de Pascas. Una critica de Gèli Comba dins Le Tarn libre del 23 d'agost de 2013 :

De vacanças agitadas !

Rasseguratz vos, braves legeires, es pas d’aquestas vacanças d’estiu que se debanan per l'ora que vos vòli parlar. E mai se, aicí o alà, pòdon èsser, elas tanben, agitadas per d’eveniments aüroses o malaüroses. Non, la tòca del mieu bilhet aquesta setmana es de vos presentar lo roman novèl nascut de Sèrgi Gairal, paregut dins la colleccion A tots d’IEO Edicions e titolat Las vacanças de Pascas. Los que coneisson plan l’òbra literària de Sèrgi Gairal se sovenon de son primièr roman paregut en 1996, Lo barracon. Dins aquel roman, una dròlla desapareissiá pendent un mes e mièg abans d’èsser retrobada a la fin de l'istòria mas sens balhar cap d’explicacion a sa familha. Dètz-e-sèt ans après, la dròlla, venguda femna, nos ven contar dins Las vacanças de Pascas las condicions de sa desaparicion, a l’atge de dètz ans. Coma a l’acostumada Sèrgi Gairal nos descriu dins lo detalh los sentiments que pòdon animar los personatges que met en scèna dins son roman. Òm retròba aquí son extraordinària capacitat a far dintrar lo legeire dins la pèl de sos eròis. Una qualitat remarcabla per un autor e que Gairal mestreja a meravilha, tant amb de personatges femnas coma òmes, dròlles o joves coma vièlhs.

« Un ser de setembre, mamà s’enanèt… e tornèt pas. Faguèri los cinc ans sens ela. La mòrt de las bèstias l’aviái vista de prèp, quand la grand tuava un lapin, un polet, quand lo cat s’èra fach espotir per una veitura a quatre passes de l’ostal. La mòrt de ma maire, la compreniái pas. » Dins Las vacanças de Pascas, Clotilda, l’eroïna, après plorar la mòrt de sa mamà ensaja de tornar prene gost a la vida. Una vida entre los bancs de l’escòla comunala e l'ostal ont viu amb son paire tròp ocupat per son trabalh d’artesan. De mercé una mèstra d’escòla que volonta d’estervelhar sos escolans al mond que los enròda, Clotilda s’escapa un pauc fòra lo vilatge e s’amistança amb una mameta que viu dins una bòria reculada. De qué li passa pel cap un bèl jorn ? Cossí que siá, la dròlla decidís d’entamenar una vida novèla e de tornar pas dintrar a l’ostal. Descobriretz cossí se retrobarà, plan contra son voler, dins un campament de caracas que s’ocuparàn d’ela coma s'èra lor dròlla.

Tot lo talent de Sèrgi Gairal s’exprimís plenament dins aqueste roman que mai presi de totes los qu’a ja publicats. L'òme mestreja la lenga coma pauc de mond, malaürosament, ne son encara capables al jorn de uèi. Son escriptura es rigorosa : vos jògui que, ni per plan cercar, traparetz pas cap de deca dins las 106 paginas del libre ! D’autors coma el pòrtan plan nauta la bandièira de la cultura occitana. Per delà los particularismes regionals, se volèm manténer l’existéncia de nòstra lenga viva, nos cal plegar a de règlas de normalizacion de l’escritura. E dins aquel domeni Sèrgi Gairal fa figura d’exemple amb qualques autres. Maites farián plan de seguir la dralha... Mas, ni per tot, l'òbra literària occitana se pòrta plan. Ni per la crisi que fa tirar la lenga a totes los ostals d’edicion, de libres de qualitat contunhan d’èsser publicats regularament. Faguèssem pas los refastinhoses ni mai los sarrapiastras : sapiam far prodèl a los que van en avant per promòure e defendre la lenga nòstra ! Esitèssetz pas a dintrar dins las botigas dels cèrcles occitans o a vos arrestar suls taulièrs d’occitan dins los salons del libre o encara a anar véser sul malhum quinas son las novetats. En crompant un libre occitan, fasètz òbra utila e, de mai, per un prètz modic, crompatz un moment vertadièr de plaser e d'escapada luènh dels tracasses del quotidian !

Gèli Combas - Le Tarn libre - 23/08/2013

Las vacanças de Pascas un libre de Sèrgi Gairal, publicat per IEO-Edicions dins la colleccion A Tots, 13 €. 

  

libres

Pichons vos vau contar - Aimat Tastaire

L'IEO d'Òlt propausa (2014) lo libre Pichon vos vau contar.

L’autor, Aimat Tastaire, presenta aquí un libre compausat de sièis novèlas pels enfants.

« Ma maire aviá d’istorietas imaginàrias e d’unes còps fantasticas coma l’estranh mercejament d’un fachilièr, l’ajuda a un farfadet nafrat o la visita d’un castèl embreissat ; mas tanben las coquinariás, la maissantisa, o al sens contra, l’amabilitat dels enfants quand o cal dins la vida de cada jorn. »

Istòrias medievalas - Griselda Lozano

Lo dimècres 13 de junh de 2018 al Musèu d'Istòria de Catalonha a Barcelona, Griselda Lozano presentèt lo sieu darrièr libre titolat Istòrias medievalas. Es editat per Larkos.

Aquel libre recampa las contribucions de l'autora al webzine Jornalet. Son de racontes cortets escriches en occitan sus de tematicas istoricas ligadas a l'Edat Mejana.

 
 

cultura, opinions...

Sus la literatura occitana contemporanèa - Joan-Ives Casanòva

A l'escasença del XIen congrès de l'AIEO en 2014, Joan-Ives Casanòva balhèt un conferéncia titolada : Mirau de l'escritura e escritura dau mirau : la literatura occitana de uei.

Tornam publicar aicí un extrach d'aquela dicha. Un tèxt en rompedura amb las visions sovent beatas, superficialas, pauc documentadas de la critica occitana. Sa vision pr'aquò de l'òbra de Joan Bodon, limitada a un aspècte purament formals (la longor de las frasas), sembla un pauc ninòia.

Sus la lexicografia occitana - Joan Thomàs

Dins son libre Lingüistica e renaissentisme occitan (IEO-Edicion, 2006) Joan Thomàs dedica un capítol complet a la lexicografia occitana. Tornam publicar çai jos sa conclusion.

La filiacion en lexicografia. Conclusion.

La primièra conclusion que podèm tirar d'aquel estudi de la lexicografia occitana es d'en primièr l'existéncia d'una tradicion dins la produccion lexicografica. Aquela tradicion inaugurada pel tolosan Jean Doujat se pòt legir al travèrs de las influéncias d'un diccionari sus l'autre, d'un autor sus l'autre. Mas es pas una tradicion de trabalh lexicografic, si que non una tradicion d'imitacion de modèls anteriors – pas totjorn occitans, es lo cas per Laus que s'inspira de diccionaris catalans e de Taupiac que pren lo vocabulari de Martoré – mai o men represes e que dintran dins una negociacion amb l'autor de diccionari. Lo trabalh analitic qu'apareis a la lectura de l'article « taula » mòstra non pas sonca cossí los autors se son copiats e de còps que i a enriquits en mutualizant los diferents apòrts mas subretot cossí son demorats embarrats dins una tradicion del lexic o del glossari.

 
 

sciéncias e tecnicas

Propulsion electrica plasma

Març de 2018. L'agéncia Espaciala Europèa (ESA) ven de realizar los primièrs tèsts d'un motor a propulsion plasma qu'emplega coma gaz l'aire.

La propulsion plasma es, dempuèi qualques ans, emplegada pels satellits. Aquò's una propulsion electrica. Lo gaz utilizat per generar lo plasma es generalament lo xenon, los ions escampats son pro pesuc çò que permet una bona eficacitat del sistèma de propulsion.

Las estacions de taxis de Volocopter

La societat Volocopter basada en alemanha presentèt lo 17 d'abril de 2018 sa concepcion de las infrastructuras de transpòrt urban per dròne de deman : una combinason de Volo-Hubs e de Volo-Ports.

Aqueles se pòdon integrar a las arquitecturas urbanas actualas a mendre còst. Es al torn d'aqueles elements que la societat prevei d'organizar lo sieu servici de taxi volant.

 
 

politica, economia...

Forum occitan de 2018

Los organizators del Forum occitan dich La Dintrada, que se debana cada an dempuèi qualques temps al mes de setembre e que se vòl luòc de reflexion sus l'occitanisme, comunican sus çò que preveson per 2018.

D'en primièr la data. Lo forum, que se vòl ciutadan, pausarà las siás valisas a Tolosa lo 22 de setembre.

París - Roergue - Gastronomia

Ven de se dubrir (fin de 2017) en Illa de França un supermercat Les Halles de l'Aveyron dedicat als produches roergats. Es la cooperativa Unicor qu'es a l'origina del projècte.

Es localizat a Saint-Gratien en Val d'Oise.

Aquò's pas la primièra estructura d'aquela mena. Les Halles de l'Aveyron d'Herblay, totjorn en Val d'Oise, permetan ja als parisencs de s'aprovisionar en produches de qualitat dempuèi 2014. Lor primièr magazin dubriguèt a Rodés en 2008.