Un article de J.-B. Seguin dins la revista Letras d'Òc, Revista Literària de l'Institut d'Estudis Occitans (Numèro 1, 1965) suls tres libres :

  • Le Phénomène Cathare - Renat Nelli - PUF Privat - 1964 - 198 paginas
  • Les Cathares - R. Nelli, Fernand Niel, Jean Duvernoy, Déodat Roché - Paris - Editions de Delphes - 1964 - 461 paginas
  • L'Histoire Spirituelle de la France - Paire Rayez - Paris - Beauchesne - 1964 - XIV - 391 paginas

Dos volums recents, sus ma taula, me parlan del catarisme. Per un còp dirai pas : encara ! Dirai... enfin ! Perque vira de dos libres bons.

le-phenomene-cathareLe Phénomène cathare es de Renat Nelli. Prendrà la plaça del volum collectiu agotat de la meteissa colleccion Nouvelle Recherche titolat Le Catharisme. Aicí presenta sas vistas personalas sul catarisme, de traduccions de documents catars (La Vesion d'Isaïas, de tròces del Liber de duobus principibus, la legenda de la fusta de la Crotz, e un sirventés de Guilhèm de Durfòrt) ; enfin consacra un capítol a parlar de l'iconografia del catarisme occitan. Aquela revista menimosa de las colombas, croses, peissons, etc., atribuits als catars per de cercaires sovent sens formacion scientifica es fòrt ensenharèla. Parièrament òm pòt pas legir sens s'assabentar la longa meditacion qu'entamena lo libre, sus la filosofia del catarisme. Aquí lo saberut es totjorn present, que legís e elucida los tèxtes e l'istòria amb la man de mèstre, mas i a tanben l'òme que darrièr la pergamenta e la polsa cèrca vertat.

L'òme de sciéncia dona de relèu a l’idèa sieuna e que fa son camin, que lo catarisme es pas dualista al sens que se disiá e se ditz encara tròp sovent. Per el (p. 69), las cresenças cataras se resumisson en sèt punts que s'engimbran dialecticament. Lo primièr estent que Dieu es tot-potent dins lo ben e dins l'eternitat, lo segond, que i a, dins lo temps, una raice del mal que gasta tot çò que, in origine, èra bon ; lo tresen, que lo principi del mal est et non est.

Nelli s'acontenta pas de dire çò que lo catarisme es estat ; s'aplica tanben a ne desenvolopar las potencialitats dins la vesion d'una morala modèrna renovelada. Aicí, benlèu que sas atacas contra cèrtas posicions del crestianisme tradicional agradaràn pas a totes sos legeires. Pr'aquò seriá pas onèste de pas reconéisser que sa quita polemica es fruchosa, perque fòrça a se pausar de questions e mòstra clarament la modernitat del catarisme, son sens de l'existencialitat.

Per tot dire, sus aquel ensag, i caldriá mai de plaça que n'avèm aicí. Mas lo legeire pòt i anar e s'i fisar ; vaquí una lectura qu’òm deu pas mancar.

Òm deuriá pas mancar tanpauc Les Cathares. I an collaborat Renat Nelli, Fernand Nièl, Jean Duvernoy, Deodat Roché. Es lo dorsièr de la Crosada e del catarisme, amb qualques articles dels autors que venèm de dire.

Dins un sens i a pas res de nòu aqui dedins. Ça que la, es lo primièr còp qu’avèm dins las mans una tala molonada de tèxtes presentats dins una tipografia originala e agradiva. Planherem pas qu'una causa, a saber que l’occitan dels documents primitivament escrichs dins nòstra lenga siá pas estat publicat en regard de la traduccion.

histoire-spirituelle-de-la-franceL'Histoire Spirituelle de la France, qu'es l'òbra d'una còla de cercaires jos la direccion del Paire Rayez, e mai o semblèsse pas a primièra vista, manca pas d'interès per nòstra istòria religiosa. Nòstras problematicas i son pas emplegadas ; mas s'òm sap legir, òm pòt i trobar fòrca causas de moment, e mai que pus un lavaci de nòtas bibliograficas que son pas a mespresar, estant que los autors son sensibles a las diversitats regionalas.

Una causa m'arrestèt mentre legissiái aquel obratge : l'envasiment de la mistica espanhòla e italiana, cap a la mitat del sègle XVI, que ne deviá sortir la mistica francesa de la fin del sègle, passa per Occitània (cf. op. cit., p. 205-208). La via seguida es l’invèrsa de la que s'i adralhèt la lenga francesa per venir en çò nòstre. Pr'aquò la florison mistica serà un fenomèn dels païses d'oïl, e de la borgesiá. En çò nòstre i aurà tanben un reviscòl de vida mistica, al sègle XVIII, especialament en Provença (cf. op. cit., p. 282-283), mas serà pas dins la peada dels esperitals influenciats per Itàlia al sègle d'abans e que Bremond aviá estudiats (La Provença mistica). Lo buf, reservat a las borgesas visitandinas, vendrà aqueste còp del Nòrd. Sus aquestas notacions i aurà de qué meditar de longa.

J.-B. Seguin

  

libres

De qué soscas, grand paire ? - Amanç Batut

En mars de 2017 lo jornal Centre Presse dins sa rubrica en lenga occitana Aital òc ! presentava lo libre d'Amanç Batut publicat pel Grelh Roergàs De qué soscas, grand paire ?

Amanç Batut se soven e sosca...

« De qué soscas, grand paire ? » es la debuta d'una cançon de « Los de Sauvatèrra ». Aquí qualques paraulas de la cançon ont lo felen demanda a son papeta : « Conta me, parla me de ton país... »

E lo grand-paire canturleja son conte...

Pèire Godolin - Edicion comentada e traduccion integrala

Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.

Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.

 
 

cultura, opinions...

Prefaci de Robèrt Lafont a 'La grava sul camin' (IV)

Seguida del prefaci de Robèrt Lafont a La grava sul camin de Joan Bodon, (Edicion de Roergue, Rodés 1988). Part IV.

La debuta es aquí : [Primièra part] - [Segonda part] - [Tresena part]

L'estructura de La grava.

Vene de metre en rapòrt l'expulsion dau temps d'Alemanha e la composicion regulara de La grava.

L'expulsion es un fach de regularitat. Exactament, de circularitat.

Lo capítol Waldenburg que duerp lo libre es, digam-o tornarmai, lo ponch d'acabament dau periòde e trabalh forçat. Lei Rus arriban. Mai lo viatge fins Malarega se fai lentament : i caudrà lei detz capítols.

La segonda partida, consacrada a l'existéncia anteriora de l'Enric, s'acaba, dins lo capítol desen, Partissi, sus la frasa : « Sautèri sul vagon ».

Prefaci de Robèrt Lafont a 'La grava sul camin' (III)

Seguida del prefaci de Robèrt Lafont a La grava sul camin de Joan Bodon, (Edicion de Roergue, Rodés 1988). Part III.

La debuta es aquí : [Primièra part] - [Segonda part]

De La grava a L'evangèli

Èra, la risca, çò qu'avèm dich, testimòni d'escàndol ? Tot comptat, de qué podiá Bodon se'n faire reprovier ? De pas èstre estat « resistent » ? La question me sembla reglada. D'aver presentat leis Alemands dins son umanitat viscuda ? Èra ben çò mendre dins lo restabliment de justícia istorica, en 1956. D'aver denonciat lo « tuar de Bòchas » ? Benlèu que se barrava la via dau succès devèrs una critica encara dominada a senestra per la vulgata comunista. Mai dubrissiá dau meteis còp la via a un retorn sanitós sus se dau entiment francés. De tot biais, lo vesem jamai mesclat ai rebombs d'ideologia de la drecha petainista que mancan pas au començament deis annadas cinquanta. Es, dins l'agach deis Avaironés, un mestre d'escòla de senestra, comunizant, que collabòra a La Voix du Peuple.

 
 

sciéncias e tecnicas

Espaci - Falcon Heavy - An capitat !

Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.

Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.

Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 
 

politica, economia...

Aude - Escambis occitans al conselh departamental

Lo conselh general del departament d'Aude comunica :

Lo Departament d'Aude vous balha rendètz-vos per una sesilha d'escambis, de discutidas e d'emergéncia collectiva lo dissabte 14 d'abril de 2018, de 9h a 14 h a l'Ostal del Departament, sala Gaston-Deferre, a Carcassona.

L'occitan, aquò's una lenga, unes parlaires, una cultura, femnas e òmes… L'occitan, es nosaus amassa !

Itàlia - Diversitat lingüistica

Dins sas nòvas de novembre de 2017 la Chambra d'Òc propausava un article de Giacomo Lombardo sus l'amassada que se tenguèt a Roma lo 22 de novembre de 2017 al subjècte de las minoritats lingüisticas del país.

Lo tornam publicar çai jos en occitan. Nos informa sus las accions menadas aval.

Diversitat lingüistica en Itàlia : un patrimòni europèu.

Après d’ans d’abséncia lo 22/11/2017, a Roma, lo Departament per los Afars Regionals e las Autonomias organizèt un encontre, portava sus las minoritats lingüisticas e sus l’estat d’aplicacion de la lei 482/99.