A prepaus d'Arsèni Vermenosa un article de Cristian Rapin - Lo Lugarn - Numèro 102 - 2011

Arsne-VermenouzeArsèni Vermenosa nasquèt en 1850 a Vièlhas d’Itrac dins lo país cantalés e i moriguèt en 1910. Negociant de son mestièr foguèt lo fondator e lo primièr president de l’Escòla Auvernhata e en 1900, las instàncias del Felibritge lo faguèron Majoral. Aquo’s de cap a 1879 que mandèt a L’Avenir du Cantal sos primièrs ensages occitans. Sos principals recuèlhs poetics en occitan son Flour de Brousso (Flor de Brossa) paregut en 1896 e Jous la cluchado (Jos la clujada) que sortiguèt en 1909.

Vermenosa mestrejava perfèctament sa lenga mas ne tirava pas de segur, tot çò qu’un public modèrne ne podiá esperar. Son òbra es facha d’un ensemble de tablèus convencionals, de contes d’almanac, de tèmas felibrencs. Se destaca ça que la de la produccion de l’epòca e de son discípol Loís Delhostal (1877- 1933) per una preocupacion latenta tocant a l’avenir de son pòble, de sa lenga, del país d’òc. Se sentís que li arriba de rebutar sas aspiracions a mai de libertat, non pas per crenta del nacionalisme francés que las ideologias parisencas n’èran embegudas, mas puslèu perque se sentissiá pas a l’unisson dels poètas nombroses que se fasián ausir en lenga nòstra e que volián pas o sabián pas traspassar l’encastre de la pichona patria e de la somission a París. Aquò empacha pas que, de temps en temps, daisse parlar son còr e que vòlga promòure çò que sona la libertat. Mas quina libertat ? Es aquela libertat abstracha e fosca pregada pels primadièrs ? Es la libertat individuala de l’anarquisme o la libertat sociala tala coma la concebián los tenents de la Sociala ?

Se legissèm plan lo poèma Viva la libertat que data de 1908 e que donam çai-jos, podèm afortir que, un pauc en despièch de se meteis, Vermenosa alarga considerablament aquel concèpte de libertat que fins a son epòca fasiá partida de la pròsa incantatòria dels tribuns mas anava pas al delà. Lo nacionalisme occitan se deurà rementar qu’un autor cantalés a escrich en plena temporada de renadiu del imperialisme francés : “Cada pòble a lo dever de se quilhar.” Tanplan poiriam escriure en letras d’aur los vèrses que seguisson e que se deurián legir a l’escasença de tota manifestacion revendicativa :

La libertat d’escriure
E de parlar sa lenga
Se deu pas demandar jamai
Se deu pas demandar, enfants
Cau que se prenga
Sens dire a degun « Se vos plai »

Dins un país que la presa de consciència foguèsse estada generala, aqueles vèrses aurián agut un resson enòrme. Es ja estonant que dins una societat alienada fins a l’òssa, un escrivan coma l’Arsèni Vermenosa aja agut una longa descendència. Es plan verai que raça raçeja. Fins ara, una critica literària embarrada dins lo formalisme a daissat de costat las manifestacionsn nacionalistas o paranacionalistas occitanas o al melhor las a minorizadas.

Caldriá saber far la triada entre las incantacions sens lendeman de fin de taulejada e los clams que montan de las melhoras voses del pòble e que mòstran que, malgrat l’influència nefasta dels mèdias institucionals, i a encara quicòm que bolh dins lo metal.

Cristian Rapin

Viva la libertat (1908) d'Arsèni Vermenosa :

Vos pòrte lo salut, fraires
E l’abraçada larja
Dels òmes del Cantau
Car la flor felibrenca
Auèi s’es enraiçada
E florís dins lo País Naut
I florís e i grana
E se prestatz l’ausida
Quand lo vent bufa de val Plomb
L’entendretz retronir
Car la cabreta polida que canta
E bronzís en amont
L’ama auvernhata n’es pas enquèra
Al cementèri
Entre las pòsses del taüc
Sa florison n’es pas
Un darrièr revertèri
E son parlar n’es pas defunt
Les nèicis e les coards
An ben dich qu’èra mòrta
Mès n’an pas dicha la vertat
L’ama auvernhata viu
E poderosa e fòrta
Vòu conquistar sa libertat
E del Miègjorn
E de la raça miegjornala
S’ausirà pas sonar lo clar
Tan que si quilharà
Nòstra Auvèrnha immortala
Coma un barri dins lo cièu clar
Barri de ròcs-ferraus
E de montanhas nautas
Gardat per dels mascles de cur
Qu’an de la borra espessa
E rufa sus las gautas
La cresta roja e lo cap dur
Volèm, del fièr Cantau
Dusca la mar Latina (Miegtèrrana)
E de la Lèira al flòc tremòu
Endusc’als Pirenèus
Qu’alongan lor esquina
Jos l’ardent solelh espanhòu
De las Aupas dusca l’ocean bramaire
Que brumeja delai Bordèu
Volèm totes parlar
La vièlha lenga-maire
A mai la parlarem, per Dieu !
Aquò d’aquí, Mistral
Nòstre rei de Provença
O vòu, o crida, z’afortís
E tot bon miègjornal
Que o ditz pas, o pensa
L’Auvèrnha o pensa e o ditz
Per sa lenga e per sas costumas
Cada pòble a lo dever de se quilhar
E n’es qu’un bastard
Sens estelas de sang nòble
Lo que se’n laissa despolhar
La libertat d’escriure
E de parlar sa lenga
Se deu pas demandar jamai
Se deu pas demandar, enfants
Cau que se prenga
Sens dire a degun : Se vos plai
Lo Miègjorn !
Agachatz, fraires, aquelas planas
Quò’s pas solament lo Carcin
Les nòstres puègs, amont
Quilhan lors fièras banas
En aval, quò’s lo Lemosin
Pus bas, pus lònh, bèlcòp pus lònh
Quò’s la Gasconha
Ont la granda vinha espelís
E coma amb un riban d’argent
Nòstra Dordonha
Nos estaca a aquel país
Sèm en Lengadòc
E de la nauta terrassa
D’aqueste antique Castelnau
Ieu brinde de tot cur
Als òmes de ma raça
A tot lo país miegjornau !

  

libres

Sul libre 'Discriminations : combattre la glottophobie'

glottophobie-blanchetLa conferéncia Lengas e poders del 16 de novembre de 2016, presentada per Eric Fraj, s'interessava al libre de Philippe Blanchet, Discriminations : combattre la glottophobie.

Joan-Pèire Cavalièr, sul blòg dedicat a l'eveniment, fa lo compte rendut dels escambis, remarcas e autres comentaris que la presentacion d'Eric Fraj amenèt.

Laissarem degun - Roland Pécout

pecout-laissarem-degunLaissarem degun - Roland Pécout - Libre + CD
Ostau dau país marselhés - 2008 - 15 €

Presentacion de l'editor :

Lo poèta qu'a decidit d'aver rason... Roland Pécout (1951) tira sa règa dins lo monde deis escriveires occitans. L'òme, barrula-camin, bastís son òbra entre lo viatge e son país de garriga, entre Provença e Lengadòc.

 
 

cultura, opinions...

Jumelatge entre Albuga e Marckolsheim

Albuga.info, mèdia perigordin, presenta sul sieu site una presentacion del jumelatge entre lo vilatge d'Albuga e lo de Marckolsheim en Alasàcia.

Los ligams entres aquelas doas localitats remonta a 1939. Extrach :

Quitar son Alsàcia, sa maison, totas sas referéncias, e se retrobar dins lo Perigòrd Negre enquera plan rural de las annadas 40 fuguèt pas tot-parier una escorreguda toristica per los 80 000 Alsacians condamnats a l'exòde en Dordonha lo 1ièr de setembre 1939, jorn de l'invasion de la Polónia per l'Alemanha. D’autant que lor sejorn durèt pas una setmana mas ben una annada, jusca en octobre 1940, data de lor retorn dins lo camp de roïnas qu'èra vengut entre temps lor vilatge, Marckolsheim, situat per son malaür al còr de la zòna dels combats.

Pedagogia - APRENE - Calandreta

Annia Pla e Irena Pradal de l'institut APRENE de Besièrs, presentavan en julhet de 2017 a Albi, pel XIIen congrès de l'AIEO, lor trabalh d'experimentacion pedagogica : ipotèsis cooperativas cap a la pertinéncia educativa dels dispositius d'avaloracion a l'escòla elementària.

Resumit (sorsa AIEO) : Las regentas e los regents de las Calandretas, al dintre de l'establiment APRENE menèrem dempuèi la debuta d'experimentacions per avalorar (dins lo sens de donar de valor) los escolans e los estudiants.

Lo trabalh en pedagogia institucionala nos butèt de longa a questionar las modalitats d'avaloracion dels calandrins e dels calandrons e a adaptar tecnicas e institucions que cambièron la dinamica de las formacions.

 
 

sciéncias e tecnicas

Aviacion - Propulsion electrica

La societat americana Wright Electric en collaboracion amb EasyJet trabalha sul desvolopament d'avions a propulsion electrica. Las companhiás an presentat lor partenariat en setembre de 2017.

Preveson de poder assegurar de ligasons regularas d'aicí 20 ans entre de vilas pro pròchas, per exemple París e Londres o Nòva Yòrk e Boston.

Montpelhièr - Tolosa - Iperloop

Après la decision de la societat HTT de s'installar a Tolosa per desvolopar un sistèma de transportacion iperloop, es lo grop canadian TransPod que manifèsta son interés per la region Occitània.

Son basats carrièra dels Briquetiers a Blanhac, al còr de l'Aerospace Valley, d'aquí desvolopan lors projèctes per la region.

 
 

politica, economia...

Region Occitània - Apréner la lenga d'òc

Dins sa revista d'octobre e novembre de 2017 la region Occitània comunica en occitan sus los mejans d'apréner la lenga occitana.

Apréner la lenga d'òc

La transmission de l’occitan es l’enjòc de nòstre temps : la lenga es dins una situacion dificila dins un mond ont, cada jorn, la pluralitat lingüistica es mesa a mal. Cal plan realizar que (segon l’UNESCO) una lenga desapareis cada doas setmanas e que, se fasèm pas res, 90% de las lengas van probablament s’escafar avant la fin del sègle.

Manifestacion del 8 de novembre : la FELCO comunica

Manifestacion del 8 de novembre de 2017 a Tolosa, la FELCO comunica :

Lo 8 de novembre s’organiza a Tolosa una manif per mai d’occitan dins los mèdias publics. Lo CA es estat consultat e de la consultacion s’es desgatjada la posicion seguenta :