A prepaus d'Arsèni Vermenosa un article de Cristian Rapin - Lo Lugarn - Numèro 102 - 2011

Arsne-VermenouzeArsèni Vermenosa nasquèt en 1850 a Vièlhas d’Itrac dins lo país cantalés e i moriguèt en 1910. Negociant de son mestièr foguèt lo fondator e lo primièr president de l’Escòla Auvernhata e en 1900, las instàncias del Felibritge lo faguèron Majoral. Aquo’s de cap a 1879 que mandèt a L’Avenir du Cantal sos primièrs ensages occitans. Sos principals recuèlhs poetics en occitan son Flour de Brousso (Flor de Brossa) paregut en 1896 e Jous la cluchado (Jos la clujada) que sortiguèt en 1909.

Vermenosa mestrejava perfèctament sa lenga mas ne tirava pas de segur, tot çò qu’un public modèrne ne podiá esperar. Son òbra es facha d’un ensemble de tablèus convencionals, de contes d’almanac, de tèmas felibrencs. Se destaca ça que la de la produccion de l’epòca e de son discípol Loís Delhostal (1877- 1933) per una preocupacion latenta tocant a l’avenir de son pòble, de sa lenga, del país d’òc. Se sentís que li arriba de rebutar sas aspiracions a mai de libertat, non pas per crenta del nacionalisme francés que las ideologias parisencas n’èran embegudas, mas puslèu perque se sentissiá pas a l’unisson dels poètas nombroses que se fasián ausir en lenga nòstra e que volián pas o sabián pas traspassar l’encastre de la pichona patria e de la somission a París. Aquò empacha pas que, de temps en temps, daisse parlar son còr e que vòlga promòure çò que sona la libertat. Mas quina libertat ? Es aquela libertat abstracha e fosca pregada pels primadièrs ? Es la libertat individuala de l’anarquisme o la libertat sociala tala coma la concebián los tenents de la Sociala ?

Se legissèm plan lo poèma Viva la libertat que data de 1908 e que donam çai-jos, podèm afortir que, un pauc en despièch de se meteis, Vermenosa alarga considerablament aquel concèpte de libertat que fins a son epòca fasiá partida de la pròsa incantatòria dels tribuns mas anava pas al delà. Lo nacionalisme occitan se deurà rementar qu’un autor cantalés a escrich en plena temporada de renadiu del imperialisme francés : “Cada pòble a lo dever de se quilhar.” Tanplan poiriam escriure en letras d’aur los vèrses que seguisson e que se deurián legir a l’escasença de tota manifestacion revendicativa :

La libertat d’escriure
E de parlar sa lenga
Se deu pas demandar jamai
Se deu pas demandar, enfants
Cau que se prenga
Sens dire a degun « Se vos plai »

Dins un país que la presa de consciència foguèsse estada generala, aqueles vèrses aurián agut un resson enòrme. Es ja estonant que dins una societat alienada fins a l’òssa, un escrivan coma l’Arsèni Vermenosa aja agut una longa descendència. Es plan verai que raça raçeja. Fins ara, una critica literària embarrada dins lo formalisme a daissat de costat las manifestacionsn nacionalistas o paranacionalistas occitanas o al melhor las a minorizadas.

Caldriá saber far la triada entre las incantacions sens lendeman de fin de taulejada e los clams que montan de las melhoras voses del pòble e que mòstran que, malgrat l’influència nefasta dels mèdias institucionals, i a encara quicòm que bolh dins lo metal.

Cristian Rapin

Viva la libertat (1908) d'Arsèni Vermenosa :

Vos pòrte lo salut, fraires
E l’abraçada larja
Dels òmes del Cantau
Car la flor felibrenca
Auèi s’es enraiçada
E florís dins lo País Naut
I florís e i grana
E se prestatz l’ausida
Quand lo vent bufa de val Plomb
L’entendretz retronir
Car la cabreta polida que canta
E bronzís en amont
L’ama auvernhata n’es pas enquèra
Al cementèri
Entre las pòsses del taüc
Sa florison n’es pas
Un darrièr revertèri
E son parlar n’es pas defunt
Les nèicis e les coards
An ben dich qu’èra mòrta
Mès n’an pas dicha la vertat
L’ama auvernhata viu
E poderosa e fòrta
Vòu conquistar sa libertat
E del Miègjorn
E de la raça miegjornala
S’ausirà pas sonar lo clar
Tan que si quilharà
Nòstra Auvèrnha immortala
Coma un barri dins lo cièu clar
Barri de ròcs-ferraus
E de montanhas nautas
Gardat per dels mascles de cur
Qu’an de la borra espessa
E rufa sus las gautas
La cresta roja e lo cap dur
Volèm, del fièr Cantau
Dusca la mar Latina (Miegtèrrana)
E de la Lèira al flòc tremòu
Endusc’als Pirenèus
Qu’alongan lor esquina
Jos l’ardent solelh espanhòu
De las Aupas dusca l’ocean bramaire
Que brumeja delai Bordèu
Volèm totes parlar
La vièlha lenga-maire
A mai la parlarem, per Dieu !
Aquò d’aquí, Mistral
Nòstre rei de Provença
O vòu, o crida, z’afortís
E tot bon miègjornal
Que o ditz pas, o pensa
L’Auvèrnha o pensa e o ditz
Per sa lenga e per sas costumas
Cada pòble a lo dever de se quilhar
E n’es qu’un bastard
Sens estelas de sang nòble
Lo que se’n laissa despolhar
La libertat d’escriure
E de parlar sa lenga
Se deu pas demandar jamai
Se deu pas demandar, enfants
Cau que se prenga
Sens dire a degun : Se vos plai
Lo Miègjorn !
Agachatz, fraires, aquelas planas
Quò’s pas solament lo Carcin
Les nòstres puègs, amont
Quilhan lors fièras banas
En aval, quò’s lo Lemosin
Pus bas, pus lònh, bèlcòp pus lònh
Quò’s la Gasconha
Ont la granda vinha espelís
E coma amb un riban d’argent
Nòstra Dordonha
Nos estaca a aquel país
Sèm en Lengadòc
E de la nauta terrassa
D’aqueste antique Castelnau
Ieu brinde de tot cur
Als òmes de ma raça
A tot lo país miegjornau !

 

libres


Beluguet e lo Drac - Robert Perrotto-André

beluguet-e-lo-drac Beluguet e lo Drac - Robert Perrotto-André
Lacour-Ollé - 2005 - 152 paginas - 21 x 15 cm - 15.00 €

Una novèla aventura e una novèla quista per lo Beluguet. Après qu'aguèsse desliurada la Luna, vaquí qu'es a caçar lo Drac qu'a raubat la clau d'aur de Bauma Santa e lo tresaur dei Nanets.

Amb l'ajuda de sei dos collègas Morrenegre et Morrefreg, dei bèstias amigas, e bòn astre, e maugrat un molon d'empachas e de tracanars, benlèu que capitarà ?

Pour la langue d'oc à l'école - Yan Lespoux

langue-d-oc-ecole Pour la langue d'oc à l'école es un obratge de Yan Lespoux que conta las primièras realizacions de la reivindicacion modèrna en favor de l’ensenhament de la lenga occitana.

De las annadas 30, amb la pujada de las reivindicacions per la lenga e son ensenhament, a las victòrias que seguiguèron après la segonda guèrra mondiala dins un encastre de batèstas entre occitanisme e Felibritge, de debats intèrnes sus la pedagogia e de discussions a l'entorn de la lei Deixonne, es tota un part de l'istòria de la lenga nòstra qu'es aicí espepissada.

 

cultura, opinions...


CIRDÒC - Besièrs - Jornadas Europèas del patrimòni

Lo 15 e lo 16 de setembre de 2017 en ligam amb las Jornadas Europèas del Patrimòni e per favorizar l'encontre del public jove amb las òbras, los artistas e las culturas d’Occitània, lo CIRDÒC de Besièrs dobrís sas pòrtas.

Ensenhament de l'occitan en Catalonha

Jordi Ortiz de Antonio per la Generalitat de Catalonha presentava al XIIen congrès de l'AIEO a Albi (julhet de 2017) una reflexions a l’entorn d’una pedagogia propedeutica sus la lenga occitana pels professors de primari e segondari en Catalonha.

Nos assabenta sus l'estat de l'ensenhament de la lenga en Catalonha. Aquí lo resumit de sa presentacion (sorsa AIEO) :

L’occitan, lenga pròpria d’Aran e oficiala en Catalonha tota, se regulariza a l’ora d’ara, dins lo domeni educatiu, sonque pel biais del Currículum der aranés (1998), un plan d’estudis oficial restacat a l’airal geografic e dialectal aranés, e en aranés, en questions de lenga e literatura.

 

sciéncias e tecnicas


Tolosa - Competicion - Drònes

Se tendrà a Tolosa del 18 al 21 de setembre de 2017 una sèria d'eveniments al torn dels drònes : de conferéncias, un salon d'entrepresas, de competicions.

Aquò farà de Tolosa per qualques jorn la capitala mondiala del dròne. Mai de tres cent cercaires son esperats a aquel eveniment : l'IMAV per International Micro Air Vehicle conference and flight competition.

L'eTrek, mòto electrica occitana

L'entrepresa Electric Motion basada a Càstrias prèp de Montpelhièr desvolopa dempuèi qualques ans de trails electrics per las competicions esportivas.

Dempuèi 2017 l'eTrek, concebut per un usatge urban, ven completar la gama.

L'idèa del constructor es de propausar al mond una mòto polivalenta per un usatge quotidian en vila. Es en venda al prètz de 8 500 èuros (fòra ajuda).

 

politica, economia...


Dintrada de 2017 - Forum occitan - Narbona

Se tendrà a Narbona lo dissabte 16 de setembre de 2017 (Palais del Trabalh) La Dintrada.

Es un vertadièr forum ciutadan occitan que los organizators vòlon crear.

L'objectiu es de tornar pensar l'occitanisme politic en coerencia amb la societat civila per melhor respondre a las evolucions recentas :

Narbona - Dintrada de País Nòstre

L'associacion basada a Narbona, País Nòstre comunica :

L'amassada de dintrada de País Nòstre es prevista lo dijòus 7 de setembre de 2017 a 18 oras a l'Ostal occitan de Narbona, carrièra Joan Jaurés.

Una dintrada activa, amb forças punts :

  1. Lançament de la campanha d'adesions "Venètz refortir País Nòstre" e organizacion del movement dins la Region Occitanie.
  2. Proposicion d'una accion unitària occitanista al Forum ciutadan occitan del dissabte 16 de setembre al Palais del trabalh de Narbona.
  3. Preparacion del collòqui País Nòstre "Occitània fòrça culturala occitana" del 25 de novembre.