maori-lengas-podersLo primièr seminari Lengas e poders del 12 d'octobre de 2016 a l'Ostal d'Occitània a Tolosa portava sus l'istòria e sus la lenga de Nòva Zelanda. Los organizators ne publican lo resumit. Extrach :

La lenga [...], Te reo māori, fa part de l’ensemble de lengas maori de Polinesia (el meteis part del grand ensemble de las lengas autronesianas). Dins sas variacions dialectalas, demora encara pròcha de l’ensemble polinesian d’ont venián los primièrs estajants, vist que Tupaia, un òme de l’iscla de Ra’iatea qu’acompanhava Cook la posquèt comprene e la revirar mai o mens sul pic. [...]

Aquesta lenga foguèt rapidament escricha :

  • tre 1814 se comencèt a revirar la Bíblia en reo māori (Paipera Tapu – se reconeis lo mot tapu = tabó) pels besonhs dels missionaris protestants ;
  • 1815, primièra gramatica (Thomas Kendall) ;
  • 1820, grafia romana de Samuel Lee ;
  • 1842, primièr jornal en maori : Te Karere o Niu Tireni.

Una data importanta es la de 1835, ont 35 caps costumièrs (rangatira) signèron una declaracion d’independéncia, en maori revirada en anglés [ligam], mas foguèt anulada pel tractat de Waitangi (te triti o Waitangi) [ligam], en 1840, que garantís la proprietat dels maoris, mas a condicion d’acceptar de venir de subjèctes britanics, de vendre lors tèrras sonque a la corona e d’abandonar lor sobeiranetat al govèrn britanic.

Aquel tèxte tanben foguèt redigit en maori e en anglés amb de diferéncias notablas en maori per far passar la pilula. Es al moment de sa signatura que la Nòva Zelanda, dins l’empèri britanic, se separèt de la Nòva Gala (Australia). Lo tèxte demora totjorn la basa, al jorn d’uèi de las negociacions entre las comunautats maori e lo govèrn del país. [...]

[l'article dins son integralitat]


Cultura, opinions...

Pòrtas dubèrtas a l'abadiá de Flaran
Pòrtas dubèrtas a l'abadiá de Flaran

Dins l'encastre de Total Festum lo dimenge 28 de mai de 2017 de 14h a 18h l'abadiá de Flaran dubrís las siás pòrtas. L'intrada es a gratis. L'eveniment es organi [ ... ]

Vida publica - Ont es la lenga nòstra ?
Vida publica - Ont es la lenga nòstra ?

Josiana Ubaud propausa sul sieu site internet lo document Mai ont a passat la nòstra lenga ? Dreça aquí un inventari del massacre cultural menat pels actors [ ... ]

Lenga : un òm que se pòt evitar
Lenga : un òm que se pòt evitar

Un article de Patrici Pojada dins la revista Lo Diari (numèro 14, junh de 2012) sus l'emplec en occitan de l'indefinit òm. Un òm que se pòt evitar - S’ausís [ ... ]

Autres articles

 
Sciéncias e tecnicas

Montpelhièr - ESA - Nanosatellits
Montpelhièr - ESA - Nanosatellits

12/05/17 - Lo Centre Espacial Universitari de Montpelhièr (CSU) ven d'èsser seleccionat per l'ESA (European Space Agency) per rejónher lo sieu programa Fly your Satell [ ... ]

Arqueologia - Usès
Arqueologia - Usès

Una importanta descobèrta arqueologica ven d'èsser facha a Usès (prima de 2017). Una mosaïca romana ben conservada es estada descavada alara que d'obrièrs trabalhava [ ... ]

Tolosa - Torre Occitània - Occitanie Tower
Tolosa - Torre Occitània - Occitanie Tower

15/03/2017 - Ven d'èsser desvelat lo projècte Occitanie Tower, la Torre Occitània. La siá construccion a Tolosa debriá èsser acabada per 2022. Es l'arquitècte a [ ... ]

Autres articles

 
Politica, economia...

Eleccions legislativas de 2017 - Partit Occitan
Eleccions legislativas de 2017 - Partit Occitan

Lo Partit Occitan presenta sos candidats e los candidats que sosten per las eleccions legislativas de 2017. Aquí çai sos la lista amb lo nom dels relevaires, la circ [ ... ]

Eleccions legislativas de 2017 lo PNO comunica
Eleccions legislativas de 2017 lo PNO comunica

Comunicat de premsa : Lo Partit de la Nacion Occitana presenta Jeròni Picas coma candidat a las eleccions legislativas del 11 e 18 de junh de 2017 dins la 8ena circ [ ... ]

Mètro de Tolosa - PNO
Mètro de Tolosa - PNO

14/05/17 - Lo Partit de la Nacion Occitana, a prepaus del la senhaletica dins lo mètro tolosan, sul sieu site, comunica. Extrach de l'article de Sèrgi Viaule : lo [ ... ]

Autres articles