don-quichot-cervantes-gairal Dòn Quichòt de la Mancha de Miguel De Cervantes.

Tèxtes causits, traduccion occitana de Sèrgi Gairal, 228 paginas, 2014, 15 €, IEO-Edicion,  ISBN : 9782859105204.

Presentacion de Sèrgi Gairal - Demandatz a qualqu’un qual es dòn Quichòt ; vos respondrà qu’es aquel baug que preniá los molins de vent per de gigants que lo menaçavan, e que voliá pas escotar son escudièr Sanche, qu’el vesiá la realitat.

L’ingeniós gentilòme dòn Quichòt de la Mancha es aquò, un roman d’aventuras, pus descabestradas las unas que las autras, que meton dòn Quichòt e Sanche en contacte non solament amb de molins de vent, mas tanben amb d’aubergistas, de mulatièrs, de mercadièrs, de forçats, de pastres, de penitents, de comedians, d’estudiants, de pelegrins, de bandits, un duc, una duquessa, de paradors, d’oires de vin, un carri amb de leons, una barca de pescaires, de fedas, de cats, de pòrcs, de vacas, etc.

A prepaus de Cervantes, Joan Bodon se demanda dins La Quimèra (1974) « perqué son òbra lo despassèt ? ». Lo despassèt per l’universalitat de son messatge e sa modernitat, emai se raportèsse a la societat del sègle XVI. Dins son deliri, dòn Quichòt balha als òmes, a l’Umanitat entièira, de leiçons d’una granda saviesa, sens oblidar lo ròtle essencial de Sanche, l’escudièr indissociable de son mèstre.

Mercegi l’Institut d’Estudis Occitans de permetre qu’aquela tièira d’aventuras, que son las apevasons de l’òbra mèstra de Cervantes, siá desenant accessibla dins nòstra lenga. Tre la debuta, considerèri que la formula dels « tròces causits » èra la melhora per la descobrir e la presar.

De segur, aquela lectura serà tanben una aventura de las bèlas per cadun.

Sèrgi Gairal

*

Sul traductor - Sèrgi Gairal nasquèt lo 19 de febrièr de 1948 a Castras dins Tarn. Licenciat d’espanhòl a Tolosa ensenhèt l’espanhòl. Retirat dempuèi 2008 trabalha activament a son òbra escricha. Es l'autor de Lo Barracon (reeditat en 2015 IEO Edicion), d'Un estiu sus la talvera (reeditat en 2015 IEO Edicion), de Las vacanças de pascas (2013 IEO Edicion). Publica tanben regularament a las edicion del Grelh Roergàs de pichons romans policièrs, de mots crosats.

Anima regularament corses e talhièrs en occitan. Collaborèt activament als diccionaris de Cristian Laus e de Cantalausa, al metòde Cap a l’Occitan (IEO).

*

Extrach

Devistèron alara trenta o quaranta molins de vent que i a dins aquel ròdol. Tanlèu los veire, dòn Quichòt diguèt a son escudièr :

– Sèm plan mai astrucs que çò qu’auriam pogut desirar. Los veses aval, amic Sanche, aquel trentenat de gigantasses. Me vau batre contra eles ; te prometi que ne demorarà pas cap de viu e que començarem de nos enriquir amb lors despolhas. Aquò es una guèrra justa, un servici grand fach a Dieu de desembarrassar la fàcia de la Tèrra de tota aquela rafatalha.

– De gigants ? Quines gigants ?

– Aqueles que veses aval, dels braces longasses, que d’unes los an sovent de quasi doas lègas.

– Vos senhali, Sénher, que son pas de gigants, mas de molins de vent, e que son pas de braces, mas las alas que butadas pel vent fan virar la mòla del molin.

– Se vei ben que coneisses pas res d’aqueles afars. Son de gigants e, s’as paur, fai-te enlà e prèga del temps que ieu me vau batre contra eles, dins una batèsta terribla e inegala.

*

Çai jos Dòn Quichòt per Gustave Doré

don-quichot-g-dore

  

libres

Pichons vos vau contar - Aimat Tastaire

L'IEO d'Òlt propausa (2014) lo libre Pichon vos vau contar.

L’autor, Aimat Tastaire, presenta aquí un libre compausat de sièis novèlas pels enfants.

« Ma maire aviá d’istorietas imaginàrias e d’unes còps fantasticas coma l’estranh mercejament d’un fachilièr, l’ajuda a un farfadet nafrat o la visita d’un castèl embreissat ; mas tanben las coquinariás, la maissantisa, o al sens contra, l’amabilitat dels enfants quand o cal dins la vida de cada jorn. »

Istòrias medievalas - Griselda Lozano

Lo dimècres 13 de junh de 2018 al Musèu d'Istòria de Catalonha a Barcelona, Griselda Lozano presentèt lo sieu darrièr libre titolat Istòrias medievalas. Es editat per Larkos.

Aquel libre recampa las contribucions de l'autora al webzine Jornalet. Son de racontes cortets escriches en occitan sus de tematicas istoricas ligadas a l'Edat Mejana.

 
 

cultura, opinions...

Sus la literatura occitana contemporanèa - Joan-Ives Casanòva

A l'escasença del XIen congrès de l'AIEO en 2014, Joan-Ives Casanòva balhèt un conferéncia titolada : Mirau de l'escritura e escritura dau mirau : la literatura occitana de uei.

Tornam publicar aicí un extrach d'aquela dicha. Un tèxt en rompedura amb las visions sovent beatas, superficialas, pauc documentadas de la critica occitana. Sa vision pr'aquò de l'òbra de Joan Bodon, limitada a un aspècte purament formals (la longor de las frasas), sembla un pauc ninòia.

Sus la lexicografia occitana - Joan Thomàs

Dins son libre Lingüistica e renaissentisme occitan (IEO-Edicion, 2006) Joan Thomàs dedica un capítol complet a la lexicografia occitana. Tornam publicar çai jos sa conclusion.

La filiacion en lexicografia. Conclusion.

La primièra conclusion que podèm tirar d'aquel estudi de la lexicografia occitana es d'en primièr l'existéncia d'una tradicion dins la produccion lexicografica. Aquela tradicion inaugurada pel tolosan Jean Doujat se pòt legir al travèrs de las influéncias d'un diccionari sus l'autre, d'un autor sus l'autre. Mas es pas una tradicion de trabalh lexicografic, si que non una tradicion d'imitacion de modèls anteriors – pas totjorn occitans, es lo cas per Laus que s'inspira de diccionaris catalans e de Taupiac que pren lo vocabulari de Martoré – mai o men represes e que dintran dins una negociacion amb l'autor de diccionari. Lo trabalh analitic qu'apareis a la lectura de l'article « taula » mòstra non pas sonca cossí los autors se son copiats e de còps que i a enriquits en mutualizant los diferents apòrts mas subretot cossí son demorats embarrats dins una tradicion del lexic o del glossari.

 
 

sciéncias e tecnicas

Propulsion electrica plasma

Març de 2018. L'agéncia Espaciala Europèa (ESA) ven de realizar los primièrs tèsts d'un motor a propulsion plasma qu'emplega coma gaz l'aire.

La propulsion plasma es, dempuèi qualques ans, emplegada pels satellits. Aquò's una propulsion electrica. Lo gaz utilizat per generar lo plasma es generalament lo xenon, los ions escampats son pro pesuc çò que permet una bona eficacitat del sistèma de propulsion.

Las estacions de taxis de Volocopter

La societat Volocopter basada en alemanha presentèt lo 17 d'abril de 2018 sa concepcion de las infrastructuras de transpòrt urban per dròne de deman : una combinason de Volo-Hubs e de Volo-Ports.

Aqueles se pòdon integrar a las arquitecturas urbanas actualas a mendre còst. Es al torn d'aqueles elements que la societat prevei d'organizar lo sieu servici de taxi volant.

 
 

politica, economia...

Forum occitan de 2018

Los organizators del Forum occitan dich La Dintrada, que se debana cada an dempuèi qualques temps al mes de setembre e que se vòl luòc de reflexion sus l'occitanisme, comunican sus çò que preveson per 2018.

D'en primièr la data. Lo forum, que se vòl ciutadan, pausarà las siás valisas a Tolosa lo 22 de setembre.

París - Roergue - Gastronomia

Ven de se dubrir (fin de 2017) en Illa de França un supermercat Les Halles de l'Aveyron dedicat als produches roergats. Es la cooperativa Unicor qu'es a l'origina del projècte.

Es localizat a Saint-Gratien en Val d'Oise.

Aquò's pas la primièra estructura d'aquela mena. Les Halles de l'Aveyron d'Herblay, totjorn en Val d'Oise, permetan ja als parisencs de s'aprovisionar en produches de qualitat dempuèi 2014. Lor primièr magazin dubriguèt a Rodés en 2008.