aranes-e-occitan-generalLa generalitat de Catalonha ven de publicar 4 estudis sus l'Aranés e l'Occitan general, lo tèxt se pòt telecargar - [clicar]

Extrach de l'estudi 1 de Patrici Pojada - pagina 7 :

L’apartenéncia del territòri aranés al domeni lingüistic occitan es pas de desmostrar. Un ramat d’estudis, ancians o mai recents, ja n’an parlat e, dempuèi “totjorn”, la Val d’Aran es considerada coma una tèrra gascona, doncas una tèrra d’òc. Ara plan, çò que nos sembla una evidéncia lingüistica pòt trucar amb los sentiments dels locutors e - l’un e l’autre essent ligats - amb una subrevalorizacion de diferéncias idiomaticas tengudas coma pròprias e/o identitàrias, sovent en rason de l’existéncia d’una frontièra politica e de la rompedura de las vièlhas e estreitas relacions umanas. D’aquel fenomèn, la Val d’Aran n’es un exemple màger, d’ont mai que lo territòri es petit (620 km2) e coneis un desvolopament economic e una creissença demografica fòrts que ne capviran tota la vida relacionala e las solidaritats ancianas. En mai d’aquò, la siá lenga - l’occitan aranés - es reconeguda coma una de las tres lengas oficialas de la Val - e la primièra lenga introdusida a l’escòla, per aprene a legir e escriure - e, a costat, l’occitan (sens autra precision: “Era lengua occitana, denominada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d’aguest territòri e ei oficiau en Catalonha [...]”, article 6-5 de l’estatut d’autonomia de Catalonha, acceptat per referendum del 18 de junh de 2006) venguèt oficial dins Catalonha sencera en agost de 2006.

A partir d’aquí, una tension mai fòrta s’entrevei entre lo manten d’una forma locala de lenga (oficiala per solament 620 km2 e unes 8 000 estatjants) e una forma generala de la meteissa lenga (un occitan “larg”, “general”, “estandard”, “referencial”, etc.), non reconeguda enlòc mas que poiriá concernir los 200 000 km2 e los 15 000 000 d’estatjants d’Occitània : tot d’un còp, l’escala càmbia. L’escomesa es que los araneses se considèren pas mai coma un isclòt al mièg dels Pirenèus qu’auriá conservat una identitat pròpria contra los autres, mas coma una partida d’aquel ensemble lingüistic e cultural vast que donèt los Trobadors a l’Euròpa medievala e un Prèmi Nobel a la literatura mondiala (Frederic Mistral, 1904). Aquela tension que ne parlavi adès se pòt resumir per un questionament: quina forma d’occitan serà oficiala en Catalonha ? La locala d’Aran o una mai “generala” ? E dins la Val d’Aran ela meteissa, quin estatut auràn las diferentas formas ? Aquò a d’implicacions importantas ja que se pausa lo problèma de çò que la Generalitat, al moment de definir de prioritats de finançament, causirà de sosténer... La forma locala d’Aran pr’amor que la Val es en Catalonha e que, se l’occitan es oficial en Catalonha es per qu’es parlat en Aran ? Una forma “generala” pr’amor que concernís mai de personas e un territòri mai bèl ? Del meteis biais qu’es lo francés general qu’es oficial en Belgica o al Quebèc e pas un “dialècte” local o l’alemand en Soïssa (mas los parlars alemanics locals i son presents dins la vida publica e son vius). Las doas ?... Concrètament, la question se pausa a l’escasença de la realizacion d’un traductor occitan-catalan-occitan. Es vertat que la Generalitat acceptèt de ne finançar doas versions: una en occitan-aranés e una en occitan “general”. Mas poiràn èsser doblas totas las autras publicacions ? Sabèm que la situacion lingüistica, sociolingüistica e subretot socio-politica de l’occitan “obliga” los editors a preveire mantunas versions d’un meteis producte (cf. las revistas pels mainatges Plumalhon e Papagai, per exemple), al detriment d’una diversitat de produccions. Es una obligacion o respond a una idèa que nos fasèm de la lenga ? Una idèa que nos fasèm de la lenga e que los lòcs ont es ensenhada (Calandretas, classas bilingüas de l’Educacion nacionala francesa) fan pas res per cambiar ? I auriá pas, almens dins una cèrta mesura, la possibilitat de cercar - e de trobar - una distància mendre entre las causidas retengudas per tala o tala autra forma de lenga ? Fonciona o fonciona pas, l’occitan, coma una lenga es a dire un sistèma que permet a totes los que l’emplegan de se comprene al delà de las diferéncias constitutivas de tota lenga ?

Alavetz, lo cas aranés e del traductor catalan-occitan-catalan illustra la question e seriá interessant de l’estudiar. Dins un cas, avèm de nòrmas ortograficas mesas al punt i a unes 25 ans, per una comission d’expèrts que prenguèron coma basa la grafia classica de l’occitan - dins un contèxt dificil e fòrça oposicions -, çò que permetèt d’ancorar l’aranés dins una istòria plan longa - qu’es tanben la siá, coma o veirem mai bas - e una practica d’ensenhament, de mèdias, de preséncia publica, d’oficialitat, etc., mai o mens plan establida. Dins un autre cas, avèm una comission d’expèrts venent de l’ensemble del territòri occitan (ont l’occitan, çò mai sovent, a pas cap d’estatut legal e es pas reconegut oficialament) qu’ensajan de reténer las formas mai apropriadas per un traductor automatic. Se las concepcions lingüisticas e l’amira dels membres de la comission son, globalament, las meteissas (malgrat qualques divergéncias de vista...), demòra, pr’aquò, un risc d’alunhar (benlèu artificialament) la lenga introdusida dins lo traductor “occitan general” e la introdusida dins lo traductor “aranés”. Per estudiar la question, me prepausi, per començar, de veire çò que n’es de l’aranés dins l’ensemble gascon, puèi en relacion amb aquel nomenat “occitan referencial” (dins lo sens de referéncia causida dins lo traductor). Me permeti tanben, per donar mai de prigondor a l’estudi e tanben per aver una vision amb mai de recul e d’elements, de far una incursion istorica e, doncas de capvirar l’estructura que nos èra prepausada. D’aquí, veirem quinas proposicions pòdon èsser faitas per evitar, dins cada costat, l’esclatament e lo bocinejament de la lenga. E tot aquò serà fait sens cap de pretencion exaustiva qu’es pas possible de far un inventari complèt de la situacion.

  

libres

Pèire Godolin - Edicion comentada e traduccion integrala

Sortiguèt en febrièr de 2009 a las edicions Privat lo libre Pèire Godolin. Oeuvres complètes. L'edicion es estada aprestada per Pèire Escudé.

Pèire Godolin – De las annadas 1600 fins 1649 ont morís, de la fin de l’umanisme fins a la començança de la provincializacion, Godolin ten de cantar e de representar l’imatge complèxe e multiple d’una societat tolosana, occitana, francesa, en mutacion complèta.

Lo cap del camin - Pèire Gogaud

Lo cap del camin es un pichon roman de Pèire Gogaud (Brenac 1912, Carcassonna 1988). Una òbra d'una granda sensibilitat. Sortiguèt en 1973.

L'autor manifèsta aquí una ambicion literaria plan rara en occitan, s'assaja per moment a distòrdre la narracion al servici de son subjècte e capita. Sap, amb intelligéncia, defugir trapèlas e luòcs comuns que son sempre a man de sorgir.

 
 

cultura, opinions...

Sus l'unitat de la lingüistica occitana

En julhet de 2017, a Albi dins l'encastre del XIIen congrès de l'AIEO, Patric Sauzet s'interrogava sus l’unitat de la lingüistica occitana.

Resumit (sorsa AIEO) : Los estudis occitans e particularament la lingüistica occitana son uèi pausats coma un camp especific. L’AIEO i a contribuït centralament e n’a promoguda la qualitat. Nòstra disciplina es pas per tant dispensada de s’interrogar sus son estatut.

Albi - Ligams entre l'occitan e lo catalan

Lo 17 de febrièr lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) d'Albi organiza una vesprada dedicada als ligams entre la lenga occitana e la lenga catalana. Presentacion del COR :

Vos convidam lo dissabte 17 de febrièr a 5 oras del vèspre al Centre Occitan Ròcaguda per una descobèrta dels ligams lingüistics e culturals entre l’occitan e lo catalan.

 
 

sciéncias e tecnicas

Espaci - Falcon Heavy - An capitat !

Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.

Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.

Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.

Educacion - Lo projècte ERASMUS +

Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.

Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.

 
 

politica, economia...

Lemòtges - Signatura de la convencion per l'ensenhament de l'occitan

Es estada signada a Lemòtges lo 2 de febrièr de 2018 la convencion per lo desvolopament e l'estructuracion de l'ensenhament de l'occitan dins l'acadèmia.

Los signataris son : Daniel Auverlot, rector de l'acadèmia, Alain Rousset, president del conselh regional de Nòva Aquitània e Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l'Ofici public de la lenga occitana.

Manifestacions del 3 febrièr de 2018

Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :

La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.

Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.