aranes-e-occitan-generalLa generalitat de Catalonha ven de publicar 4 estudis sus l'Aranés e l'Occitan general, lo tèxt se pòt telecargar - [clicar]

Extrach de l'estudi 1 de Patrici Pojada - pagina 7 :

L’apartenéncia del territòri aranés al domeni lingüistic occitan es pas de desmostrar. Un ramat d’estudis, ancians o mai recents, ja n’an parlat e, dempuèi “totjorn”, la Val d’Aran es considerada coma una tèrra gascona, doncas una tèrra d’òc. Ara plan, çò que nos sembla una evidéncia lingüistica pòt trucar amb los sentiments dels locutors e - l’un e l’autre essent ligats - amb una subrevalorizacion de diferéncias idiomaticas tengudas coma pròprias e/o identitàrias, sovent en rason de l’existéncia d’una frontièra politica e de la rompedura de las vièlhas e estreitas relacions umanas. D’aquel fenomèn, la Val d’Aran n’es un exemple màger, d’ont mai que lo territòri es petit (620 km2) e coneis un desvolopament economic e una creissença demografica fòrts que ne capviran tota la vida relacionala e las solidaritats ancianas. En mai d’aquò, la siá lenga - l’occitan aranés - es reconeguda coma una de las tres lengas oficialas de la Val - e la primièra lenga introdusida a l’escòla, per aprene a legir e escriure - e, a costat, l’occitan (sens autra precision: “Era lengua occitana, denominada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d’aguest territòri e ei oficiau en Catalonha [...]”, article 6-5 de l’estatut d’autonomia de Catalonha, acceptat per referendum del 18 de junh de 2006) venguèt oficial dins Catalonha sencera en agost de 2006.

A partir d’aquí, una tension mai fòrta s’entrevei entre lo manten d’una forma locala de lenga (oficiala per solament 620 km2 e unes 8 000 estatjants) e una forma generala de la meteissa lenga (un occitan “larg”, “general”, “estandard”, “referencial”, etc.), non reconeguda enlòc mas que poiriá concernir los 200 000 km2 e los 15 000 000 d’estatjants d’Occitània : tot d’un còp, l’escala càmbia. L’escomesa es que los araneses se considèren pas mai coma un isclòt al mièg dels Pirenèus qu’auriá conservat una identitat pròpria contra los autres, mas coma una partida d’aquel ensemble lingüistic e cultural vast que donèt los Trobadors a l’Euròpa medievala e un Prèmi Nobel a la literatura mondiala (Frederic Mistral, 1904). Aquela tension que ne parlavi adès se pòt resumir per un questionament: quina forma d’occitan serà oficiala en Catalonha ? La locala d’Aran o una mai “generala” ? E dins la Val d’Aran ela meteissa, quin estatut auràn las diferentas formas ? Aquò a d’implicacions importantas ja que se pausa lo problèma de çò que la Generalitat, al moment de definir de prioritats de finançament, causirà de sosténer... La forma locala d’Aran pr’amor que la Val es en Catalonha e que, se l’occitan es oficial en Catalonha es per qu’es parlat en Aran ? Una forma “generala” pr’amor que concernís mai de personas e un territòri mai bèl ? Del meteis biais qu’es lo francés general qu’es oficial en Belgica o al Quebèc e pas un “dialècte” local o l’alemand en Soïssa (mas los parlars alemanics locals i son presents dins la vida publica e son vius). Las doas ?... Concrètament, la question se pausa a l’escasença de la realizacion d’un traductor occitan-catalan-occitan. Es vertat que la Generalitat acceptèt de ne finançar doas versions: una en occitan-aranés e una en occitan “general”. Mas poiràn èsser doblas totas las autras publicacions ? Sabèm que la situacion lingüistica, sociolingüistica e subretot socio-politica de l’occitan “obliga” los editors a preveire mantunas versions d’un meteis producte (cf. las revistas pels mainatges Plumalhon e Papagai, per exemple), al detriment d’una diversitat de produccions. Es una obligacion o respond a una idèa que nos fasèm de la lenga ? Una idèa que nos fasèm de la lenga e que los lòcs ont es ensenhada (Calandretas, classas bilingüas de l’Educacion nacionala francesa) fan pas res per cambiar ? I auriá pas, almens dins una cèrta mesura, la possibilitat de cercar - e de trobar - una distància mendre entre las causidas retengudas per tala o tala autra forma de lenga ? Fonciona o fonciona pas, l’occitan, coma una lenga es a dire un sistèma que permet a totes los que l’emplegan de se comprene al delà de las diferéncias constitutivas de tota lenga ?

Alavetz, lo cas aranés e del traductor catalan-occitan-catalan illustra la question e seriá interessant de l’estudiar. Dins un cas, avèm de nòrmas ortograficas mesas al punt i a unes 25 ans, per una comission d’expèrts que prenguèron coma basa la grafia classica de l’occitan - dins un contèxt dificil e fòrça oposicions -, çò que permetèt d’ancorar l’aranés dins una istòria plan longa - qu’es tanben la siá, coma o veirem mai bas - e una practica d’ensenhament, de mèdias, de preséncia publica, d’oficialitat, etc., mai o mens plan establida. Dins un autre cas, avèm una comission d’expèrts venent de l’ensemble del territòri occitan (ont l’occitan, çò mai sovent, a pas cap d’estatut legal e es pas reconegut oficialament) qu’ensajan de reténer las formas mai apropriadas per un traductor automatic. Se las concepcions lingüisticas e l’amira dels membres de la comission son, globalament, las meteissas (malgrat qualques divergéncias de vista...), demòra, pr’aquò, un risc d’alunhar (benlèu artificialament) la lenga introdusida dins lo traductor “occitan general” e la introdusida dins lo traductor “aranés”. Per estudiar la question, me prepausi, per començar, de veire çò que n’es de l’aranés dins l’ensemble gascon, puèi en relacion amb aquel nomenat “occitan referencial” (dins lo sens de referéncia causida dins lo traductor). Me permeti tanben, per donar mai de prigondor a l’estudi e tanben per aver una vision amb mai de recul e d’elements, de far una incursion istorica e, doncas de capvirar l’estructura que nos èra prepausada. D’aquí, veirem quinas proposicions pòdon èsser faitas per evitar, dins cada costat, l’esclatament e lo bocinejament de la lenga. E tot aquò serà fait sens cap de pretencion exaustiva qu’es pas possible de far un inventari complèt de la situacion.

  

libres

Sul libre 'Discriminations : combattre la glottophobie'

glottophobie-blanchetLa conferéncia Lengas e poders del 16 de novembre de 2016, presentada per Eric Fraj, s'interessava al libre de Philippe Blanchet, Discriminations : combattre la glottophobie.

Joan-Pèire Cavalièr, sul blòg dedicat a l'eveniment, fa lo compte rendut dels escambis, remarcas e autres comentaris que la presentacion d'Eric Fraj amenèt.

Laissarem degun - Roland Pécout

pecout-laissarem-degunLaissarem degun - Roland Pécout - Libre + CD
Ostau dau país marselhés - 2008 - 15 €

Presentacion de l'editor :

Lo poèta qu'a decidit d'aver rason... Roland Pécout (1951) tira sa règa dins lo monde deis escriveires occitans. L'òme, barrula-camin, bastís son òbra entre lo viatge e son país de garriga, entre Provença e Lengadòc.

 
 

cultura, opinions...

Albi - Centres culturals occitans de proximitat

L'Institut d'Estudis Occitans de la region Occitània organiza lo dissabte 18 de novembre de 2017 a 14h a Albi una jornada de reflexion sus los centres culturals occitans de proximitat.

Tolosa - Conferéncias DUOC - 2017-2018

Los dimècres universitaris occitan e catalan se tendràn coma l'an passat a Tolosa a l'Ostal d’Occitània (11 carrièra Malcosinat M° Esquiròl). La dintrada es liura. Las conferéncias son en francés, en occitan o en catalan.

Joan-Francés Courouau qu'organiza aquel cicle, a la debuta del papieron de prensentacion fa lo punt :

 
 

sciéncias e tecnicas

Aviacion - Propulsion electrica

La societat americana Wright Electric en collaboracion amb EasyJet trabalha sul desvolopament d'avions a propulsion electrica. Las companhiás an presentat lor partenariat en setembre de 2017.

Preveson de poder assegurar de ligasons regularas d'aicí 20 ans entre de vilas pro pròchas, per exemple París e Londres o Nòva Yòrk e Boston.

Montpelhièr - Tolosa - Iperloop

Après la decision de la societat HTT de s'installar a Tolosa per desvolopar un sistèma de transportacion iperloop, es lo grop canadian TransPod que manifèsta son interés per la region Occitània.

Son basats carrièra dels Briquetiers a Blanhac, al còr de l'Aerospace Valley, d'aquí desvolopan lors projèctes per la region.

 
 

politica, economia...

Region Occitània - Apréner la lenga d'òc

Dins sa revista d'octobre e novembre de 2017 la region Occitània comunica en occitan sus los mejans d'apréner la lenga occitana.

Apréner la lenga d'òc

La transmission de l’occitan es l’enjòc de nòstre temps : la lenga es dins una situacion dificila dins un mond ont, cada jorn, la pluralitat lingüistica es mesa a mal. Cal plan realizar que (segon l’UNESCO) una lenga desapareis cada doas setmanas e que, se fasèm pas res, 90% de las lengas van probablament s’escafar avant la fin del sègle.

Manifestacion del 8 de novembre : la FELCO comunica

Manifestacion del 8 de novembre de 2017 a Tolosa, la FELCO comunica :

Lo 8 de novembre s’organiza a Tolosa una manif per mai d’occitan dins los mèdias publics. Lo CA es estat consultat e de la consultacion s’es desgatjada la posicion seguenta :