Enric IV

Detalh del retrach d'Enric IV en armura, escòla de François II Bunel

En genièr de 2009 frança television programava lo telefilm de Jacques Malaterre, L'Assassinat d'Henri IV consacrat al darrièr jorn del rei. David Grosclaude ne fasiá la critica dins lo jornal La Setmana.

Lo nòstre Enric ?

France 2 nos a porgit un telefilm que contava la darrièra jornada de la vida d'Enric IV. Èra, amb qualques retorns en rèire, la darrièra jornada del rei abans que Ravaillac, lo fanatizat, li plantèsse un cotèl dins lo còr.

De segur aquel rei politician, es mostrat en cèrcas de la concòrdia e del consènsus çò que ne faguèt lo rei qu'a finalament creat la França modèrna coma dison d'unes istorians. Es una tèsi que se pòt defendre, mas dins lo filme los arguments en favor d'aquela vision son puslèus marginals. La mitat del temps pensa pas qu'a sa mestressa e a las femnas qu'an comptat dins sa vida. Lo « bon rei Enric » sembla de passar mai de temps al lièch que non pas a s'ocupar de politica.

De mai, e aquò se maridava fòrça mal amb la pretenduda volontat de far un quicòm d'istoric, la darrièra jornada del rei comença per un pantais que se vòl premonitòri e ont se vei mòrt. Ven tanben una mena d'endevinaira que justament vòl metre en garda lo rei contra lo perilh imminent d'un assassinat. Metre un pauc de supersticion fa pas de mal per l'audiéncia ! Tot aquò se mèscla amb l'afirmacion repetida de faiçon pesuga, que l'òme es un fin politician e que la causa li agrada fòrça. Lo tot es salpicat de frasas prononciadas per Sully que sembla qu'es Malraux que parla a De Gaulle ; tot aquò manca de coeréncia.

Enfin, l'imatge del bon rei Enric serà passada a la television sens trebolar lo contengut dels libres d'istòria de fa cinquanta ans a l'escòla primària ! Pr'amor coma sèm a la television cal gardar los imatges que fan plaser e que fan d'audiéncia : lo rei que jòga a portar sos enfants sus l'esquina ; e subretot l'imatge d'un rei qu'a una passion per las femnas ! Aquestas li farián quasi mancar lo rendètz-vos d'una bona guèrra ! Tot aquò daissava donc entreveire un personatge que pensava pas amb lo cap mas que semblava menat puslèu per lo babau que lo picava...

Per astre, an pas mes dins la boca del rei qualques « hilh de puta » o « nom de dieu » per far mai gascon. Ges de risc. Tot aquel mond parlavan un francés de tria. Pasmens, qualques formulas per far vièlh francés ondravan los dialògues. Alavetz per far un pauc dins lo ton vièlh francés de farlabica a la France Télévisions dirai : « Diantre, de ce roi là je n'en veux point ». D'acòrd lo relizator es lo que faguèt L'Odyssée de l'espèce !!!

E coma France Télévisions sembla de prendre al seriós son ròtle de servici public (sens publicitat après 20 h), fare de la cultura, se poiriá que n'aguèssem d'autres d'aquela mena. Ai que lo babau me fa mal !

David Grosclaude

Sorsa del tèxt : La Setmana numèro 698, genièr de 2009.


Joan Jaurés : educacion populara e lengas (1911)

Joan Jaurés

Lo 15 d'agost de 1911 dins La dépêche du Midi èra publicat un article de Joan Jaurés. Tornava aquí sus la lenga occitana que parlava correntament.

Prefaci de Felip Gardy a 'La quimèra' de Joan Bodon (1989)

La Quimèra

Per sa reedicion en 1989, las Edicion de Roergue accompanhava lo libre de Joan Bodon d'un prefaci de Felip Gadry.

Bilingüisme ! E perqué pas !

Bilingüisme

En 2019, Pèire Escudé èra convidat per l'IEO de Rodés per parlar del bilingüisme.