Après de la sortida de son libre Delà la mar Sèrgi Gairal presentava en 2008 a Montalban son trabalh d'escritura e de traducion. Sorsa La Beluga (Tarn e Garona), numèro 4, octobre de 2008, pagina 22.

Del Roergue a Pigüé : l’aventura argentino-avaironesa

Nasquèri a Castras en 1948. Èri professor d’espanhòl fins al 30 d’agost de 2008 e soi retirat a Vilafranca de Roergue dempuèi lo 1èr de setembre [2008].

Dins las annadas 90, me venguèt l’enveja d’escriure en occitan. Mon primièr roman, Lo barracon, sortiguèt en 1996, lo segond, Un estiu sus la talvera, en 2001, lo tresen, Delà la mar, en 2004 (totes tres dins la colleccion A Tots de l’IEO). Quand arribèri dins Avairon, fa 31 ans, aprenguèri que fòrça Roergasses s’enanèron viure endacòm mai dins la segonda mitat del sègle XIX e la debuta del XXen. Çò que mai m’interessèt foguèt l’aventura argentina dels que fondèron la vila de Pigüé en plena Pampa, a 560 quilomètres al sud-oèst de Buenos Aires.

L’iniciativa foguèt presa per Clamenç Cabanetas (Clément Cabanettes), sortit d’Ambèc prèp de Sant Còsme d’Òlt. Après aver estudiat e aquesida una formacion militara, partiguèt per Argentina per de rasons professionalas. Enlà aprenguèt que lo govèrn argentin vendiá de territòris immenses preses als Indians. Sautèt sus l’ocasion, crompèt 27000 ectaras amb lo projècte de crear una colonia roergassa sus aquela tèrra. Amb un compatriòta, Francés Issalí (François Issaly), organizèron una campanha de recrutament, e un quarantenat de familhas (160 personas) s’embarquèron a Bordèu lo 24 d’octobre de 1884. Arribèron lo 30 de novembre a Buenos Aires e lo 4 de decembre a l’endrech causit per Clamenç Cabanetas per i establir la colonia, endrech que bategèron Pigüé (mot d’origina indiana), vila de 13000 estatjants uèi.

Es una aventura vertadièrament extraordinària quand òm pensa que la màger part d’aqueles emigrants èran pas jamai sortit del departament, avián pas jamai viatjat en trin, encara mens en batèu. Aquela aventura m’interessèt d’autant mai que la lenga d’aquel mond èra l’occitan, la sola que coneissián. En realitat, foguèt una colonia occitana que s’establiguèt dins la Pampa ont la lenga demorèt viva pendent longtemps. Es una de las principalas rasons que me butèt a escriure un roman en rapòrt amb aquela aventura. Me cal precisar qu’es pas una reconstitucion istorica dels eveniments. Es una ficcion que se debana dins aquel contèxt, a la fin del sègle XIX. Comença dins Roergue e s’acaba en Argentina, a Buenos Aires e a Pigüé.

Qualque temps après la sortida del roman, pensèri als descendents d’aqueles Roergasses que son ara d’Argentins vertadièrs que parlan espanhòl. Pòdon pas legir lo roman en occitan, plan segur. Es subretot en pensant a eles que lo volguèri revirar en espanhòl. Lo roman, Allende los mares, sortiguèt en 2006 a compte d’autor e agèri la possibilitat de ne mandar 188 exemplars a Pigüé dins l’encastre d’una accion umanitària per l’espital de la vila. Aital los Pigüenses e maites Argentins lo pòdon legir, mas tanben totes los que, aicí e ailá, coneisson e aiman l’espanhòl.

Sèrgi Gairal


Sèrgi Viaule : critica del libre 'Lo mistèri de la Montanha Negra'

Lo mistèri de la Montanha Negra

En novembre de 2012 sul webzine Jornalet Sèrgi Viaule presentava lo libre de Cristina Clairmont Lo mistèri de la Montanha Negra.

Los mots de milhau

En 2015 sortissiá lo libre de Martine e Jacques Astor, Los mots de Millau.

Croàcia es prèsta per adoptar l'èuro lo primièr de genièr de 2023

Futur èuro de Croàcia

La Commission Europèa comuniquèt lo 1èr de junh de 2022 sul procèssus d'adopcion de l'èuro per Croàcia.

Agricultura : per estalviar l'aiga, lo palhatge

Palhatge dins un òrt

Aurelian Chaire dins l'escastre de sos estudis en agricultura anèt trabalhar en Casamança. Dins l'edicion del 11 al 17 d'abril de 2014 del jornal La Setmana, presentava la tecnica del palhage.

Suls rapòrts entre la lenga occitana e la lenga francesa

Langue d'oïl contre langue d'oc

En 1979 dins la revista Aicí e ara, Francés Pic presentava lo libre de Michel Baris, Langue d'oïl contre langue d'oc