dimecres-ostalLos Dimècres del Miralh a l'Ostal d'Occitània, l'universitat de Tolosa lo Miralh comunica : "Per la seisena annada consecutiva, d’especialistas d’universitats francesas, europencas o americanas venon presentar lors darrièrs trabalhs sus la lenga l’istòria o la literatura occitanas. Aqueles rescontres, dobèrts a totes, son organizats per l’Universitat de Tolosa II-Lo Miralh (departament de Letras modèrnas, Cinèma e Occitan) amb lo sosten del CELO (Centre d’Estudi de la Literatura Occitana), del CREO-MP (Centre Regional per l’Ensenhament de l’Occitan en Miègjorn-Pirenèus) e de la Region Miègjorn-Pirenèus. Las conferéncias son en francés. La dintrada es liura."

Un article del magazine del conselh general de las Bocas de Ròsa Accent 13 - Numèro 213 - Octòbre de 2012 :

De plans còntra l’incendi

L’incendie d’Orgon et Sénas fin août a rappelé, en creux, combien la connaissance du terrain et la prévention du risque peuvent éviter des drames. Aujourd’hui neuf plans particuliers de risques feux sont connus dans le département.

Un article del magazine del conselh general de las Bocas de Ròsa Accent 13 - Numèro 212 - Septembre de 2012 :

La lenga d’Òc s’amontanha d’estiu

L’estiu es la sason dei flors, dei festivaus, dei sardinadas, dei juecs de plaja e deis estagis d’occitan.

Un article del magazine del conselh general de las Bocas de Ròsa Accent 13 - Numèro 211 - Junh de 2012 :

Opèra - Escrich sur la pèu

Le Festival d’art lyrique d’Aix a commandé à un compositeur britannique un opéra basé sur une légende occitane. Il sera créé en juillet. Il y a quarante ans, il en avait commandé un autre, en occitan celui-là.

Un article de Jean-Pierre Hilaire dins lo jornal del conselh general d'Òlt e Garona - decembre de 2013 - pagina 18 :

L'occitan coma identitat d'Òut e Garona.

L’occitan existís dempuèi mila ans. Lingüisticament, la Val de Garona pòt servir de colomna dorsala. I son emplegadas de formas lengadocianas tenchadas de gascon. Sus la riba esquèrra la gasconitat s’afortís a flor e mesura qu’òm s’aluènha de Garona. Sus la riba dreita la lenga se desfà de sos traches gasconizants e s’afraira amb lo parlar brageiraqués mentre del costat de Duràs encontra un gascon lengadocianizat.

Un article del jornal Atout Tarn - Numèro 98 - Decembre de 2013 e genièr de 2014 :

Bibliotèca despartamentala de Tarn l’occitan fa sa mala !

En partenariat amb la Mission occitana del Conselh general, la Bibliotèca Despartamentala de Tarn (BDT) ven de crear quatre malas pedagogicas que caduna clau un quarantenat de documents multimèdias sul patrimòni occitan. Fachas per rendre l’occitan accessible a cada Tarnés e ajudar los ensenhaires e intervenents pedagogics, las malas se son montadas per nivèl de coneissença :

Un article del jornal del conselh general d'Avairon - no190 - novembre-decembre de 2013 :

Vielhum

Tot lo monde sap qu’en venguent vièlh, es la memòria longa que demòra lo mai. La del jove temps. Arriba un moment dins la vida que de noms de personas o de numèros de telefòn tòrnan pas de pic al cap. Per los que son nascuts en mitan rural roergàs dins la prumièira mitat del sègle XX, l’occitan es estada la lenga la mai ausida dins las prumièiras annadas de la vida. Èra la lenga de l’ostal, de las velhadas, del trabalh, dels vièlhs que gardavan los mainatges... Es de mercés aquò que d’iniciativas per prene en compte aquela realitat se son multiplicadas dins las darrièiras annadas. En Lemosin, d’especialistas an estudiat l’eficacitat de l’emplec de la lenga amb de malautes de la malautiá d’Alzheimer.

Un article de Maria-Joana Verny dins la revista aranesa de Lleida Lo Campus (n°18, Junh de 2012, p. 14) :

Robèrt Allan, Robèrt Lafont, Camins Dubèrts 1947-1984

Reprenèm aquí lo títol d’una antologia que Joan Eygun acaba de publicar a las edicions Letras d’òc : Camins dubèrts, Anthologie de poésie occitane contemporaine (1940-2010), édition bilingue occitan-francais [336 p. 16 x 24 cm. 27 èuros - ISBN : 978-2-916718-35-4].

Las edicions Jorn venon de tornar publicar en un volum los primièrs recuèlhs de poèmas de Robèrt Lafont (1923-2009) : Poèmes 1943-1984, del temps que Letras d’òc publica una edicion critica per M.-J. Verny dels primièrs escriches de Robert Allan (1927-1998) : lei Cants dau deluvi – lei Cants de la tibla I.

Presentacion del libre Histoire du félibrige (1854-1896) de Gaston Jourdanne  dins la revista Mont-Segur - n°5 - 1897 (grafia modernizada) :

Venèm de legir las primièras espròvas d'aquel trabalh sortit de la pluma de nòstre valent amic Gaston Jourdanne, e volèm dire tot lo gaug que nos an causat. Amb una paciéncia e una erudicion de benedictin, Jourdanne a reculhit e amolonat totis los documents tocant lo Felibrige e n'a tirat de son sicap una istòria coma nòstra Renaissença n'a pas aguda dusca ara.

Extrach del roman Mièja-Gauta de Max Roqueta - 2010 - Trabucaire - p73 :

Las masquetas dau Carnaval : una cara blanca e dos traucs per los uòlhs : cara de femna, cara d'òme, cara de patz o de secret ; sols vius, e mai qu'encastrats, los uòlhs vestits d'ombra. Coma per enartar çò viu qu'es un uòlh. L'imatge autisme de la vida. Aquel rebat lusent e movedís que dis la vida quand es present. E qu'es signe de mòrt quand es perdut.

Prefaci de Discours e dicho de Frederic Mistral - Tirat deis Isclo d’Or - primièra edicion - 1876 :

I

M’an demanda souvènt coume vai qu’escriviéu en lengo prouvençalo. Aro que publique lou recuei di pouësio qu’ai facho jusqu’à vuei, autro que Mirèio e Calendau, vole, en tèsto d’aquest libre, douna l’esplicacioun de la carriero qu’ai tengudo ? N’es pas la vano-glòri que me fai parlar de iéu, mai soulamen la couvenènço d’esclargi ma coumençanço, o pèr miés dire mi sourgènt. Pièi, acò m’es de-bon de retraire de liuen lou tablèu de moun enfanço, car, outro lou plasé que i’a toujour pèr l’ome de se ramenta soun bonur, m’es avis que l’aspèt souto lou quau lou mounde en-proumié nous aparèis, dèu touca mai-que-mai nosto imaginacioun. Un ome se coungreio pas soulet, e la raço d’ounte nais coume lou rode ounte viéu ié fournisson de touto maniero.

Editorial - Revista Lo Lugarn - n° 61 - 1997 - per Jean-Pierre Hilaire :

Deman l'independéncia

Los referendums que, i a pauc, se debanèron en Granda Bretanha foguèron sonque feblament cobèrts per la premsa francesa. I cal veire un signe ? Pasmens l’analisi mai somària revèla pel mens un ganh de democracia.

Lo 20 de decembre de 2013 a 20h30 espelirà la primièra television occitana Òctele amb una emission en dirècte del Conselh Regional d'Aquitània a Bordèu. De seguir [aicí]

Lo 30 de novembre de 2013 se debanava a Marselha un collòqui sus la lenga occitana : Quel avenir pour la langue d'Oc ? L'occitan en Provence-Alpe-Côte-d'Azur ? De legir, tres comentaris sus l'eveniment :

Sul libre de Sèrgi Gairal : Las vacanças de Pascas. Una critica de Gèli Comba dins Le Tarn libre del 23 d'agost de 2013 :

De vacanças agitadas !

Rasseguratz vos, braves legeires, es pas d’aquestas vacanças d’estiu que se debanan per l'ora que vos vòli parlar. E mai se, aicí o alà, pòdon èsser, elas tanben, agitadas per d’eveniments aüroses o malaüroses. Non, la tòca del mieu bilhet aquesta setmana es de vos presentar lo roman novèl nascut de Sèrgi Gairal, paregut dins la colleccion A tots d’IEO Edicions e titolat Las vacanças de Pascas. Los que coneisson plan l’òbra literària de Sèrgi Gairal se sovenon de son primièr roman paregut en 1996, Lo barracon. Dins aquel roman, una dròlla desapareissiá pendent un mes e mièg abans d’èsser retrobada a la fin de l'istòria mas sens balhar cap d’explicacion a sa familha. Dètz-e-sèt ans après, la dròlla, venguda femna, nos ven contar dins Las vacanças de Pascas las condicions de sa desaparicion, a l’atge de dètz ans. Coma a l’acostumada Sèrgi Gairal nos descriu dins lo detalh los sentiments que pòdon animar los personatges que met en scèna dins son roman. Òm retròba aquí son extraordinària capacitat a far dintrar lo legeire dins la pèl de sos eròis. Una qualitat remarcabla per un autor e que Gairal mestreja a meravilha, tant amb de personatges femnas coma òmes, dròlles o joves coma vièlhs.

edicion-aquitaniaL'InÒc d'Aquitània ven de publicar un estudi sus l'edicion en lenga occitana en Aquitània

[legir]

Cronica Al canton - Revista del conselh general d'Avairon - Genièr de 2013 - Lo fust e la lenha :

En occitan, la lenha es de fust per far fuòc e, per caufar lo forn del pan, se fasiá de fornilha amb de bartasses. Per bastir o per far d’apleches, s’emplegava de fust. Dins un ostal, las fustas que sostenon la travada son de garric o de castanhièr que son emplegats tanben per far de fenèstras e de pòrtas.

En Segalar, lo castanhièr es presat per resistir plan al marrit temps e se cussona pas tròp. Se trapa sovent dins los corondatges e los pondes. Son defaut es que s’ascla, mas los barricaires del najagués e los semalièrs del nantés se servissián del mairam fach amb sas plançòlas o pesalhs. En val d’Òlt, ne’n fasián de tracas o de gabarras que davalavan los milièrs de mairam cap a Caors o Bordèus.

Los montanhòls se servissián del fau per far las gèrlas e los farrats. Lo beç fasiá pels jos e per las balajas. Lo noguièr èra presat pels mòbles, los esclòps, las cròssas de fusilh o las bolas dels quilhaires. Lo bois fasiá per las canèlas, l’auglanièr o vaissa per las gulhadas e los rastèls. Lo vèrnhe fasiá per tot çò que demorava dins l’aiga : paissèls per las paissièiras e rodets dels molins. Lo fraisse fasiá per las ròdas de veituras : lo tortilhard pel boton, las taulas. L’agar e l’auseral servissián per far los encrenatges de las mecanicas dels molins.

Cronica Al canton - Revista del conselh general d'Avairon - Septembre/Octobre de 2013 - Solidaritat :

La solidaritat d’un còp èra se manifestava de mai d’un biais dins nòstre roergue païsan. Quand una vaca s’èra copada una pata e que la caliá tuar, totes los vesins venián crompar un tròç de carn per dire d’adujar la familha que veniá de pèrdre çò que representava sovent son sol capital de produccion.

Una autra mena de solidaritat es la solidaritat pel trabalh a tòrna-temps. Dins los masatges e las bòrias, los vesins s’adujavan mai que mai per l’escodre e las vendémias. Aquel biais s’es mantengut amb las organizacions per l’emplec del material agricòl. Dins tal mas roergàs, una vielhòta demorava sola dins son ostalon, sens familha, sens poder trabalhar, los vesins li portavan, cadun son torn, la lenha, la sopa de cada jorn que li fasián besonh, sens esperar res en retorn. Per bastir un ostal, aquí tanben, se fasiá de boadas entre vesins per traire e carrejar lo sable e la pèira.

Sul Causse negre, quand una familha èra dins la misèria, los vesins venián la nuèch per trabalhar las pèças, quand fasiá luna, e se disiá qu’aquò èra lo trabalh de las fadarèlas. Totes los paures que passavan pels ostals avián drech a un croston e una escudelada de sopa, e podián anar jaire dins la fenial, sens las aluquetas, dins la fornial o un secador. Mas aquí seriá puslèu una mena de caritat crestiana individuala.

L'institut Occitan d'Avairon dins lo Magazine de l'Aveyron del mes de junh de 2013 comunica :

Patrimònis - La salvagarda e la valorizacion del patrimòni roergàs son asseguradas per las collectivitats territorialas (comunas, intercomunalitats, Departament), per las associacions departamentalas (Associacion de salvagarda del patrimòni arqueologic avaironés, Salvagarda de roergue, Societat de las Letras...) e per l’iniciativa privada. Aquel trabalh se fa amb los musèus publics o privats, los servicis publics (arqueologia, arquius...), las associacions departamentalas o localas, e per las edicions (Viure en roergue, Patrimòni, Parcours romans...).

Pel patrimòni vernaculari o pichon patrimòni, las iniciativas son adujadas e encoratjadas per las collectivitats e per las associacions especializadas. Tot aquel trabalh es valorizat tanben per las associacions de caminaires. Sonca que, plan sovent, los mots d’aquelses qu’an bastit aquel patrimòni e que se’n son servit son oblidats suls guides e la sinhaletica. Puslèu que de daissar pèrdre los mots de masuc, de jaça, de paredor, de faissa, de còla, de fornial, de secador, de lavador, de pesquièr, de vial de pè, de carral, d'ostal, de castèl, d'orador, de capèla, d'escura, de fenial, de palhièr, d'aire, de sòl, de font, de terond, de planca, de gas, e tantes e maites, òm pòt contactar l’Institut occitan d’Avairon-al canton, servici public de la lenga e del patrimòni etnologic dubèrt a totes.

[ligam IOA]

rialtoUna còla internacionala de cercaires trabalha a l'edicion numerica de la literatura occitana vièlha. L'edicion es actualament coordenada per Costanzo Di Girolamo de l'universitat de Nàpols. Los tèxtes se pòdon consultar sul la ret [ligam]