Tèxt de Edmond Romieu, legit a la Santa Estela dels Amics de la lenga d’Òc lo dissabte 29 de mai de 2010.

A la Clamença Isaura

Un còp de mai, te venèm saludar. Cal qu’o te digue, ai un codonh que me cacha l’estomac. Figura te qu’un saberut de la Lenga nòstra diguèt : « L’occitan lenga mòrta es ». Quand ne seguèsse un estimossal m’auriá pas mai macat. O sabèm pro, per o veire, que lo parlar nòstre s’aflaquís. Qual sap se administram dels soèns paliatius a-z-un parlar que se morís ?

Lenga mòrta es la que cap de mainat la parla pas. Seriá per se clavar lo prètzfach qu’es lo tieu ? Òc, lo d’atribuir de las floretas a-n-aqueles que manejan plan la lenga qu’aparas ?

Cronica Al Canton Dintrada 2010-2011 (Jornal del conselh general d'Avairon, Agost de 2010).

De mercè lo volontarisme del Rectorat, lo dinamisme de l’Inspector d’Acadèmia d’Avairon e de sa còla, dos sites bilingües venon d’espelir. Son ara un detzenat d’escòlas primàrias avaironesas qu’ensenhan l’occitan a paritat orària o en immersion.

Un tèxt de Fèlix-Marcèl Castan dins Argumentari (IEO Edicion, 1994, pagina 140).

Juli Cubainas, poèta sacerdotal

Juli Cubainas balha l'istòria de sa vocacion... Òme de Dieu es per far soscar a la metafisica e a la morala catolica. Non pas "una òbra palla", ieu me i congosti de la sinceritat d'una persona exemplària.

Nos doldriam pas qu'aguès, la literatura occitana dins sos recaptes, mai que si n'i a d'òbras de conviccion.

Cap a mos dètz-e-nou ans, foguèt una desliurança de descobrir La Tèrra e l'Ostal, aquela votz viva, aquel parlar vertudós e pacan. Èri ressasi de tecnicitat poetica... O m'assimilèri pas d'un còp, e s'achèri pas còpsec comprene e presar unas tròbas complèxas e claras.

Primièra pagina, pel plaser : Joan Bodon, La Quimèra, Edicions de Roergue

Me demandi çò que soi. Degun me pren pas pus per un òme. Entre l'ase e la vaca me cal sarrar de palha, la nuèch, per me dormir.

Las gents que me parlan, jamai las comprendrai coma cal. Si, pr'aquò, quand me comandan lo trabalh, e las insolentariás las devinhi.

Pas besonh de prison per ieu. Se sortissi per carrièira, los enfants pichons me persègon a còps de pèiras. Tant que pòdon se sarran de ieu per m'escopir dessús.

« Nòstre Sénher a mai patit ! » Aital cal dire.

Òc, mas Jèsus Crist foguèt renegat per la siá familha, escarnit pel seu pòble, crucificat dins la siá vila, injuriat dins la lenga de Maria, la siá maire.

Lo mai ? Lo mens ? Cossí conéisser ? Quin es lo patiràs pus grand ? Jèsus Crist, que quitèt pas la patria de la siá carn ? Ieu, perdut fòra de tot en país estranh ?

Contes del Drac, Joan Bodon (Edicions de Roergue, 1989). Extrach p22, Los Dracons :

Los Dracons se tornèron sarrar e baissavan lo cap. Los cavals èran luènh.

« Enfants ! cridèt encara lo Drac. Enfants, soi fòrabandit del país de jos la tèrra. Un òme pichon m'a raubada la princessa. Suls òmes totes me vòli vengar.

— Paire, t'ajudarem ! T'ajudarem ! T'ajudarem ! bramèron los Dracons e levavan lo ponh.

— Alara, escampilhas-vos sus tota la tèrra. Maridatz-vos amb las filhas pels ostals. Lo jorn, viuretz coma los autres òmes, mas cada nuèch tornaretz Dracs. Tendretz los poders que ieu teni. Los enfants vòstres los tendràn. Partissètz totara. Pertot ont seretz  ieu serai. »

Los Dracons saludèron lor paire, los ponhs sarrats a plec de braç. A, a, a, a ! refreniguèt pels travèrses lo rire del Drac. Puèi los Dracons s'escampilhèron. Aital comencèt lo temps aule.

Josèp-Pèire Durand de Gròs per P. Gombèrt (Armanac Roergàs 1981, pagina 18).

Cars Confraires e Amics,

Ne convendretz amb ieu, lo Grelh Roergàs es un crane rabalaire ; cada annada va penjar lo lum endacòm mai. Uèi capita plan ; çai sèm aicí per festejar un autre rabalaire : Josèp-Pèire Durand de Gròs. El e lo Grelh son faches per s'endevenir.

Lenga occitana : entre las ipercorreccions, los barbarismes, las errors, las orrors e autras aproximacions e farlabicas que s'atròban dins los tèxtes occitans, Josiana Ubaud sus son site fa lo punt e nos ajuda - [ligam]

Mercé.

"Las orrors lexicalas ensenhadas/espandidas/afortidas dins las Calandretas, l’ensenhament public, las ràdios, la premsa" 18/06/2010

Extrach p1 : "Bèl primièr, qu’òm m’esparnhe la sansonha que seriáu "contra Calandreta", qu’es en general l’acusacion immediatament servida tre que i a la mendra critica formulada.

Ressons de dolor - Joan Fourié - Lo vira solelh n°30 tardor de 2009

A - La despartida del majoral Pèire Causse

Al mes de junh passat se moriguèt a Tolosa le prèire Pèire Causse, majoral del Felibritge, que portava dempuèi 1973 la cigala d’Agot o de Buzèt, vèusa del canonge Josèp Salvat.

Cronica Al canton (Revista del conselh general d'Avairon, abril de 2010).

Manjar roergàs

La produccion alimentària avaironesa trabalha mai que mai per noirir las vilas de França e d’endacòm mai. Fòra França per exemple, la carn dels vedèls pesucs se vend en Itàlia e lo ròcafòrt un pauc pertot dins lo mond.

venus-x-lormeau

« Formada a l’Escòla dels grands mèstres a la Rodin, en l’ocurréncia l’artista Pétrus dins son talhièr parisian, Fabi Lormeau fuguèt iniciada dins la granda tradicion al dessenh, a la tèrra e a la talha dirècta de la pèira d’aprèp modèl viu [...]

« D’un lausange, sortís metodicament l’essencial de la femna, popas, ventre, cambas, dins un triò ludic que desfisa los lòcs comuns del bèl, magre e plat, per lausar tot en doçor e non sens umor la femna etèrna, mairala e poposa, carnala e generosa. Aquò li vai bien car aima los autres e la vita, pratica ni l’exclusion nimai lo jutjament d’un biais net e franc e trabalha, sens relambi, a simplificar sas pèças per balhar quicòm de verai coma òm lascha un sorire qu’es bèl nonmàs per çò que ven de lonh al dedins. »

Sofia Cattoire.

Sorsa [albuga.free.fr]

aranes-e-occitan-generalLa generalitat de Catalonha ven de publicar 4 estudis sus l'Aranés e l'Occitan general, lo tèxt se pòt telecargar - [clicar]

Extrach de l'estudi 1 de Patrici Pojada - pagina 7 :

L’apartenéncia del territòri aranés al domeni lingüistic occitan es pas de desmostrar. Un ramat d’estudis, ancians o mai recents, ja n’an parlat e, dempuèi “totjorn”, la Val d’Aran es considerada coma una tèrra gascona, doncas una tèrra d’òc. Ara plan, çò que nos sembla una evidéncia lingüistica pòt trucar amb los sentiments dels locutors e - l’un e l’autre essent ligats - amb una subrevalorizacion de diferéncias idiomaticas tengudas coma pròprias e/o identitàrias, sovent en rason de l’existéncia d’una frontièra politica e de la rompedura de las vièlhas e estreitas relacions umanas. D’aquel fenomèn, la Val d’Aran n’es un exemple màger, d’ont mai que lo territòri es petit (620 km2) e coneis un desvolopament economic e una creissença demografica fòrts que ne capviran tota la vida relacionala e las solidaritats ancianas. En mai d’aquò, la siá lenga - l’occitan aranés - es reconeguda coma una de las tres lengas oficialas de la Val - e la primièra lenga introdusida a l’escòla, per aprene a legir e escriure - e, a costat, l’occitan (sens autra precision: “Era lengua occitana, denominada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d’aguest territòri e ei oficiau en Catalonha [...]”, article 6-5 de l’estatut d’autonomia de Catalonha, acceptat per referendum del 18 de junh de 2006) venguèt oficial dins Catalonha sencera en agost de 2006.

Cronica occitana Al Canton (Jornal del conselh general d'Avairon, Mai de 2010).

Teatre occitan

La tradicion teatrala en Roergue data pas de duèi. La literatura occitana del sègle XV es mai que mai representada pels mistèris roergasses que se jogavan sus las plaças de las glèisas. A-n-aquela tradicion, cal apondre la del teatre païsan reviscolat o representat per Henri Mouly, Auguste Benazet e maites. Aquel teatre es estat jogat de longa per de tropas d’amators coma Los Faisselièrs, Los Rascalons, Las Z’igas, La Companhiá del Comtal...

Pau-Loís Granier - òbra poetica occitana (las edicions dau camin de Sent Jaume 2001) - article de Felip Gardy - revista Oc ivèrn de 2002 :

Bèla idèa que reeditar l'ensems de l'òbra poetica de Pau-Loís Granier (que signava Grenier e qu'es benlèu mièlhs conegut sota aqueu nom), poèta occitan discret de la primiera mitat dau sègle XX.

A - Joan Bodon - Tr’òc n°2 - Febrièr de 1991

“Sem los òmes sens patria
Que parlam la lenga d’òc”

Au contrari de la cultura socialisada (que trusts e mèdias ne’n fan la valor mercanda), la cultura d’òc es facha ren que de destins personaus, que la valor (non mercanda) dei creators ten qu’a l’acuelh dei militants. Ges de destin tipe. Mai d’unei fan chifrar, quora devenon, ai dos sens, simbèus.

Fèlix-Marcèl Castan : Las errors del bilingüisme (1948, Argumentari, IEO Edicion, pagina 117).

Bilingüisme consequent, lo que fa de doas lenguas dos instruments : e en conformitat amb l'engenh de doas tradicions literària... L'engenh d'un pòple es quicòm de pro escur per l'establir, e benlèu de bufèc : mas l'engenh d'una tradicion literària clau dins una intuïcion clara e immediata. La continuitat d'una tradicion trai son evidéncia de cap de postulat, per que aparten a l'òrdre de la creacion : non pas una donada mistica, mas una conquista progressiva.

La Revolucion e la Fèsta, un tèxt de Joan Larzac (Lectura politica de la bíblia, IEO Edicion, 1973, extrach, pagina 163).

La fèsta aurà mes de temps per se far reconóisser coma una fòrça politica. Ara es fach. Mai de 1968 foguèt una grand fèsta : sa carga de futur ten per una bona part dins son biais de liberacion joiosa, e per una part benlèu mai granda encara, dins sa tòca de liberacion de la jòia.

Discors de M. Koïchiro Matsuura director General de l'UNESCO - Jornada internacionala de la lenga maire - 21 febrier de 2009.

A conclusion di dotze mes dediats a l'An internacional de las lengas, aquesta novèla edicion de la jornaa internacionala de la lenga maire dal 21 de febrier 2009 permet d'entraïnar una novèla fasa de reflexion e de bilanç.

Declaracion universala dels dreches de l'òme

Preambul

Considerant que de reconéisser la dignitat inerenta a totes los membres de la familha umana e lors dreches egals e inalienables constituís lo fondament de la libertat, de la justícia e de la patz dins lo mond,

Assaber de Rajòls d'Antan d'Enric Mouly - Edicion Carrère - 1930 - Grafia modernizada :

Avant d'anar pus luènh, amics, escotaz-me ! Qu'apuèi me vengèsses pas cercar guirguils e dire que vos ai pas avertits.

Sètz de loials Roergats que se carran, lo ser, de passar un moment amb un libre del terrador. Aimatz nòstra lenga saborosa. Va plan. L'aimi ieu atanben e farà pas missant nos entendre. Aquò's su(i)vant. Parlar e escriure aquò fa dos. Quand nos trobarem, sabi, fetivament, que nos comprendrem sans maganha. Mès aicí i a una autra question !

Films occitans o films en occitan ? Un article de Crestian Sourri - Mesclum - 2004 - p155

A la començança, es de bòn remembrar que lo Seten Art nasquèt dins l'espaci occitan, en 1895, ambé la celèbra  "Arribada dau trin a la gara de La Ciutat", dei fraires Lumière. Mai èra pas possible d'ausir la lenga occitana dins lo cinemà mut !