nom-rue-provencalSul procèssus d'aculturacion dels occitans per las institucions francesas e subretot sul cambiament dels noms de lòcs, aquí un article de Frederic Mistral dins l'Armana Prouvençau de 1889, pagina 52. Lo tèxt es presentat en provençal modèrne, avèm daissada l'ortografia originala dels noms de lòcs citats per l'autor.

Lei noms de carrieras - Un amable erudit, M. Octavi Teissier, fasiá, i a quauque temps, ressortir dins un jornal lo necitge deis administracions marselhesas qu'an remplaçat lei vièlhs noms provençaus de fòrças carrieras per d'apelacions novèlas qu'an ni rima ni reson. Es ansin que leis andronas de la Cambo d'araire, de Roumpe-cuou e de la Pisseto, son devengudas bestiament lei « rues de l'Araignée, de Beauregard et de la Piquette ».

Mantunas cadenas propausan de programas en occitan :

  • França Television amb las plan conegudas emissions Viure al País [ligam] e Vaquí [ligam]
  • TLT, la cadena de televison tolosana, amb una emission de sensibilizacion al lexic occitan Qu'es aquò, lo programa es presentat per Géraud Delbès [ligam]
  • TV Sud, amb l'emission de Lisa Gròs [ligam]
  • e plan segur dempuèi 2013 la cadena ÒcTele que difusa tot en occitan diferentas emissions : documentaris, entrevistas, reportatges, emissions musicalas, dessenhs animats pels enfants [aquí]

 france-3TLT-logotv-sud oc-tele

En 2012 Miquèl Taiac dins la revista Lo Diari (numèro 13) s'interrogava sul pes real de las accions militantas que son menadas en favor de la lenga nòstra. Per el çò mai important seriá de desvolopar de lòcs d'usatge per la lenga via d'accions de proximitat, en s'apiejant sus la associacions ja en plaça. Afortís que cap de politica lingüistica seriosa se pòt pas menar sens proximitat, sens los e las que, ja, cada jorn trabalhan per, e amb la lenga. Extrach :

Los gòrps de la montanha

La montanha tarnesa èra un país talament pauràs, talament miserós, que los gòrps que l'atraversavan tant aimavan de volar sus l'esquina per veire pas la misèria d'en bas.

IEO Edicion ven de tornar editar l'òbra teatrala d'Adrien Vezinhet.

Un article de la revista Lo Diari numèro 4, pagina 13.

Ven de paréisser un libre important : L’Almanac patouès de l’Arièjo de Cristian Duthil.

En Arièja, demest la desena de concurrents, en francés, en occitan o bilingüe, es L’Almanac patoues de l’Arièjo, creat en 1891 per Leon Gadrat, que se destria per la varietat e la qualitat de sos tèxtes (provèrbis, contes, poesias, planhs e cançons) e de sas illustracions.

Un articla de la revista Lo Diari numèro 24. Ivèrn de 2014.

Memòrias d’Arièja, Salvagarda e transmission de la tradicion orala occitana dins lo departament d’Arièja.

Lo projècte de l’Universitat de Tolosa II - Joan Jaurès e del Conselh General d’Arièja, a per ambicion de preservar la tradicion orala de nòstre territòri e de servir d’utís de transmission e de partatge entre las diferentas generacions.

Sus l'òbra romanesca de Robèrt Martí (Lo balestrièr de Miramont, IEO-A Tots, 2006, 134p. e L'ombra doça de la nuèch, IEO-A Tots, 1981, 90 p.), un article de Joan-Claudi Forêt (revista OC - Numèro 81 - 2006 - Pagina 41)

Retorn en val de Viaur - Dins la plega IEO-A Tots de 2006 ven de sortir Lo balestrièr de Miramont de Robèrt Martí. En 1981 pareissiá dins aquela colleccion L'ombra doça de la nuèch, del meteis autor. Entre los dos, un quart de sègle se cava, moblat per d'autres libres (un roman erotic, de recuèlhs de cronicas) e per d'activitats sens nombre (presidéncia de l'IEO, viradas del contaire Padena). Mas las doas òbras se respondon per dessús lo temps, coma se la segonda fasiá resson a la primièra de l'autre band de Viaur o de la vida. Las doas istòrias pòdon semblar desparièras, mas trèvan un sol luòc, los penjals rascanhuts de la ribièra, e son contadas dins la meteissa vena de fantastic negre, oniric dins la primièra, istoric dins la segonda. Un fantastic que sembla l'eiretatge de las paurs immemorialas congreadas per aquel relarg obsedent e pivelaire, maldich e benaimat a l'encòp. Comprene lo Balestrièr obliga donc a lo metre en perspectiva amb aquel primièr roman que sembla ne conténer lo grelh.

unic-Un comentari de Pèire Pessamessa dins la revista OC (numèro 84 - pagina 42). Extrach :

[...] Lo principi de realitat dins nòstra lenga auriá d'èstre primordiau, mai la reneissença provençala dau sègle passat patiguèt tre l'origina d'una malautiá infantila, de vouguer marcar sa diferença amb la lenga dominanta en escartant de nombrós mots comuns a totei lei lengas latinas per la sola rason que semblavan au francés e a lei remplaçar per de termes provençaus desvirats de son sens commun o ben per de neologismes azardós.

Sul lexic occitan e sa salvagarda : un article del Magazine del Conselh general d'Avairon (Genièr-Febrièr de 2015 - Pagina 17).

Patrimònis - La salvagarda del patrimòni material mobiliza las energias d’un fum de benevòls e la generositat de mecènas. Lo trabalh manca pas ça que la e lo trabalh fach per de particulièrs, d’associacions, coma Salvagarda de Roergue, o de collectivitats deu èsser reconegut e valorizat. Caldriá tanben trapar lo bon biais de valorizar la salvagarda del patrimòni lingüistic.

Sus Antonin Perbòsc, un article de La Beluga (Tarn e Garona) - Numèro 4 - Octobre de 2008 - Pagina 18  :

Antonin Perbòsc - Nascut lo 25 d’octòbre de 1861 dins una bòrda de Labarta de Carcin, Antonin Perbòsc passa son enfança al mièg del monde païsan : lo trabalh dels camps, lo contacte de las bèstias li balhan un imatge permanent del campèstre, e sustot la preséncia de la lenga d’òc parlada o cantada...

Après de la sortida de son libre Delà la mar Sèrgi Gairal presentava en 2008 a Montalban son trabalh d'escritura e de traducion. Sorsa La Beluga (Tarn e Garona) - Numèro 4 - Octobre de 2008 - Pagina 22  :

Del Roergue a Pigüé : l’aventura argentino-avaironesa

Nasquèri a Castras en 1948. Èri professor d’espanhòl fins al 30 d’agost de 2008 e soi retirat a Vilafranca de Roergue dempuèi lo 1èr de setembre [2008].

Dins las annadas 90, me venguèt l’enveja d’escriure en occitan. Mon primièr roman, Lo barracon, sortiguèt en 1996, lo segond, Un estiu sus la talvera, en 2001, lo tresen, Delà la mar, en 2004 (totes tres dins la colleccion A Tots de l’IEO). Quand arribèri dins Avairon, fa 31 ans, aprenguèri que fòrça Roergasses s’enanèron viure endacòm mai dins la segonda mitat del sègle XIX e la debuta del XXen. Çò que mai m’interessèt foguèt l’aventura argentina dels que fondèron la vila de Pigüé en plena Pampa, a 560 quilomètres al sud-oèst de Buenos Aires.

Sus los actes del collòqui de Seteme de Provença (02/02/2013) : A l'entorn de l'accion occitana, Paul Ricard, Jorgi Reboul, Carles Camproux, Max Rouquette. Un article de Joan-Guilhem Roqueta dins La Setmana numèro 962.

Lo punt de partença es lo rescòntre entre 3 marselheses : Jòrdi Rebol, poèta e fondador dau Calen, Carles Camprós, nascut dins lo barri popular de la Bèla-de-Mai, resistent, qu'a la Liberacion serà creada per el la cadièra d'occitan de l'Universitat de Montpelhièr, e Pau Ricard, l'industrial inventor dau pastis que pòrta son nom, rejonchs dins l'accion occitana per Max Roqueta.

Lo Centre Cultural Occitan de Roergue comunica (sorsa Lo Diari numèro 20) :

Una de las librariás « occitanas » la mai completa es la del Centre Cultural Occitan de Roergue. I trobaretz de produches culturals de tota mena en rapòrt amb la lenga occitana, la cultura e l’istòria locala. Uèi [fin de 2014], aquela librariá que, sus son sector d’activitat, es sens dobte la principala de la Region, se vòl encara desvolopar en far l’escomesa d’Internet e del pagament dematerializat.

Un articla de la revista Lo Diari numèro 20 Ivèrn de 2014.

En 1982, la valenta còla del cercle de Foish decidiguèt d’alestir un almanac per 1983. Çò fasent, s’inspirava d’una tradicion anciana dins nòstre departament emai dins d’autres del Miègjorn. (Aicí, i aviá agut le famós Almanac patoés d’Arièjo de Leon Gadrat, imprimeire dins la ciutat comtala ; publicacion que pareguèt de 1891 a 1936 e que coneguèt una brava capitada. N’i aguèt d’autres que lor parucion foguèt mai brèva.)

Resumit de la presentacion de Joan-Claudi Forêt (Universitat de Montpelhièr 3 - Paul Valéry) al congrès de l'AIEO de 2014 :

Eroïsme problematic e antieroïsme - Robèrt Lafont e Joan Bodon

La Vida de Joan Larsinhac (1951) es lo primièr roman occitan « modèrne » per l'escritura e lo subjècte. A 28 ans, Robèrt Lafont, tornant sus la guèrra que s'acabèt sièis ans mai lèu, expausa pel biais d'un doble romanesc l'experiéncia que n'aguèt. Coma tot personatge de roman, Joan Larsinhac es e es pas son autor.

Extrach del libre de Claudi Molinièr Lo cap dins la ressalha - IEO - Ensages - 1989 :

Perqué la letra ?

Es pas talament que l'escrich siá imperible o al mens que dure mai de temps que la paraula, mas es lo miralh de la pensada e permet aital l'exercici de la reflexion. Lo rescontre amb lo tèxt se fa totjorn per un esfòrç de compreneson e d'aquí naisson questions e mesas en relacion : la pensada en accion.

Un article de Joan-Maria Pieire dins la revista Canta-Grelh numèro 36, junh de 1998 :

Sèm fièrs de nòstre Gayraud !

Sèm contents e fièrs d'aver un escrivan de la mena de Paul Gayraud qu'escriu las epopèas grandas de las familhas roèrgassas, cossí se margan aquelas familhas e çò que se passa endejós d'aquelas familhas.

Un article de J.-B. Seguin dins la revista Letras d'Òc, Revista Literària de l'Institut d'Estudis Occitans (Numèro 1, 1965) suls tres libres :

  • Le Phénomène Cathare - Renat Nelli - PUF Privat - 1964 - 198 paginas
  • Les Cathares - R. Nelli, Fernand Niel, Jean Duvernoy, Déodat Roché - Paris - Editions de Delphes - 1964 - 461 paginas
  • L'Histoire Spirituelle de la France - Paire Rayez - Paris - Beauchesne - 1964 - XIV - 391 paginas

Un article de Patric Sauzet dins la revista OC - Estiu de 2004 - Pagina 2013

Mercadatge

Mercadatge, mercatica o marketing, aquí, pensam, la fòrça d'accion sus l'opinion. Aquí l'agre que lèva lo mond. Qual s'es pas pres a pensar a la necessitat de campanhas de reclama coma se disiá a la mitat del sègle passat, de publicitat, o melhor de comunicacion coma ara se ditz, per far passar un messatge occitanista ? De campanhas per exemple per valorizar la lenga, encoratjar sa pratica e son aprendissatge. Menar de campanhas aital fa partida de çò que los poders publics, particularament las Regions poirián far pro lèu e sens gaire de dificultat per l'occitan. O volguèsson !

Sul libre de Robèrt Lafont, Lei miraus infidèus, un article de Felip Gardy dins la revista OC automne de 2002 :

Dins lei publicacions en pròsa de Robèrt Lafont d'aquesteis ans passats, sei legeires atentius seràn pas estats especialament susprés per lei sèt racòntes brèus recampats dins aqueu volumet. S'i torna trobar quauqueis-unas dei causidas tematicas e narrativas dau romancier dempuei l'escritura dei dos primiers tòms de La Fèsta, lo libre qu'es totjorn a partir d'eu qu'es possible d'agachar, coma d'un teulat, tot lo demai de l'òbra, passat ò en camin. Que Lafont, puei, arrestèt pas d'escriure, aquò non, mai se causiguèt d'autrei camins, d'autrei biais tanben. La vena istorica d'un costat, lo gost per lo cònte, e mai lo cònte dins sei diversei facietas, entre Boccacio e Voltaire, d'un autre, son venguts ansin, pauc a cha pauc, coma la nòva cara dau romancier, son identitat narrativa elegida.