Prefaci de Discours e dicho de Frederic Mistral - Tirat deis Isclo d’Or - primièra edicion - 1876 :

I

M’an demanda souvènt coume vai qu’escriviéu en lengo prouvençalo. Aro que publique lou recuei di pouësio qu’ai facho jusqu’à vuei, autro que Mirèio e Calendau, vole, en tèsto d’aquest libre, douna l’esplicacioun de la carriero qu’ai tengudo ? N’es pas la vano-glòri que me fai parlar de iéu, mai soulamen la couvenènço d’esclargi ma coumençanço, o pèr miés dire mi sourgènt. Pièi, acò m’es de-bon de retraire de liuen lou tablèu de moun enfanço, car, outro lou plasé que i’a toujour pèr l’ome de se ramenta soun bonur, m’es avis que l’aspèt souto lou quau lou mounde en-proumié nous aparèis, dèu touca mai-que-mai nosto imaginacioun. Un ome se coungreio pas soulet, e la raço d’ounte nais coume lou rode ounte viéu ié fournisson de touto maniero.

Editorial - Revista Lo Lugarn - n° 61 - 1997 - per Jean-Pierre Hilaire :

Deman l'independéncia

Los referendums que, i a pauc, se debanèron en Granda Bretanha foguèron sonque feblament cobèrts per la premsa francesa. I cal veire un signe ? Pasmens l’analisi mai somària revèla pel mens un ganh de democracia.

Lo 20 de decembre de 2013 a 20h30 espelirà la primièra television occitana Òctele amb una emission en dirècte del Conselh Regional d'Aquitània a Bordèu. De seguir [aicí]

Lo 30 de novembre de 2013 se debanava a Marselha un collòqui sus la lenga occitana : Quel avenir pour la langue d'Oc ? L'occitan en Provence-Alpe-Côte-d'Azur ? De legir, tres comentaris sus l'eveniment :

Sul libre de Sèrgi Gairal : Las vacanças de Pascas. Una critica de Gèli Comba dins Le Tarn libre del 23 d'agost de 2013 :

De vacanças agitadas !

Rasseguratz vos, braves legeires, es pas d’aquestas vacanças d’estiu que se debanan per l'ora que vos vòli parlar. E mai se, aicí o alà, pòdon èsser, elas tanben, agitadas per d’eveniments aüroses o malaüroses. Non, la tòca del mieu bilhet aquesta setmana es de vos presentar lo roman novèl nascut de Sèrgi Gairal, paregut dins la colleccion A tots d’IEO Edicions e titolat Las vacanças de Pascas. Los que coneisson plan l’òbra literària de Sèrgi Gairal se sovenon de son primièr roman paregut en 1996, Lo barracon. Dins aquel roman, una dròlla desapareissiá pendent un mes e mièg abans d’èsser retrobada a la fin de l'istòria mas sens balhar cap d’explicacion a sa familha. Dètz-e-sèt ans après, la dròlla, venguda femna, nos ven contar dins Las vacanças de Pascas las condicions de sa desaparicion, a l’atge de dètz ans. Coma a l’acostumada Sèrgi Gairal nos descriu dins lo detalh los sentiments que pòdon animar los personatges que met en scèna dins son roman. Òm retròba aquí son extraordinària capacitat a far dintrar lo legeire dins la pèl de sos eròis. Una qualitat remarcabla per un autor e que Gairal mestreja a meravilha, tant amb de personatges femnas coma òmes, dròlles o joves coma vièlhs.

edicion-aquitaniaL'InÒc d'Aquitània ven de publicar un estudi sus l'edicion en lenga occitana en Aquitània

[legir]

Cronica Al canton - Revista del conselh general d'Avairon - Genièr de 2013 - Lo fust e la lenha :

En occitan, la lenha es de fust per far fuòc e, per caufar lo forn del pan, se fasiá de fornilha amb de bartasses. Per bastir o per far d’apleches, s’emplegava de fust. Dins un ostal, las fustas que sostenon la travada son de garric o de castanhièr que son emplegats tanben per far de fenèstras e de pòrtas.

En Segalar, lo castanhièr es presat per resistir plan al marrit temps e se cussona pas tròp. Se trapa sovent dins los corondatges e los pondes. Son defaut es que s’ascla, mas los barricaires del najagués e los semalièrs del nantés se servissián del mairam fach amb sas plançòlas o pesalhs. En val d’Òlt, ne’n fasián de tracas o de gabarras que davalavan los milièrs de mairam cap a Caors o Bordèus.

Los montanhòls se servissián del fau per far las gèrlas e los farrats. Lo beç fasiá pels jos e per las balajas. Lo noguièr èra presat pels mòbles, los esclòps, las cròssas de fusilh o las bolas dels quilhaires. Lo bois fasiá per las canèlas, l’auglanièr o vaissa per las gulhadas e los rastèls. Lo vèrnhe fasiá per tot çò que demorava dins l’aiga : paissèls per las paissièiras e rodets dels molins. Lo fraisse fasiá per las ròdas de veituras : lo tortilhard pel boton, las taulas. L’agar e l’auseral servissián per far los encrenatges de las mecanicas dels molins.

Cronica Al canton - Revista del conselh general d'Avairon - Septembre/Octobre de 2013 - Solidaritat :

La solidaritat d’un còp èra se manifestava de mai d’un biais dins nòstre roergue païsan. Quand una vaca s’èra copada una pata e que la caliá tuar, totes los vesins venián crompar un tròç de carn per dire d’adujar la familha que veniá de pèrdre çò que representava sovent son sol capital de produccion.

Una autra mena de solidaritat es la solidaritat pel trabalh a tòrna-temps. Dins los masatges e las bòrias, los vesins s’adujavan mai que mai per l’escodre e las vendémias. Aquel biais s’es mantengut amb las organizacions per l’emplec del material agricòl. Dins tal mas roergàs, una vielhòta demorava sola dins son ostalon, sens familha, sens poder trabalhar, los vesins li portavan, cadun son torn, la lenha, la sopa de cada jorn que li fasián besonh, sens esperar res en retorn. Per bastir un ostal, aquí tanben, se fasiá de boadas entre vesins per traire e carrejar lo sable e la pèira.

Sul Causse negre, quand una familha èra dins la misèria, los vesins venián la nuèch per trabalhar las pèças, quand fasiá luna, e se disiá qu’aquò èra lo trabalh de las fadarèlas. Totes los paures que passavan pels ostals avián drech a un croston e una escudelada de sopa, e podián anar jaire dins la fenial, sens las aluquetas, dins la fornial o un secador. Mas aquí seriá puslèu una mena de caritat crestiana individuala.

L'institut Occitan d'Avairon dins lo Magazine de l'Aveyron del mes de junh de 2013 comunica :

Patrimònis - La salvagarda e la valorizacion del patrimòni roergàs son asseguradas per las collectivitats territorialas (comunas, intercomunalitats, Departament), per las associacions departamentalas (Associacion de salvagarda del patrimòni arqueologic avaironés, Salvagarda de roergue, Societat de las Letras...) e per l’iniciativa privada. Aquel trabalh se fa amb los musèus publics o privats, los servicis publics (arqueologia, arquius...), las associacions departamentalas o localas, e per las edicions (Viure en roergue, Patrimòni, Parcours romans...).

Pel patrimòni vernaculari o pichon patrimòni, las iniciativas son adujadas e encoratjadas per las collectivitats e per las associacions especializadas. Tot aquel trabalh es valorizat tanben per las associacions de caminaires. Sonca que, plan sovent, los mots d’aquelses qu’an bastit aquel patrimòni e que se’n son servit son oblidats suls guides e la sinhaletica. Puslèu que de daissar pèrdre los mots de masuc, de jaça, de paredor, de faissa, de còla, de fornial, de secador, de lavador, de pesquièr, de vial de pè, de carral, d'ostal, de castèl, d'orador, de capèla, d'escura, de fenial, de palhièr, d'aire, de sòl, de font, de terond, de planca, de gas, e tantes e maites, òm pòt contactar l’Institut occitan d’Avairon-al canton, servici public de la lenga e del patrimòni etnologic dubèrt a totes.

[ligam IOA]

rialtoUna còla internacionala de cercaires trabalha a l'edicion numerica de la literatura occitana vièlha. L'edicion es actualament coordenada per Costanzo Di Girolamo de l'universitat de Nàpols. Los tèxtes se pòdon consultar sul la ret [ligam]

flamenca-expo-fenaille-2013Del 23 al 28 de julhet de 2013 se debanava al musèu Fenaille de Rodés la mòstra : Flamenca, cap d'òbra occitan del sègle XIII

Lo dorsièr de presentacion preparat pel CIRDÒC ven d'èsser publicat.

[ligam]

oc-frances-vernetLo diccionari dels mots franceses que venon de l'occitan de Florian Vernet es estat publicat per la mediatèca occitana sus Scribd.

[ligam]

Lo CFPO de Miègjorn-Pirenèus prepausa una formacion intensiva a l'occitan modèrne, per los que son en recèrca d'emplec dins los mestièrs ligats a la lenga e a la cultura occitanas.

La revista francesa Commentaire prepausa qualques articles sul sieu site internet [+]. De notar :

De legir per melhor comprene l'encastre cultural e politic que nos enròda, aicí, en França.

 

Avèm decidit d'aver rason

Despolhats de tot
e mai dau nom nòstre
tot çò nòstre perdut
tot contra nautrei justificat
creson que la tèrra es a-n-aquelei que la viòlan
Tròp d'espèra a enganat l'espèr
degalhat tot çò que nos demòra
mai lei montanhas rèstan drechas.
 
Desliurats de nòstrei darrièrei pelhas
e receptius l'esperit macat,
siam venguts fòrts de nòstra misèria
nus e gigants.
 
L'esclau liparà pas pus la man dau mèstre
pr'amor que i a pus ges d'esclaus !
 
Venèm de nàisser
de la man d'ailà de totei lei vièlhei paurs
e di vièlhs silencis
òmes revòutats
es a dire
òmes
 
ren que compte 
de sei promessas e de seis amenaças
de sa poissença d'aur, d'armas e de mits
 
ren 
que vaugue
contra leis òmes 
dei mans nusas
 
puèi qu'
avèm decidit 
d'aver rason.

Roland Pecout

Entrevista de Joan-Loís Blenet sus Calandreta. Publicada : dins lo Cahier Max Roqueta numèro 7 (2013, ligam) e sul site Calandreta.org :

« Li cal pas escopir sus l’occitan que s’apren a l’escòla, qu’a l’ora d’ara es tot çò qu’avèm... I a d’i venir e de lo praticar, e de lo faire viure e d’obrar per que de dròlles venguèsson fòrça coma se fai a l’ora d’ara amb las calandretas. »
Max Roqueta dins una vidèo de Gui Langlois en 1998.

L’aventura Calandreta... la paraula a Joan-Loís Blenet :

translation-euFrancismes, italianismes, espanholismes, e benlèu occitanismes... dins de tèxtes en anglés. 

Los tèxtes escriches per l'administracion europèa son plan sovent en anglés e dins un anglés... de còp... de farlabica !

nigela-damasquinaExtrach de Sang e saba de Joan-Claudi Forêt (pagina 13 - Trabucaire - 2005) :

"Nigella Damascena

Dins la revista de Linguistique Romane de julhet-decembre de 2012, pagina 467, Fabrice Bernissan presenta un estudi sul nombre de locutors de l'occitan [l'article]

Tanben de legir las reflexions sul Jornalet de :

Un tèxt de Fèlix-Marcel Castan - 26/09/1948 - publicat dins Argumentari IEO - Ensages - 1994 - pagina 37

Soi content d'apartenir a la còla astruga dels occitanistas... Sa politica, la del flume que camina, per anar fegondar la mar : lo terren e l'escasença deu èsser nòstre mèstre, e menar nòstra rason en fòra de sos limits transitòris. La consciéncia occitanista a per principi un "humour" universal, antitetic de l'"humour" subrerealista : un "humour" clar. L'acte de l'intelligéncia que s'amudís, per far parlar la vertat instantanèa del Tot. De s'èsser rendut familhar amb l'universalitat de las causas, l'occitanista ignòra pas que lo lengatge es lo començament de l'umanitat. Quand l'univèrs ocupa ta pensada, i a pas plus de plaça que per son nom : l'univèrs, la libertat del pretzfach !

Fèlix-Marcel Castan