Tornam publicar çai jos un extrach del libre Temps tres de Robèrt Lafont publicat a cò de Trabucaire en 1991. Lo tèxt es pagina 194.

L'autor discutís aicí lo rapòrt sovent conflictual que i a, entre : d'un costat la necessitat, per la salvar, de normar la lenga en situacion de diglossia ; e de l'autre lo desir dels locutors d'afortir una autenticitat, una identitat locala, via la lenga. Met en relèu la trapèla qu'aquel conflicte recaup.

Robèrt Lafont nos avertís : « lo poder d'Estat [aquí] tròba un terren favorable per enebir una recuperacion. »

Aquí çò que Paul Voet, dins son conte Lo Catonièra (Grelh Roergàs, 1980, Rodés), fa dire a Flavin lo cantalés, un dels personatges :

« Vesètz, Pièril, la lenga d'òc es ma lenga mairala. M'a bressat quand èri enfant, m'a tengut la man dins la dralha de còps escalabrosa de ma vida, e ara, dins lo vielhum, me rescalfa lo còr. Cresi de bon que, per un occitan, lo francés es la lenga oficiala, la lenga dels afars, la lenga de l'argent, la que cal apréner a l'escòla per s'enauçar e venir qualqu'un. Mas, que siague ric o paure, banquièr o pelhaire, un occitan pòt pas èstre aürós se renèga sa lenga. Al contrari, quand a enveja d'un pauc de bonaür, dubrís sa fenèstra per respirar l'aire reviscolant del país e tòrna a sa lenga mairala. Òc, la lenga nòstra es lo grelh que canta dins lo campèstre, es la catonièra ont passam per nos escapar e cambadejar, l'èime regaudit, luènh de las fotraladas d'un monde de cabordissa e de misèria. »

Un article de Patric Revellat sus l'òbra de Paul Gayraud.

Letrina Cançon de Santa Fe

Un article de la revista La Cigalo Narbouneso (abril de 1927, pagina 49). Autor : P. Albarel. L'ortografia del tèxt es estada corregida.

magna-cartaLo 15 de junh de 2015, en Granda Bretanha, se fèstejava lo 800en anniversari de la Magna Carta.

Lo tèxt signat lo 15 de junh de 1215 es vengut lo simbòl de la preservacion de las libertat fondamentalas. Lo tèxt limitava lo poder del Rei John (King John) sus la noblessa del temps. Establiguèt las basas de la democracia parlamentària e dels dereches de l'òme, afortiguèt la supremacia de la lei, limitèt l'arbitrari reial.

paises-occitaniaSul site Jornalet.com Jean-Charles Valadier propausa una mapa dels parçans d'Occitània [la mapa]

occitania-a-peLa Chambra d'Òc ven de dubrir un site novèl dedicat al projècte L'Occitània a pè.

Lo camin comença dins las valadas occitanas d'Itàlia, atravèrsa los alps per jonhe provença e lo mont-ventor, puèi via ardècha e cevènas monta sul Larzac. L'escorreguda s'acaba dins la val d'Aran après èsser pasada per las vilas de Carcassona en Lengadòc e de Foish en Arièja.

L'IEO de Roergue-Naut comunica (prima de 2015) :

joseph-vayletQuand defuntèt en 1982, lo poèta-felibre Joseph Vaylet laissèt una òbra de las bèlas : un vintenat d’obrages en francés e en occitan, un grop folcloric, un musèu de las arts e tradicions popularas e sa bibliotèca. Per testament, doas associacions (Amics del musèu e Amics de J.V.) siaguèron cargadas de conservar la bibliotèca e de contunhar l’òbra d’edicion. Los libres son estats repertoriats e conservats dins de bonas condicions dins las ancianas presons d’Espaliu. Mai de 6 000 obratges en francés, un milierat de libres en occitan e un molon de revistas e de jornals occitans de totes los caires d’Occitània.

L'estivada de Rodés se debanarà ongan del dimècres 22 de julhet al dissabte 25 [programa.pdf] [lo site]

A prepaus d'Arsèni Vermenosa un article de Cristian Rapin dins lo jornal Lo Lugarn numèro 102 (2011).

Arsne-VermenouzeArsèni Vermenosa nasquèt en 1850 a Vièlhas d’Itrac dins lo país cantalés e i moriguèt en 1910. Negociant de son mestièr foguèt lo fondator e lo primièr president de l’Escòla Auvernhata e en 1900, las instàncias del Felibritge lo faguèron Majoral. Aquo’s de cap a 1879 que mandèt a L’Avenir du Cantal sos primièrs ensages occitans. Sos principals recuèlhs poetics en occitan son Flour de Brousso (Flor de Brossa) paregut en 1896 e Jous la cluchado (Jos la clujada) que sortiguèt en 1909.

aficha-anem-oc-2015Davant los fenomèns de regression e lo perilh de mai en mai gròs que menaça la lenga occitana, la Coordinacion Per la lenga occitana ! Anem Òc ! apèla a una granda mobilizacion per l’occitan lo dissabte 24 d’octobre de 2015 a Montpelhièr.

Comunicat de La Coordinacion (Institut d'Estudis Occitans, Calandreta) :

La lenga occitana es marcada per l'Unesco coma una de las lengas en « dangièr seriós d'extincion ».

om- Un article de Patrici Pojada dins la revista Lo Diari (numèro 14, junh de 2012) sus l'emplec en occitan de l'indefinit òm.

Un òm que se pòt evitar – S’ausís plan sovent l’indefinit òm ont lo francés emplega precisament on.

De l'anar de la lenga

Un article de Patrici Pojada. Revista Lo Diari (numèro 14, junh de 2012).

Dins lo darrièr numèro del Diari, Miquèl Taiac, president de la seccion regionala de l’IEO, explicava, dins la rubrica “Opinion” [legir l'article], que als occitanistas lor fa paur de veire la realitat d’una lenga que se parla de mens en mens. Per anar contra aquò, cal crear, çò ditz, lòcs d’usatge per la lenga, cal tornar conquistar los usatges perduts. Aquò passa pel desvolopament de centres culturals de proximitat e subretot una accion de proximitat cap a la societat tota, dins las vilas e los vilatges. Segur qu’a rason e que nos cal trobar los biaisses per que l’occitan torne dins la vida vidanta e siá una lenga d’usatge. Mas me demandi se, finalament, los “occitanistas” an pro pres al seriós l’anar de la lenga. La question que val, al mieu sens, es plan simpla e a pas cambiat. Se volèm vertadièrament salvar la nòstra lenga, la cal transmetre e far viure, nosautres meteisses, primièrs. E aquò, segur, a d'implicacions e demanda coeréncia e responsabilitat.

22/04/15 - L'IEO 06 comunica : "Lo prefècte de Provença refusa de mencionar l’occitan dins lo contracte de plan estat-region (CPER)

"Michel Cadot, prefècte de la region de Provença-Alps-Còsta d’Azur, a refusat d’inclure l’occitan dins lo contracte de plan estat-region 2015-2020 (CPER), una demanda que faguèt oficialament Hervé Guerrera, conselhièr municipal d’oposicion a Ais de Provença e conselhièr regional. Guerrera demanda que dins lo CPER se mencione que "l’occitan o lenga d’òc, dins sei varietats provençalas, aupencas e niçardas, es la lenga de la nòstra region, e atanben lei lengas portadas per lei generacions de migrants qu’an fach soca dins lo territòri regionau".

Sul procèssus d'aculturacion dels occitans per las institucions francesas e subretot sul cambiament dels noms de luòcs, un article de Frederic Mistral.

Mantunas cadenas propausan de programas en occitan :

  • França Television amb las plan conegudas emissions Viure al País [ligam] e Vaquí [ligam]
  • TLT, la cadena de televison tolosana, amb una emission de sensibilizacion al lexic occitan Qu'es aquò, lo programa es presentat per Géraud Delbès [ligam]
  • TV Sud, amb l'emission de Lisa Gròs [ligam]
  • e plan segur dempuèi 2013 la cadena ÒcTele que difusa tot en occitan diferentas emissions : documentaris, entrevistas, reportatges, emissions musicalas, dessenhs animats pels enfants [aquí]

 france-3TLT-logotv-sud oc-tele

En 2012 Miquèl Taiac dins la revista Lo Diari (numèro 13) s'interrogava sul pes real de las accions militantas que son menadas en favor de la lenga nòstra. Per el çò mai important seriá de desvolopar de lòcs d'usatge per la lenga via d'accions de proximitat, en s'apiejant sus la associacions ja en plaça. Afortís que cap de politica lingüistica seriosa se pòt pas menar sens proximitat, sens los e las que, ja, cada jorn trabalhan per, e amb la lenga. Extrach :

Los gòrps de la montanha

La montanha tarnesa èra un país talament pauràs, talament miserós, que los gòrps que l'atraversavan tant aimavan de volar sus l'esquina per veire pas la misèria d'en bas.

IEO Edicion ven de tornar editar l'òbra teatrala d'Adrien Vezinhet.

Un article de la revista Lo Diari numèro 4, pagina 13.

Ven de paréisser un libre important : L’Almanac patouès de l’Arièjo de Cristian Duthil.

En Arièja, demest la desena de concurrents, en francés, en occitan o bilingüe, es L’Almanac patoues de l’Arièjo, creat en 1891 per Leon Gadrat, que se destria per la varietat e la qualitat de sos tèxtes (provèrbis, contes, poesias, planhs e cançons) e de sas illustracions.

L'IEO comunica : lo cercle IEO de Roergue Nalt espeliguèt en 2007. Après quatre ans de corses per adultes organizats per l'IEO 12 e animats per dos professors espaliveses, l’interés e la demanda butèron los animators a crear una associacion.